Chapter 13 (Kṣetra-Kṣetrajña-Vibhāga-Yoga (The Yoga of Distinction Between Field and Field-Knower)), verse 2
Krishna → Arjuna · vocative: Bhārata · meter: anuṣṭubh
क्षेत्रज्ञं चापि मां विद्धि सर्व-क्षेत्रेषु भारत | क्षेत्र-क्षेत्रज्ञयोर् ज्ञानं यत् तज् ज्ञानं मतं मम
kṣetrajñaṃ cāpi māṃ viddhi sarva-kṣetreṣu bhārata | kṣetra-kṣetrajñayor jñānaṃ yat taj jñānaṃ mataṃ mama
Word-by-word
- kṣetrajñam← kṣetrajñaaccusative singular masculine noun
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]्यते --,[viśiṣṭādvaita]मां विद्धि -- मदात्मकं विद्धि[dvaita]्य दर्शयत्यनेनाध्यायेन[śuddhādvaita]ेतनः क्षेत्रज्ञ इत्यक्षरमूलस्वरूपत्वात् ज्ञेयं तत्साधनभूतं ज्ञानं चोपदिशन् श्रीभगवानुवाच -- इदमिति[bhakti]ात्मज्ञानं विना संसारादुद्धरणं संभवति इत,तत्त्वज्ञानोपदेशार्थं प्रकृतिपुरुषविवेकाध्याय आरभ्यते[advaita-bhakti]न योगिनो यदि परं पश्यन्ति पश्यन्तु ते
- āpi← āp3rd person singular aorist passive verb
- mām← māVibhakti.Sasthi plural neuter noun
- viddhi← vid2nd person singular imperative active verb[advaita]किंतु मां चापि विद्धीति संबध्येते[viśiṣṭādvaita]-- मदात्मकं विद्धि
- sarva← sarvavocative singular masculine noun[advaita]नाम्ना उक्तं विशिनष्टि शरीरम् इति[viśiṣṭādvaita]क्षेत्रेषु वेदितृत्वैकाकारं क्षेत्रज्ञं[dvaita]मनेनाध्यायेन दर्शयति भगवान्[śuddhādvaita]निर्णयं भाष्यमाभाष्यतेऽधुना[advaita-bhakti]ानर्थस्य
- kṣetreṣu← kṣetralocative plural neuter noun[viśiṣṭādvaita]वेदितृत्वैकाकारं क्षेत्रज्ञं
- bhās← bhūnominative singular masculine noun[advaita]यतीत्यर्थः
- rata← ramvocative singular masculine noun[advaita]्वज्ञानस्य देहादन्यत्वज्ञानेन समुच्चयार्थौ भिन्नक्रर्मौ न क्षेत्रज्ञं सांख्यवद्दृश्यादन्यमेव विद्धि किंतु मां चापि विद्ध[viśiṣṭādvaita]्वं परस्य ब्रह्मणो वासुदेवस्य -- द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर[dvaita]िपाद्यं दर्शयति -- पूर्वोक्ते ति[bhakti]िज्ञातं तन्न चात्मज्ञानं विना संसारादुद्धरणं संभवति इत,तत्त्वज्ञानोपदेशार्थं प्रकृतिपुरुषविवेकाध्याय आरभ्यते[advaita-bhakti]ेषामहं समुद्धर्ता मृत्युसंसारसागराद्भवामि इति प्रागुक्तं
- kṣetra← kṣetravocative singular neuter noun[advaita]वद्वा अस्मिन् कर्मफलनिष्पत्तेः क्षेत्रम् इति -- इतिशब्दः एवंशब्दपदार्थकः -- क्षेत्रम् इत्येवम् अभिधीयते कथ्यते[viśiṣṭādvaita]ेषु वेदितृत्वैकाकारं क्षेत्रज्ञं[dvaita]पुरुषान् पिण्डीकृत्य विविच्य दर्शयत्यनेनाध्यायेन[śuddhādvaita]म्? अपरप्रकृतिस्वरूपं तु चेतनः क्षेत्रज्ञ इत्यक्षरमूलस्वरूपत्वात् ज्ञेयं तत्साधनभूतं ज्ञानं चोपदिशन् श्रीभगवानुवाच -- इद[bhakti]क्षेत्रज्ञशब्दवाच्यं परस्परं विविक्तं तत्त्वतो निरूपयिष्यन् श्रीभगवानुवाच -- इदमिति[advaita-bhakti]ं भिन्नानामसंसारिणैकेन परमात्मना कथमभेदः स्यादित्याशङ्कायां संसारस्य भिन्नत्वस्य चाविद्याकल्पितानात्मधर्मत्वान्न जीवस्य
