Chapter 5 (Karma-Sannyāsa-Yoga (The Yoga of Renunciation)), verse 3
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
ज्ञेयः स नित्य-संन्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्क्षति | निर्द्वन्द्वो हि महा-बाहो सुखं बन्धात् प्रमुच्यते
jñeyaḥ sa nitya-saṃnyāsī yo na dveṣṭi na kāṅkṣati | nirdvandvo hi mahā-bāho sukhaṃ bandhāt pramucyate
Word-by-word
- jñeyas← jñānominative singular masculine noun
- sa← savocative singular masculine noun[advaita]कर्मयोगी नित्यसंन्यासी इति यो न द्वेष्टि किञ्चित् न काङ्क्षति दुःखसुखे तत्साधने च[viśiṣṭādvaita]हः च स नित्यसंन्यासी नित्यज्ञाननिष्ठ इति ज्ञेयः। स हि सुकरकर्मयोगनिष्ठतया सुखं बन्धात् प्रमुच्यते।ज्ञानयोगकर्मयोगयोः आत्[dvaita]न्न्यासशब्दार्थमाह ज्ञेय इति[śuddhādvaita]न्न्यास्येवेत्याह ज्ञेय इति[bhakti]ंन्यासित्वेन कर्मयोगं स्तुवन्[advaita-bhakti]्तौति त्रिभिः स कर्मणि प्रवृत्तोऽपि नित्यं संन्यासीति ज्ञेयः
- nitya← nityavocative singular neuter noun[advaita]संन्यासी इति यो न द्वेष्टि किञ्चित् न काङ्क्षति दुःखसुखे तत्साधने च[viśiṣṭādvaita]संन्यासी नित्यज्ञाननिष्ठ इति ज्ञेयः[śuddhādvaita]सन्न्यास्येवेत्याह ज्ञेय इति[bhakti]ं कर्मानुष्ठानकालेऽपि संन्यासीत्येव ज्ञेयः[advaita-bhakti]ं संन्यासीति ज्ञेयः
- saṃnyāsī← saṃnyasnominative singular masculine noun[advaita]इति यो न द्वेष्टि किञ्चित् न काङ्क्षति दुःखसुखे तत्साधने च[viśiṣṭādvaita]नित्यज्ञाननिष्ठ इति ज्ञेयः[bhakti]त्येव ज्ञेयः[advaita-bhakti]ति ज्ञेयः
- yas← īnominative plural masculine noun[advaita]मात् महाबाहो सुखं बन्धात् अनायासेन प्रमुच्यते[viśiṣṭādvaita]साधनत्वाविशेषे कर्मयोग[dvaita]यापव्याख्यानं दूषयन् तात्पर्यमाह सन्न्यासे ति[śuddhādvaita]न्न्यास्येवेति तत्कर्मबन्धात्प्रमुक्त[advaita-bhakti]मात्सुखमनायासेन
- na← navocative singular neuter noun[advaita]ित्यसंन्यासी इति यो न द्वेष्टि किञ्चित् न काङ्क्षति दुःखसुखे तत्साधने च[viśiṣṭādvaita]्तर्गतात्मानुभवतृप्तः तद्व्यतिरिक्तं किमपि न काङ्क्षति तत[dvaita]्न्यासशब्दार्थमाह ज्ञेय इति[śuddhādvaita]्नित्यसन्न्यास्येवेत्याह ज्ञेय इति[bhakti]्यासित्वेन कर्मयोगं स्तुवन्[advaita-bhakti]ित्यं संन्यासीति ज्ञेयः
- dveṣṭi← dviṣ3rd person singular present indicative active verb[advaita]किञ्चित् न काङ्क्षति दुःखसुखे तत्साधने च[viśiṣṭādvaita]तत एव द्वन्द्वसहः च स नित्यसंन्यासी नित्यज्ञाननिष्ठ इति ज्ञेयः। स हि सुकरकर्मयोगनिष्ठतया सुखं बन्धात् प्रमुच्यते।ज्ञानय[śuddhādvaita]काम्यं कर्म न[advaita-bhakti]भगवदर्पणबुद्ध्या क्रियमाणं कर्म निष्फलत्वशङ्क्या न काङ्क्षति स्वर्गादिकम्
- na← navocative singular neuter noun[advaita]ित्यसंन्यासी इति यो न द्वेष्टि किञ्चित् न काङ्क्षति दुःखसुखे तत्साधने च[viśiṣṭādvaita]्तर्गतात्मानुभवतृप्तः तद्व्यतिरिक्तं किमपि न काङ्क्षति तत[dvaita]्न्यासशब्दार्थमाह ज्ञेय इति[śuddhādvaita]्नित्यसन्न्यास्येवेत्याह ज्ञेय इति[bhakti]्यासित्वेन कर्मयोगं स्तुवन्[advaita-bhakti]ित्यं संन्यासीति ज्ञेयः
