Chapter 12
Bhakti-Yoga
The Yoga of Devotion
- 12.1एवं सतत-युक्ता ये भक्तास् त्वां पर्युपासते | ये चाप्य् अक्षरम् अव्यक्तं तेषां के योग-वित्तमाःevaṃ satata-yuktā ye bhaktās tvāṃ paryupāsate | ye cāpy akṣaram avyaktaṃ teṣāṃ ke yoga-vittamāḥ
- 12.2मय्य् आवेश्य मनो ये मां नित्य-युक्ता उपासते | श्रद्धया परयोपेतास् ते मे युक्ततमा मताःmayy āveśya mano ye māṃ nitya-yuktā upāsate | śraddhayā parayopetās te me yuktatamā matāḥ
- 12.3ये त्व् अक्षरम् अनिर्देश्यम् अव्यक्तं पर्युपासते | सर्वत्र-गम् अचिन्त्यं च कूटस्थम् अचलं ध्रुवम्ye tv akṣaram anirdeśyam avyaktaṃ paryupāsate | sarvatra-gam acintyaṃ ca kūṭastham acalaṃ dhruvam
- 12.4संनियम्येन्द्रिय-ग्रामं सर्वत्र सम-बुद्धयः | ते प्राप्नुवन्ति माम् एव सर्व-भूत-हिते रताःsaṃniyamyendriya-grāmaṃ sarvatra sama-buddhayaḥ | te prāpnuvanti mām eva sarva-bhūta-hite ratāḥ
- 12.5क्लेशो ऽधिकतरस् तेषाम् अव्यक्तासक्त-चेतसाम् | अव्यक्ता हि गतिर् दुःखं देहवद्भिर् अवाप्यतेkleśo 'dhikataras teṣām avyaktāsakta-cetasām | avyaktā hi gatir duḥkhaṃ dehavadbhir avāpyate
- 12.6ये तु सर्वाणि कर्माणि मयि संन्यस्य मत्-पराः | अनन्येनैव योगेन मां ध्यायन्त उपासतेye tu sarvāṇi karmāṇi mayi saṃnyasya mat-parāḥ | ananyenaiva yogena māṃ dhyāyanta upāsate
- 12.7तेषाम् अहं समुद्धर्ता मृत्यु-संसार-सागरात् | भवामि नचिरात् पार्थ मय्य् आवेशित-चेतसाम्teṣām ahaṃ samuddhartā mṛtyu-saṃsāra-sāgarāt | bhavāmi nacirāt pārtha mayy āveśita-cetasām
- 12.8मय्य् एव मन आधत्स्व मयि बुद्धिं निवेशय | निवसिष्यसि मय्य् एव अत ऊर्ध्वं न संशयःmayy eva mana ādhatsva mayi buddhiṃ niveśaya | nivasiṣyasi mayy eva ata ūrdhvaṃ na saṃśayaḥ
- 12.9अथ चित्तं समाधातुं न शक्नोषि मयि स्थिरम् | अभ्यास-योगेन ततो माम् इच्छाप्तुं धनञ्जयatha cittaṃ samādhātuṃ na śaknoṣi mayi sthiram | abhyāsa-yogena tato mām icchāptuṃ dhanañjaya
- 12.10अभ्यासे ऽप्य् असमर्थो ऽसि मत्-कर्म-परमो भव | मद्-अर्थम् अपि कर्माणि कुर्वन् सिद्धिम् अवाप्स्यसिabhyāse 'py asamartho 'si mat-karma-paramo bhava | mad-artham api karmāṇi kurvan siddhim avāpsyasi
- 12.11अथैतद् अप्य् अशक्तो ऽसि कर्तुं मद्-योगम् आश्रितः | सर्व-कर्म-फल-त्यागं ततः कुरु यतात्मवान्athaitad apy aśakto 'si kartuṃ mad-yogam āśritaḥ | sarva-karma-phala-tyāgaṃ tataḥ kuru yatātmavān
- 12.12श्रेयो हि ज्ञानम् अभ्यासाज् ज्ञानाद् ध्यानं विशिष्यते | ध्यानात् कर्म-फल-त्यागस् त्यागाच् छान्तिर् अनन्तरम्śreyo hi jñānam abhyāsāj jñānād dhyānaṃ viśiṣyate | dhyānāt karma-phala-tyāgas tyāgāc chāntir anantaram
- 12.13अद्वेष्टा सर्व-भूतानां मैत्रः करुण एव च | निर्ममो निरहंकारः सम-दुःख-सुखः क्षमीadveṣṭā sarva-bhūtānāṃ maitraḥ karuṇa eva ca | nirmamo nirahaṃkāraḥ sama-duḥkha-sukhaḥ kṣamī
- 12.14संतुष्टः सततं योगी यतात्मा दृढ-निश्चयः | मय्य् अर्पित-मनो-बुद्धिर् यो मद्-भक्तः स मे प्रियःsaṃtuṣṭaḥ satataṃ yogī yatātmā dṛḍha-niścayaḥ | mayy arpita-mano-buddhir yo mad-bhaktaḥ sa me priyaḥ
- 12.15यस्मान् नोद्विजते लोको लोकान् नोद्विजते च यः | हर्षामर्ष-भयोद्वेगैर् मुक्तो यः स च मे प्रियःyasmān nodvijate loko lokān nodvijate ca yaḥ | harṣāmarṣa-bhayodvegair mukto yaḥ sa ca me priyaḥ
- 12.16अनपेक्षः शुचिर् दक्ष उदासीनो गत-व्यथः | सर्वारम्भ-परित्यागी यो मद्-भक्तः स मे प्रियःanapekṣaḥ śucir dakṣa udāsīno gata-vyathaḥ | sarvārambha-parityāgī yo mad-bhaktaḥ sa me priyaḥ
- 12.17यो न हृष्यति न द्वेष्टि न शोचति न काङ्क्षति | शुभाशुभ-परित्यागी भक्तिमान् यः स मे प्रियःyo na hṛṣyati na dveṣṭi na śocati na kāṅkṣati | śubhāśubha-parityāgī bhaktimān yaḥ sa me priyaḥ
- 12.18समः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः | शीतोष्ण-सुख-दुःखेषु समः सङ्ग-विवर्जितःsamaḥ śatrau ca mitre ca tathā mānāpamānayoḥ | śītoṣṇa-sukha-duḥkheṣu samaḥ saṅga-vivarjitaḥ
- 12.19तुल्य-निन्दा-स्तुतिर् मौनी संतुष्टो येन केनचित् | अनिकेतः स्थिर-मतिर् भक्तिमान् मे प्रियो नरःtulya-nindā-stutir maunī saṃtuṣṭo yena kenacit | aniketaḥ sthira-matir bhaktimān me priyo naraḥ
- 12.20ये तु धर्म्यामृतम् इदं यथोक्तं पर्युपासते | श्रद्दधाना मत्-परमा भक्तास् ते ऽतीव मे प्रियाःye tu dharmyāmṛtam idaṃ yathoktaṃ paryupāsate | śraddadhānā mat-paramā bhaktās te 'tīva me priyāḥ