- kṣetrajñayos← kṣetrajñaVibhakti.Sasthi dual neuter noun
- jñānam← jñāaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]उक्तम्? तद्
- yat← yatnominative singular masculine noun[advaita]वज्ञानेन समुच्चयार्थौ भिन्नक्रर्मौ न क्षेत्रज्ञं सांख्यवद्दृश्यादन्यमेव विद्धि किंतु मां चापि विद्धीति संबध्येते[viśiṣṭādvaita]येष त आत्मान्तर्याम्यमृतः (बृह0 उ 0 3[dvaita]यनेनाध्यायेन[śuddhādvaita]तावत्प्रथममुपपादितं प्रकृतिद्वयं परापरविवेकेन परप्रकृतिस्वरूपं सोपस्करं क्षेत्रम्? अपरप्रकृतिस्वरूपं तु चेतनः क्षेत्रज्ञ[bhakti]। त्रयोदशेऽथ तत्सिद्ध्यै तत्त्वज्ञानमुदीर्यते।।1।। तेषामहं समुद्धर्ता मृत्युसंसारसागरात्। भवामि इति पूर्वं प्रतिज्ञातं त
- tat← tadvocative singular neuter noun[advaita]राणात्? क्षयात्? क्षरणात्? क्षेत्रवद्वा अस्मिन् कर्मफलनिष्पत्तेः क्षेत्रम् इति -- इतिशब्दः एवंशब्दपदार्थकः -- क्षेत्रम्[viśiṣṭādvaita]सामानाधिकरण्येन[dvaita]वेनाध्यायप्रतिपाद्यं दर्शयति -- पूर्वोक्ते ति[śuddhādvaita]साधनभूतं ज्ञानं चोपदिशन् श्रीभगवानुवाच -- इदमिति[bhakti]सिद्ध्यै तत्त्वज्ञानमुदीर्यते[advaita-bhakti]त्वंपदार्थावुक्तावुत्तरषट्कस्तु वाक्यार्थनिष्ठः सम्यग्धीप्रधानोऽधुनारभ्यते
- jñānam← jñāaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]उक्तम्? तद्
- matam← manaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]।केचिद् आहुः -- क्षेत्रज्ञं चापि मां विद्धि इति सामानाधिकरण्येन एकत्वं अवगम्यते? ततश्च ईश्वरस्य एव सतः अज्ञानात् क्षेत्
- mama← mā2nd person plural perfect active verb[advaita]रणादिरूपा संसृतिर्विनष्टिस्तस्य महत्त्वं सम्यग्ज्ञानं विना निवर्तयितुमशक्यत्वम्[viśiṣṭādvaita]ित्यर्थः[śuddhādvaita]ुपपादितं प्रकृतिद्वयं परापरविवेकेन परप्रकृतिस्वरूपं सोपस्करं क्षेत्रम्? अपरप्रकृतिस्वरूपं तु चेतनः क्षेत्रज्ञ इत्यक्षरमू[bhakti]ेति मन्यते तं क्षेत्रज्ञ इति प्राहुः? कृषीवलवत्तत्फलभोक्तृत्वात्[advaita-bhakti]ध्यमषट्कयोस्तत्त्वंपदार्थावुक्तावुत्तरषट्कस्तु वाक्यार्थनिष्ठः सम्यग्धीप्रधानोऽधुनारभ्यते
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 13.2, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_13.2 · anandgiri_13.2
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_13.2 · vedantadeshika_13.2
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_13.2 · jayatirtha_13.2
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_13.2
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_13.2
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_13.2
Theme-list memberships (5)
Show all theme-lists this verse participates in
- क्षेत्रwith 1.1, 13.1, 13.3, 13.6, 13.18, 13.26, …
- क्षेत्रज्ञwith 2.16, 13.1, 13.26, 13.35
- क्षेत्रज्ञं चापि मां विद्धि सर्वक्षेत्रेषु भारतwith 7.7
- ज्ञानwith 1.1, 3.1, 3.2, 3.3, 3.26, 3.32, …
- विद्धिwith 2.17, 3.15, 3.32, 4.13, 4.14, 4.32, …