- kāṅkṣati← kāṅkṣ3rd person singular present indicative active verb[advaita]दुःखसुखे तत्साधने च[viśiṣṭādvaita]तत एव किमपि न द्वेष्टि तत एव द्वन्द्वसहः च स नित्यसंन्यासी नित्यज्ञाननिष्ठ इति ज्ञेयः। स हि सुकरकर्मयोगनिष्ठतया सुखं बन[śuddhādvaita]किन्तु करोत्येव तथा स द्वन्द्वसन्न्यसनान्नित्यसन्न्यासी भगवन्निष्ठतया करणाद्योग्यपि नित्यस्न्न्यास्येवेति तत्कर्मबन्धात[advaita-bhakti]स्वर्गादिकम्
- nirdvandvas← nirdvaṃdvanominative singular masculine noun
- hi← hinominative singular masculine noun[advaita]यस्मात् महाबाहो सुखं बन्धात् अनायासेन प्रमुच्यते[viśiṣṭādvaita]सुकरकर्मयोगनिष्ठतया सुखं बन्धात् प्रमुच्यते[dvaita]सन्न्यासः[bhakti]त्येन परमेश्वरार्थं कर्माणि योऽनुतिष्ठति स नित्यं कर्मानुष्ठानकालेऽपि संन्यासीत्येव ज्ञेयः[advaita-bhakti]तः हि यस्मात्सुखमनायासेन
- mahā← mahinstrumental singular masculine noun[advaita]बाहो सुखं बन्धात् अनायासेन प्रमुच्यते[viśiṣṭādvaita]बाहो दुःखमाप्तुमयोगतः 5[śuddhādvaita]बाहुभ्यां तथैव तवोचितमिति भावः[advaita-bhakti]बाहो बन्धादन्तःकरणाशुद्धिरूपाज्ज्ञानप्रतिबन्धात्प्रमुच्यते नित्यानित्यवस्तुविवेकादिप्रकर्षेण मुक्तोभवति
- bāho← bāhuvocative singular masculine noun[advaita]सुखं बन्धात् अनायासेन प्रमुच्यते[viśiṣṭādvaita]दुःखमाप्तुमयोगतः 5[advaita-bhakti]बन्धादन्तःकरणाशुद्धिरूपाज्ज्ञानप्रतिबन्धात्प्रमुच्यते नित्यानित्यवस्तुविवेकादिप्रकर्षेण मुक्तोभवति
- sukham← sukhamnominative singular masculine noun
- bandhāt← bandhablative singular masculine noun[advaita]अनायासेन प्रमुच्यते[viśiṣṭādvaita]प्रमुच्यते[śuddhādvaita]प्रमुक्त[advaita-bhakti]प्रमुच्यते नित्यानित्यवस्तुविवेकादिप्रकर्षेण मुक्तोभवति
- pramucyate← pramuc3rd person singular present indicative passive verb[advaita]।।संन्यासकर्मयोगयोः भिन्नपुरुषानुष्ठेययोः विरुद्धयोः फलेऽपि विरोधो युक्तः न तु उभयोः निःश्रेयसकरत्वमेव इति प्राप्ते इदम[viśiṣṭādvaita]।ज्ञानयोगकर्मयोगयोः आत्मप्राप्तिसाधनभावे अन्योन्यनैरपेक्ष्यम् आह[advaita-bhakti]नित्यानित्यवस्तुविवेकादिप्रकर्षेण मुक्तोभवति
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 5.3, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_5.3 · anandgiri_5.3
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_5.3 · vedantadeshika_5.3
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_5.3 · jayatirtha_5.3
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_5.3
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_5.3
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_5.3
Theme-list memberships (9)
Show all theme-lists this verse participates in
- कर्मयोगwith 2.53, 3.3, 3.18, 3.28, 4.1, 4.12, …
- द्वेषwith 2.57, 2.64, 3.34, 3.36, 6.9, 7.27, …
- न काङ्क्षतिwith 12.17, 12.19, 18.54
- न तु संन्यासिनां क्वचित्with 18.12
- न द्वेष्टिwith 2.57, 12.17, 12.19, 14.22
- नित्यwith 1.1, 2.12, 2.14, 2.18, 2.20, 2.21, …
- महाबाहोwith 2.26, 2.68, 3.28, 3.43, 5.6, 6.35, …
- संन्यासwith 1.1, 5.1, 5.2, 5.4, 5.6, 6.1, …
- संन्यासीwith 6.1, 6.2, 6.4