Chapter 12 (Bhakti-Yoga (The Yoga of Devotion)), verse 18
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
समः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः | शीतोष्ण-सुख-दुःखेषु समः सङ्ग-विवर्जितः
samaḥ śatrau ca mitre ca tathā mānāpamānayoḥ | śītoṣṇa-sukha-duḥkheṣu samaḥ saṅga-vivarjitaḥ
Word-by-word
- samas← samnominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]तशब्दानुच्चारणं त त्यन्तापेक्षाभावात्? सङ्कीर्तनादिविधेश्च न
- śat← śadnominative singular masculine noun[advaita]रौ च मित्रे च? तथा मानापमानयोः पूजापरिभवयोः? शीतोष्णसुखदुःखेषु समः? सर्वत्र च सङ्गविवर्जितः।।किञ्च --,[viśiṣṭādvaita]रुमित्रादिषु द्वेषादिरहितत्वम् उक्तम्[śuddhādvaita]रौ मित्रे[bhakti]रौ च मित्रे च सम एकरूपः? मानापमानयोरपि तथा सम एव। हर्षविषादशून्य इत्यर्थः। शीतोष्णयोः सुखदुःखयोश्च समः सङ्गविवर्जितः क्व
- rau← rulocative singular masculine noun[advaita]च मित्रे च? तथा मानापमानयोः पूजापरिभवयोः? शीतोष्णसुखदुःखेषु समः? सर्वत्र च सङ्गविवर्जितः।।किञ्च --,[viśiṣṭādvaita]च इत्यादिना श्लोकद्वयेन बहुविधं सहेतुकं साम्यमुच्यते तत्र पुनरुक्तिमाशङ्क्य परिहरतिअद्वेष्टेति। सन्निहितस्वरूपमानावमाना[śuddhādvaita]मित्रे[bhakti]च मित्रे च सम एकरूपः? मानापमानयोरपि तथा सम एव। हर्षविषादशून्य इत्यर्थः। शीतोष्णयोः सुखदुःखयोश्च समः सङ्गविवर्जितः क्वचि
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]मित्रे च? तथा मानापमानयोः पूजापरिभवयोः? शीतोष्णसुखदुःखेषु समः? सर्वत्र[viśiṣṭādvaita]ित्तत्वम्? ततः[śuddhādvaita]मानापमानयोश्च शीतादिषु[bhakti]-- सम इति[advaita-bhakti]पूर्वस्यैव प्रपञ्चः
- mitre← mitralocative singular masculine noun[advaita]च? तथा मानापमानयोः पूजापरिभवयोः? शीतोष्णसुखदुःखेषु समः? सर्वत्र[śuddhādvaita]च मानापमानयोश्च शीतादिषु च स्वयं समः? सेव्ये स्वामिनि श्रीभगवति तु शीतादिकं प्रेम्णा भावयमानस्तत्तत्प्रतीकारसेवां कुर्य[bhakti]च सम एकरूपः? मानापमानयोरपि तथा सम एव। हर्षविषादशून्य इत्यर्थः। शीतोष्णयोः सुखदुःखयोश्च समः सङ्गविवर्जितः क्वचिदप्यनासक्
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]मित्रे च? तथा मानापमानयोः पूजापरिभवयोः? शीतोष्णसुखदुःखेषु समः? सर्वत्र[viśiṣṭādvaita]ित्तत्वम्? ततः[śuddhādvaita]मानापमानयोश्च शीतादिषु[bhakti]-- सम इति[advaita-bhakti]पूर्वस्यैव प्रपञ्चः
- tathā← tathānominative singular masculine noun[advaita]मानापमानयोः पूजापरिभवयोः? शीतोष्णसुखदुःखेषु समः? सर्वत्र[śuddhādvaita]सम इति[bhakti]सम एव
- mān← mānominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]स मे प्रियः
- āpamānayos← āpVibhakti.Sasthi dual masculine noun
- śīta← śītavocative singular neuter noun[advaita]ोष्णसुखदुःखेषु समः? सर्वत्र[śuddhādvaita]ादिषु च स्वयं समः? सेव्ये स्वामिनि श्रीभगवति तु शीतादिकं प्रेम्णा भावयमानस्तत्तत्प्रतीकारसेवां कुर्यादेवेत्याशयेन पुनरुक[bhakti]ोष्णयोः सुखदुःखयोश्च समः सङ्गविवर्जितः क्वचिदप्यनासक्तः
- uṣṇa← uṣṇavocative singular neuter noun
- sukha← sukhivocative singular masculine noun[advaita]दुःखेषु समः? सर्वत्र[viśiṣṭādvaita]त्वरहितैर्मानादिभिः प्रीत्यादिकम् अतः क्वचिदपि सङ्गाभावान्मानादिषु समत्वमित्याह -- तत एवेति पूर्वश्लोकेष्विवात्रापि[bhakti]दुःखयोश्च समः सङ्गविवर्जितः क्वचिदप्यनासक्तः
- dus← dusnominative singular masculine noun
- kheṣu← khanlocative plural neuter noun[advaita]समः? सर्वत्र
- samas← samnominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]तशब्दानुच्चारणं त त्यन्तापेक्षाभावात्? सङ्कीर्तनादिविधेश्च न
- saṅga← sañjvocative singular masculine noun[advaita]विवर्जितः[viśiṣṭādvaita]वर्जितत्वाच्छीतोष्णादिषु समत्वम्[śuddhādvaita]ेन वर्जितः[bhakti]विवर्जितः क्वचिदप्यनासक्तः[advaita-bhakti]विवर्जितः चेतनाचेतनसर्वविषयशोभनाध्यासरहितः
- ū← unominative dual masculine noun
- iva← ivanominative singular masculine noun
- ṛjitas← ṛjnominative singular masculine noun
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 12.18, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_12.18 · anandgiri_12.18
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_12.18 · vedantadeshika_12.18
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_12.18 · jayatirtha_12.18
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_12.18
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_12.18
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_12.18
Theme-list memberships (4)
Show all theme-lists this verse participates in
- तथा मानापमानयोःwith 6.7, 12.19
- शीतोष्णwith 2.14, 6.7, 12.19
- समः शत्रौ च मित्रे चwith 12.19
- सुख-दुःखwith 2.14, 2.38, 6.7, 12.13, 13.20, 15.5