Bhagavad Gītā Chapter 5, Verse 3: Krishna to Arjuna — Karma-Sannyāsa-Yoga
Bhagavad Gītā 5.3
ज्ञेयः स नित्यसंन्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्क्षति ।
निर्द्वन्द्वो हि महाबाहो सुखं बन्धात् प्रमुच्यते ॥
jñeyaḥ← jñā(22 verses)nominative masculine singular gdv nounto know (verbal root)attested in commentariesadvaitaज्ञातव्यः स कर्मयोगी नित्यसंन्यासी इति यो न द्वेष्टि किञ्चित् न काङ्क्षति दुःखसुखे तत्साधने चviśiṣṭādvaita। स हि सुकरकर्मयोगनिष्ठतया सुखं बन्धात् प्रमुच्यते।ज्ञानयोगकर्मयोगयोः आत्मप्राप्तिसाधनभावे अन्योन्यनैरपेक्ष्यम् आहdvaitaइत्यस्यापव्याख्यानं दूषयन् तात्पर्यमाह सन्न्यासे तिbhakti। तत्र हेतुः निर्द्वन्द्वो रागद्वेषादिशून्यो हि शुद्धचित्तो ज्ञानद्वारा सुखमनायासेन संसारात्प्रमुच्यते।advaita-bhakti। कोऽसौ। यो न द्वेष्टि भगवदर्पणबुद्ध्या क्रियमाणं कर्म निष्फलत्वशङ्क्या न काङ्क्षति स्वर्गादिकम्। निर्द्वन्द्वो रागद्वेष sa← tad(305 verses)nominative masculine singular nounthat (distal demonstrative); also 3rd-person pronoun nitya← nitya(17 verses)compound (compound member)eternal, permanent, daily-saṃnyāsī← saṃnyāsin(4 verses)nominative masculine singular nounrenunciate (sam- + ni- + √as + -in)attested in commentariesadvaitaज्ञेयो यो रागद्वेषौ क्वचिदपि न करोतीत्याह इत्याहेति yo na← na(252 verses)not (negation particle) dveṣṭi← √dviṣ(6 verses)present indicative 3rd person singular verbto hate (verbal root); enemyattested in commentariesadvaitaकिञ्चित् न काङ्क्षति दुःखसुखे तत्साधने चviśiṣṭādvaitaतत एव द्वन्द्वसहः च स नित्यसंन्यासी नित्यज्ञाननिष्ठ इति ज्ञेयः। स हि सुकरकर्मयोगनिष्ठतया सुखं बन्धात् प्रमुच्यते।ज्ञानयśuddhādvaitaकाम्यं कर्म नadvaita-bhaktiभगवदर्पणबुद्ध्या क्रियमाणं कर्म निष्फलत्वशङ्क्या न काङ्क्षति स्वर्गादिकम् na← na(252 verses)not (negation particle) kāṅkṣati← √kāṅkṣ(7 verses)present indicative 3rd person singular verbto desire, long for (verbal root)attested in commentariesadvaitaदुःखसुखे तत्साधने चviśiṣṭādvaitaतत एव किमपि न द्वेष्टि तत एव द्वन्द्वसहः च स नित्यसंन्यासी नित्यज्ञाननिष्ठ इति ज्ञेयः। स हि सुकरकर्मयोगनिष्ठतया सुखं बनśuddhādvaitaकिन्तु करोत्येव तथा स द्वन्द्वसन्न्यसनान्नित्यसन्न्यासी भगवन्निष्ठतया करणाद्योग्यपि नित्यस्न्न्यास्येवेति तत्कर्मबन्धातadvaita-bhaktiस्वर्गादिकम्
nird← nirdvaṃdva(2 verses)nominative masculine singular nounfree from pairs of opposites (nis- + dvaṃdva)vandvo hi← hi(70 verses)for, indeed, because (particle) mahā← mahat(43 verses)compound (compound member)great, large; the cosmic intellect (mahattattva)-bāho← bāhu(19 verses)vocative masculine singular nounarm sukhaṃ← sukham(2 verses)happiness, ease (adv./n. form) bandhāt← bandha(5 verses)ablative masculine singular nounbinding, bondage (from √bandh)attested in commentariesadvaitaअनायासेन प्रमुच्यतेviśiṣṭādvaitaप्रमुच्यते pramucyate← pra-√muc(2 verses)present indicative pass 3rd person singular verb(pra- + muc: to release)attested in commentariesadvaita।।संन्यासकर्मयोगयोः भिन्नपुरुषानुष्ठेययोः विरुद्धयोः फलेऽपि विरोधो युक्तः न तु उभयोः निःश्रेयसकरत्वमेव इति प्राप्ते इदमviśiṣṭādvaita।ज्ञानयोगकर्मयोगयोः आत्मप्राप्तिसाधनभावे अन्योन्यनैरपेक्ष्यम् आह
spoken
The person who neither hates nor craves, free from opposing pulls, is a perpetual renunciant in all but name, and is easily released from bondage.