Chapter 4 (Jñāna-Karma-Sannyāsa-Yoga (The Yoga of Renunciation of Action in Knowledge)), verse 6
Krishna → Arjuna · meter: other
अजो ऽपि सन्न् अव्ययात्मा भूतानाम् ईश्वरो ऽपि सन् | प्रकृतिं स्वाम् अधिष्ठाय संभवाम्य् आत्म-मायया
ajo 'pi sann avyayātmā bhūtānām īśvaro 'pi san | prakṛtiṃ svām adhiṣṭhāya saṃbhavāmy ātma-māyayā
Word-by-word
- ajas← ajnominative plural masculine noun
- api← apinominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]सन् इत्यनुषञ्जनीयम्[dvaita]पदात्परं अस्येत्यध्याहार्यम्
- san← asnominative singular masculine noun[advaita]तथा अव्ययात्मा अक्षीणज्ञानशक्तिस्वभावोऽपि सन् तथा भूतानां ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तानाम् ईश्वरः ईशनशीलो ऽपि सन् प्रकृतिं स[viśiṣṭādvaita]तीत्युच्यते अजाव्ययशब्दौ कर्मकृतजन्ममरणनिवृत्तिपरौ वा तेन[śuddhādvaita]नव्ययात्माऽपि सन् कर्मपारतन्त्र्यरहितोऽपि सन् स्वमायया सम्भवामि[bhakti]नहं तथाव्ययात्माप्यनश्व रस्वभावोऽपि सन् तथा ईश्व रोऽपि कर्मपारतन्त्र्यरहितोऽपि सन्स्वमायया संभवामि सम्यगप्रच्युतज्ञानबलव[advaita-bhakti]। नहि जीवस्य मुख्यं सार्वज्ञ्यं संभवति व्यष्ट्युपाधेः परिच्छिन्नत्वेन सर्वसंबन्धित्वाभावात्। समष्ट्युपाधेरपि विराजः स्थू
- avyayā← uinstrumental singular feminine noun[advaita]त्मा अक्षीणज्ञानशक्तिस्वभावोऽपि सन् तथा भूतानां ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तानाम् ईश्वरः ईशनशीलो ऽपि सन् प्रकृतिं स्वां मम वैष[viśiṣṭādvaita]त्मा इत्यात्मशब्दस्य स्वभावपरतया नञोत्ऽयन्ताभावपरतया[dvaita]त्मा इत्येतावता देहतोऽप्यविनाशमाचष्टे[advaita-bhakti]त्मापि सन्निति पूर्वदेहविच्छेदं भूतानां भवनधर्माणां सर्वेषां ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तानामीश्वरोऽपि सन्निति धर्माधर्मवशत्वं
- āt← aablative singular masculine noun[advaita]ममायया आत्मनः मायया न परमार्थतो लोकवत्[viśiṣṭādvaita]ममायया संभवामि प्रकृतिः स्वभावः स्वम्[dvaita]मा देहोऽपीत्यव्ययात्मा[advaita-bhakti]ममाययेति
- mā← māvocative singular neuter noun[advaita]अक्षीणज्ञानशक्तिस्वभावोऽपि सन् तथा भूतानां ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तानाम् ईश्वरः ईशनशीलो ऽपि सन् प्रकृतिं स्वां मम वैष्णवी[viśiṣṭādvaita]यया संभवामि प्रकृतिः स्वभावः स्वम्[dvaita]देहोऽपीत्यव्ययात्मा[śuddhādvaita]ऽपि सन् कर्मपारतन्त्र्यरहितोऽपि सन् स्वमायया सम्भवामि[bhakti]प्यनश्व रस्वभावोऽपि सन् तथा ईश्व रोऽपि कर्मपारतन्त्र्यरहितोऽपि सन्स्वमायया संभवामि सम्यगप्रच्युतज्ञानबलवीर्यादिशक्त्यैव[advaita-bhakti]त्मनः स्मरसि चेत्तर्हि जातिस्मरो जीवस्त्वं परजन्मज्ञानमपि योगिनः सार्वात्म्याभिमानेनशास्त्रदृष्ट्या तूपदेशो वामदेववत् इत
- bhūtānām← bhūVibhakti.Sasthi plural masculine noun
- īśvaras← īśvaranominative singular masculine noun[advaita]य कारणाभावाज्जन्मैवायुक्तमतीतानेकजन्मवत्त्वं तु दूरोत्सारितमिति शङ्कते कथमिति[viśiṣṭādvaita]वभावः सर्वोऽप्युभयलिङ्गत्वेन सङ्गृह्यत इत्यभिप्रायेणोक्तंसर्वमैशं स्वभावमिति
- api← apinominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]सन् इत्यनुषञ्जनीयम्[dvaita]पदात्परं अस्येत्यध्याहार्यम्
- san← asnominative singular masculine noun[advaita]तथा अव्ययात्मा अक्षीणज्ञानशक्तिस्वभावोऽपि सन् तथा भूतानां ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तानाम् ईश्वरः ईशनशीलो ऽपि सन् प्रकृतिं स[viśiṣṭādvaita]तीत्युच्यते अजाव्ययशब्दौ कर्मकृतजन्ममरणनिवृत्तिपरौ वा तेन[śuddhādvaita]नव्ययात्माऽपि सन् कर्मपारतन्त्र्यरहितोऽपि सन् स्वमायया सम्भवामि[bhakti]नहं तथाव्ययात्माप्यनश्व रस्वभावोऽपि सन् तथा ईश्व रोऽपि कर्मपारतन्त्र्यरहितोऽपि सन्स्वमायया संभवामि सम्यगप्रच्युतज्ञानबलव[advaita-bhakti]। नहि जीवस्य मुख्यं सार्वज्ञ्यं संभवति व्यष्ट्युपाधेः परिच्छिन्नत्वेन सर्वसंबन्धित्वाभावात्। समष्ट्युपाधेरपि विराजः स्थू
