Chapter 13 (Kṣetra-Kṣetrajña-Vibhāga-Yoga (The Yoga of Distinction Between Field and Field-Knower)), verse 6
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
इच्छा द्वेषः सुखं दुःखं संघातश् चेतना धृतिः | एतत् क्षेत्रं समासेन स-विकारम् उदाहृतम्
icchā dveṣaḥ sukhaṃ duḥkhaṃ saṃghātaś cetanā dhṛtiḥ | etat kṣetraṃ samāsena sa-vikāram udāhṛtam
Word-by-word
- icchā← iṣinstrumental singular masculine noun[advaita]ं सुखतद्धेतुविषयत्वेन व्याख्यायात्मधर्मत्वं तस्या व्युदस्यति -- सेयमिति[viśiṣṭādvaita]द्वेषः सुखं दुःखम् इति क्षेत्रकार्याणि क्षेत्रविकाराः उच्यन्ते यद्यपि इच्छाद्वेषसुखदुःखानि आत्मधर्मभूतानि? तथापि आत्मनः
- dveṣas← dviṣnominative singular masculine noun
- sukham← sukhamnominative singular masculine noun
- dus← dusnominative singular masculine noun
- kham← khanaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]इति क्षेत्रकार्याणि क्षेत्रविकाराः उच्यन्ते यद्यपि इच्छाद्वेषसुखदुःखानि आत्मधर्मभूतानि? तथापि आत्मनः क्षेत्रसंबन्धप्रयु
- saṃghātas← saṃhannominative singular masculine noun
- cetanās← citnominative plural masculine noun
- dhṛtis← dhṛnominative singular masculine noun[advaita]वरूपोक्त्या क्षेत्रत्वं तस्या दर्शयति -- धृतिरित्यादिना
- etat← etadvocative singular neuter noun[viśiṣṭādvaita]क्षेत्रं समासेन संक्षेपेण सविकारं सकार्यम् उदाहृतम्
- kṣetram← kṣetranominative singular neuter noun[viśiṣṭādvaita]इति उक्तं भवति
- samāsena← samasinstrumental singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]संक्षेपेण सविकारं सकार्यम् उदाहृतम्
- sa← savocative singular masculine noun[advaita]र्वविकारव्यापकत्वात् भूतानि[viśiṣṭādvaita]ुखं दुःखम् इति क्षेत्रकार्याणि क्षेत्रविकाराः उच्यन्ते यद्यपि इच्छाद्वेषसुखदुःखानि आत्मधर्मभूतानि? तथापि आत्मनः क्षेत्रस[śuddhādvaita]्थूलं यादृक्च अहङ्कारबुद्धिमहतामेकादशेन्द्रियविषयाणां लिङ्गशरीरसूक्ष्मभूतानां चाश्रयभूतम्[bhakti]्वरूपमाह -- महाभूतानीति द्वाभ्याम्[advaita-bhakti]्वरूपं तावदाहद्वाभ्याम् -- महाभूतानीत्यादिना
- vikāram← vikṛaccusative singular masculine noun
- udāhṛtam← udāhṛaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]।अथ क्षेत्रकार्येषु आत्मज्ञानसाधनतया उपादेया गुणाः प्रोच्यन्ते --
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 13.6, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_13.6 · anandgiri_13.6
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_13.6 · vedantadeshika_13.6
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_13.6 · jayatirtha_13.6
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_13.6
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_13.6
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_13.6
Theme-list memberships (4)
Show all theme-lists this verse participates in
- क्षेत्रwith 1.1, 13.1, 13.2, 13.3, 13.18, 13.26, …
- द्वेषwith 2.57, 2.64, 3.34, 3.36, 5.3, 6.9, …
- धृतिःwith 10.34, 16.3, 18.33, 18.34, 18.35
- विकारwith 2.25, 12.13, 12.14, 13.3, 13.19, 18.26