सूत्रकृत्·Sūtrakṛt-Gītā
Ch 2 · Sāṅkhya-Yoga
compare← 2.702.72 →

Bhagavad Gītā Chapter 2, Verse 71: Krishna to Arjuna — Sāṅkhya-Yoga

Bhagavad Gītā 2.71Chapter 2 · Sāṅkhya-Yoga · Krishna → Arjuna · anuṣṭubh
विहाय कामान् यः सर्वान् पुमांश् चरति निःस्पृहः ।
निर्ममो निरहंकारः स शान्तिमधिगच्छति ॥
vihāya← vihā(3 verses)conv(vi- + hā: to abandon)attested in commentariesadvaitaपरित्यज्य कामान्viśiṣṭādvaitaतत्र निःस्पृहः ममतारहितश्च अनात्मनि देहे आत्माभिमानरहितः चरति स आत्मानं दृष्ट्वा शान्तिम् अधिगच्छतिdvaitaयश्चरेति भक्षयति भक्षयामीत्यहङ्कारममकारवर्जितश्च स हि पुमान्śuddhādvaitaकामान्प्राकृतान् त्यक्त्वा स्वात्मारामत्वात् अन्यत्र निस्स्पृहःअहन्ताममतानाशे सर्वथा निरंहकृतौ kāmān← kāma(41 verses)accusative masculine plural noundesire, lust, sensual pleasureattested in commentariesadvaitaयः संन्यासी पुमान् सर्वान् अशेषतः कात्स्न्र्येन चरति जीवनमात्रचेष्टाशेषः पर्यटतीत्यर्थःdvaitaविषयान् निस्स्पृहतया विहाय यश्चरेति भक्षयति भक्षयामीत्यहङ्कारममकारवर्जितश्च स हि पुमान् yaḥ← yad(218 verses)nominative masculine singular nounwhich, who (relative pronoun) sarvān← sarva(138 verses)accusative masculine plural nounall, entireattested in commentariesadvaitaअशेषतः कात्स्न्र्येन चरति जीवनमात्रचेष्टाशेषः पर्यटतीत्यर्थःviśiṣṭādvaitaविषयान् विहाय तत्र निःस्पृहः ममतारहितश्च अनात्मनि देहे आत्माभिमानरहितः चरति स आत्मानं दृष्ट्वा शान्तिम् अधिगच्छति pumā← puṃs(3 verses)nominative masculine singular nounman, male, personṃś carati← √car(4 verses)present indicative 3rd person singular verbto move, go, perform (verbal root)attested in commentariesadvaitaजीवनमात्रचेष्टाशेषः पर्यटतीत्यर्थःviśiṣṭādvaitaस आत्मानं दृष्ट्वा शान्तिम् अधिगच्छति niḥspṛhaḥ← niḥspṛha(2 verses)nominative masculine singular nounwithout longing (nis- + spṛhā 'desire')attested in commentariesadvaitaशरीरजीवनमात्रेऽपि निर्गता स्पृहा यस्य सः निःस्पृहः सन् निर्ममः शरीरजीवनमात्राक्षिप्तपरिग्रहेऽपि ममेदम् इत्यभिनिवेशवर्जिviśiṣṭādvaitaममतारहितश्च अनात्मनि देहे आत्माभिमानरहितः चरति स आत्मानं दृष्ट्वा शान्तिम् अधिगच्छतिbhaktiयतो निरहंकारः अतएव तद्भोगसाधनेषु निर्ममः सन्नन्तर्दृष्टिर्भूत्वा यश्चरति प्रारब्धवशेन भोगान्भुङ्क्तेadvaita-bhaktiसन्। यतो निरहंकारः शरीरेन्द्रियादावयमहमित्यभिमानशून्यः विद्यावत्त्वादिनिमित्तात्मसंभावनारहित इति वा। अतो निर्ममः शरीरया
nirm← nirmama(4 verses)nominative masculine singular nounwithout sense of mine-ness (nis- + mama 'mine')amo nirahaṃkāraḥ← nirahaṃkāra(2 verses)nominative masculine singular nounwithout ego (nis- + ahaṃkāra)attested in commentariesadvaitaविद्यावत्त्वादिनिमित्तात्मसंभावनारहितः इत्येतत्bhaktiअतएव तद्भोगसाधनेषु निर्ममः सन्नन्तर्दृष्टिर्भूत्वा यश्चरति प्रारब्धवशेन भोगान्भुङ्क्तेadvaita-bhaktiशरीरेन्द्रियादावयमहमित्यभिमानशून्यः विद्यावत्त्वादिनिमित्तात्मसंभावनारहित इति वा sa← tad(305 verses)nominative masculine singular nounthat (distal demonstrative); also 3rd-person pronoun śāntim← śānti(10 verses)accusative feminine singular nounpeace, tranquillity (from √śam)attested in commentariesviśiṣṭādvaitaअधिगच्छति adhigacchati← adhi-√gam(8 verses)present indicative 3rd person singular verb(adhi- + gam: to go)attested in commentariesadvaitaप्राप्नोति ब्रह्मभूतो भवति इत्यर्थः
spokensingle-voice recital; rendered via IndicF5 conditioned on a Sanskrit reference clip
meaning

Whoever gives up all desires and moves through the world free of craving, possessiveness, and ego attains peace.