Bhagavad Gītā Chapter 14, Verse 5: Krishna to Arjuna — Guṇatraya-Vibhāga-Yoga
Bhagavad Gītā 14.5
सत्त्वं रजस् तम इति गुणाः प्रकृतिसंभवाः ।
निबध्नन्ति महाबाहो देहे देहिनमव्ययम् ॥
sattvaṃ← sattva(20 verses)nominative neuter singular nounpurity, lightness (the first guṇa); being, essence raja← rajas(13 verses)nominative neuter singular nounpassion, activity (the second guṇa); dusts tama← tamas(16 verses)nominative neuter singular noundarkness, inertia (the third guṇa); ignorance iti← iti(73 verses)thus (quotative particle) guṇāḥ← guṇa(35 verses)nominative masculine plural nounquality, attribute (esp. the three guṇas: sattva/rajas/tamas)attested in commentariesadvaitaइति पारिभाषिकः शब्दः, न रूपादिवत् द्रव्याश्रिताः गुणाःviśiṣṭādvaitaप्रकृतेः स्वरूपानुबन्धिनः स्वभावविशेषाः प्रकाशादिकार्यैकनिरूपणीयाः प्रकृत्यवस्थायाम् अनुद्भूताः तद्विकारेषु महदादिषु उदśuddhādvaita, अपितु प्रकृतेरुक्ताः प्रकृतिसम्भवा इति सम्भूतं चेतनं तत्तद्देहे गुणाbhaktiप्रकृतिसंभवाः प्रकृतितः संभव उद्भवो येषां ते तथोक्ताःadvaita-bhaktiकथं वा ते बध्नन्तीत्युच्यते -- सत्त्वमित्यादिनान्यमित्यतः प्राक्चतुर्दशभिः -- सत्त्वंरजस्तम इत्येवंनामानो गुणा नित्यपरत prakṛti← prakṛti(28 verses)compound (compound member)primordial nature (pra- + √kṛ 'do' — 'that from which all is made')-saṃbhavāḥ← sambhava(5 verses)nominative masculine plural nounorigin, birth (sam- + √bhū)
nibadhnanti← ni-√bandh(9 verses)present indicative 3rd person plural verbto bind, tie down (ni- + √bandh)attested in commentariesadvaitaइति उच्यतेviśiṣṭādvaitaदेहे,वर्तमानत्वोपाधिना निबध्नन्ति इत्यर्थःśuddhādvaita। त्वं तं बन्धं,निवर्त्तयेति सम्बोधयति।bhakti। स्वकार्यैः सुखदुःखमोहादिभिः संयोजयन्तीत्यर्थः।advaita-bhaktiनिर्विकारमेव सन्तं स्वविकारवत्तयोपदर्शयन्तीव भ्रान्त्या जलपात्राणीव दिवि स्थितमादित्यं प्रतिबिम्बाध्यासेन स्वकम्पादिमत् mahā← mahat(43 verses)compound (compound member)great, large; the cosmic intellect (mahattattva)-bāho← bāhu(19 verses)vocative masculine singular nounarm dehe← deha(18 verses)locative neuter singular nounbodyattested in commentariesadvaitaशरीरे देहिनं देहवन्तम् अव्ययम्, अव्ययत्वंviśiṣṭādvaitaवर्तमानं निबध्नन्ति देहे,वर्तमानत्वोपाधिना निबध्नन्ति इत्यर्थःbhaktiतादात्म्येन स्थितं देहिनं चिदंशं वस्तुतोऽव्ययं निर्विकारमेव सन्तं निबध्नन्तिadvaita-bhaktiप्रकृतिकार्ये शरीरेन्द्रियसंघाते देहिनं देहतादात्म्याध्यासापन्नं जीवं परमार्थतः सर्वविकारशून्यत्वेनाव्ययं निबध्नन्ति नि dehinam← dehin(10 verses)accusative masculine singular nounembodied being; the soul in a bodyattested in commentariesviśiṣṭādvaitaअव्ययं स्वतो गुणसम्बन्धानर्हं देहे वर्तमानं निबध्नन्ति देहे,वर्तमानत्वोपाधिना निबध्नन्ति इत्यर्थः avyayam← avyaya(23 verses)accusative masculine singular nounimperishable (a- + vyaya 'perishable', from vi-√i 'go away')attested in commentariesadvaita, अव्ययत्वं
spoken
Sattva, rajas, and tamas arise from nature and bind the imperishable self within the body.