- prakṛtim← prakṛaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]अधिष्ठाय आत्ममायया संभवामि प्रकृतिः स्वभावः स्वम्
- svām← sūVibhakti.Sasthi plural neuter noun[advaita]अधिष्ठाय वशीकृत्य संभवामि देहवानिव भवामि जात इव आत्ममायया आत्मनः मायया न परमार्थतो लोकवत्
- adhiṣṭhāya← adhiṣṭhānominative singular masculine noun[advaita]वशीकृत्य संभवामि देहवानिव भवामि जात इव आत्ममायया आत्मनः मायया न परमार्थतो लोकवत्[viśiṣṭādvaita]आत्ममायया संभवामि प्रकृतिः स्वभावः स्वम्[dvaita]इत्यतः परमितिशब्दश्च
- sam← saaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]बन्धि पारमेश्वरं परमेश्वरत्वप्रयुक्तमित्यर्थः[dvaita]भावनापरिहारार्था अचिन्त्यशक्तित्वाद्या युक्तयो वा[śuddhādvaita]भवामि। स्वतन्त्रमायानिबन्धनं मम जन्मेति। मायाशब्दः क्वचिच्छास्त्रे हरिसामर्थ्यवाचकः।क्वाप्यविद्या मृषावाचिकृपाकपटवित्तवा[bhakti]यगप्रच्युतज्ञानबलवीर्यादिशक्त्यैव भवामि[advaita-bhakti]। मायां व्यावर्तयति निजस्वरुपमित्यर्थः।स भगवः कस्मिन्प्रतिष्ठितः स्वे महिम्नि इति श्रुतेः। स्वस्वरूपमधिष्ठाय स्वरूपावस्थ
- bhavāmi← bhū1st person singular present indicative active verb[advaita]देहवानिव भवामि जात इव आत्ममायया आत्मनः मायया न परमार्थतो लोकवत्[viśiṣṭādvaita]प्रकृतिः स्वभावः स्वम्[dvaita]इति जनिः कथमुच्यते व्याहतत्वादित्यत आहेतिशेषः[śuddhādvaita]। स्वतन्त्रमायानिबन्धनं मम जन्मेति। मायाशब्दः क्वचिच्छास्त्रे हरिसामर्थ्यवाचकः।क्वाप्यविद्या मृषावाचिकृपाकपटवित्तवाक्। इ[bhakti]सम्यगप्रच्युतज्ञानबलवीर्यादिशक्त्यैव भवामि[advaita-bhakti]प्रकृर्तिं मायाख्यां विचित्रानेकशक्तिमघटमानघटनापटीयसीं स्वां स्वोपाधिभूतामधिष्ठाय चिदाभासेन वशीकृत्य संभवामि
- āt← aablative singular masculine noun[advaita]ममायया आत्मनः मायया न परमार्थतो लोकवत्[viśiṣṭādvaita]ममायया संभवामि प्रकृतिः स्वभावः स्वम्[dvaita]मा देहोऽपीत्यव्ययात्मा[advaita-bhakti]ममाययेति
- ma← mavocative singular masculine noun[advaita]रहितोऽपि सन् तथा अव्ययात्मा अक्षीणज्ञानशक्तिस्वभावोऽपि सन् तथा भूतानां ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तानाम् ईश्वरः ईशनशीलो ऽपि सन[viśiṣṭādvaita]ेश्वरं प्रकारम् अजहद्[dvaita]ा देहोऽपीत्यव्ययात्मा[śuddhādvaita]ोक्तं इत्यत आह अजोऽपीति[bhakti]अविनाशिनश्च कथं पुनर्जन्म येन बहूनि मे व्यतीतानीत्युच्यते ईश्व रस्य तव पुण्यपापविहीनस्य कथं जीववज्जन्मेत्यत आह अजोऽपीति[advaita-bhakti]वत्त्वमात्मनः स्मरसि चेत्तर्हि जातिस्मरो जीवस्त्वं परजन्मज्ञानमपि योगिनः सार्वात्म्याभिमानेनशास्त्रदृष्ट्या तूपदेशो वामद
- māyayā← māinstrumental singular feminine noun[advaita]आत्मनः मायया न परमार्थतो लोकवत्[viśiṣṭādvaita]संभवामि प्रकृतिः स्वभावः स्वम्[dvaita]आत्मज्ञानेन प्रकृतेः पृथगभिधानात्[śuddhādvaita]सम्भवामि[bhakti]संभवामि सम्यगप्रच्युतज्ञानबलवीर्यादिशक्त्यैव भवामि[advaita-bhakti]देहवानिव जातइव
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 4.6, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_4.6 · anandgiri_4.6
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_4.6 · vedantadeshika_4.6
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_4.6 · jayatirtha_4.6
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_4.6
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_4.6
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_4.6
Theme-list memberships (6)
Show all theme-lists this verse participates in
- अव्ययwith 2.17, 2.21, 4.1, 4.13, 7.13, 7.25, …
- ज्ञानwith 1.1, 3.1, 3.2, 3.3, 3.26, 3.32, …
- प्रकृतिwith 1.1, 3.5, 3.28, 3.33, 5.10, 7.4, …
- भक्तिwith 7.17, 9.26, 12.17, 12.19, 13.10, 14.26, …
- भूतानाम्with 1.1, 2.69, 10.20, 10.22, 13.15
- सोइ जानइ जेहि देहु जनाईwith 7.25