Chapter 2 (Sāṅkhya-Yoga (The Yoga of Knowledge)), verse 7
Krishna → Arjuna · meter: triṣṭubh
कार्पण्य-दोषोपहत-स्वभावः पृच्छामि त्वां धर्म-संमूढ-चेताः | यच् छ्रेयः स्यान् निश्चितं ब्रूहि तन् मे शिष्यस् ते ऽहं शाधि मां त्वां प्रपन्नम्
kārpaṇya-doṣopahata-svabhāvaḥ pṛcchāmi tvāṃ dharma-saṃmūḍha-cetāḥ | yac chreyaḥ syān niścitaṃ brūhi tan me śiṣyas te 'haṃ śādhi māṃ tvāṃ prapannam
Word-by-word
- kārpaṇya← kārpaṇyavocative singular neuter noun[advaita]ेति। योऽल्पां स्वल्पामपि स्वक्षतिं न क्षमते स कृपणस्तद्विधत्वादखिलोऽनात्मविदप्राप्तपरमपुरुषार्थतया कृपणो भवति।यो वा एतदक[viśiṣṭādvaita]म्। त्याज्यस्यापरित्यागोऽत्र कार्पण्यमित्येके दयाजनकदीनवृत्तिनिरतत्वमित्यपरे।भगवत्पादाम्बुजमुपससारेति शिष्यत्वप्रपन्नत्व[bhakti]ेति। तस्मात्कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः। एतान्हत्वा कथं जीविष्याम इति कार्पण्यं दोषश्च स्वकुलक्षयकृतः ताभ्यामुपहतोऽभिभूतः स्व[advaita-bhakti]ं अनात्माध्यासवत्त्वं तन्निमित्तोऽस्मिञ्जन्मन्येत
- doṣā← doṣānominative singular feminine noun
- upahata← upahanvocative singular masculine noun
- svabhāvas← svabhāvanominative singular masculine noun
- pṛcchāmi← pracch1st person singular present indicative active verb[bhakti]। तथा धर्मे संमूढं चेतो यस्य सः। युद्धं त्यक्त्वा भिक्षाटनमपि क्षत्रियस्य धर्मो वाऽधर्मो वेति संदिग्धचित्तः सन्नित्यर्थः[advaita-bhakti]। श्रेय इत्यनुषङ्गः। अतो यन्निश्चितमैकान्तिकमात्यन्तिकं च श्रेयः परमपुमर्थभूतं फलं स्यात्तन्मे मह्यं ब्रूहि। साधनानन्तरम
- tvām← tvaaccusative singular feminine noun
- dhā← dhāvocative singular neuter noun[advaita]रयतीति परं ब्रह्म तस्मिन्संमूढमविवेकतां गतं चेतो यस्य ममेति तथाहमुक्तः[viśiṣṭādvaita]र्तराष्ट्राः प्रसह्य हन्युः इति चेत् अस्तु तद्वधलब्धविजयात् अधर्म्याद् अस्माकं धर्माधर्मौ अजानद्भिः तैः हननम्
- ṝm← ṝaccusative singular masculine noun
- a← avocative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]स्तु तद्वधलब्धविजयात् अधर्म्याद् अस्माकं धर्माधर्मौ अजानद्भिः तैः हननम्[bhakti]तो मे यन्निश्चितं श्रेयो युक्तं स्यात्तद्ब्रूहि[advaita-bhakti]नात्माध्यासवत्त्वं तन्निमित्तोऽस्मिञ्जन्मन्येत
- sam← saaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]पत्तिं
- mūḍha← muhvocative singular masculine noun[advaita]चेताः धर्मो धारयतीति परं ब्रह्म तस्मिन्संमूढमविवेकतां गतं चेतो यस्य ममेति तथाहमुक्तः[bhakti]ं चेतो यस्य सः[advaita-bhakti]ं किमेतेषां वधो धर्मः किमेतत्परिपालनं धर्मः तथा किं पृथ्वीपरिपालनं धर्मः किंवा यथावस्थितोऽरण्यनिवासएव धर्मं इत्यादिसंशयै
- cetās← citnominative plural masculine noun
- yat← yatnominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]मह्यं श्रेय इति निश्चितं[advaita-bhakti]र व्याख्यातमेतत्
- śreyas← śreyasnominative singular masculine noun
- syāt← as3rd person singular optative active verb[advaita]मोपदेशसंग्रहणेऽधिकारं सूचयति कार्पण्येति[bhakti]तद्ब्रूहि[advaita-bhakti]तन्मे मह्यं ब्रूहि
- niścitam← niściaccusative singular masculine noun
- brūhi← brū2nd person singular imperative active verb[advaita]नापुत्रायाशिष्याय इति निषेधान्न प्रवक्तव्यमिति मा मंस्थाः[viśiṣṭādvaita]इति अतिमात्रकृपणो भगवत्पादाम्बुजम् उपससार[bhakti]। किंच तेऽहं शिष्यः शासनार्हः। अतस्त्वां प्रपन्नं शरणागतं मां शाधि शिक्षय।[advaita-bhakti]। साधनानन्तरमवश्यंभावित्वमैकान्तिकत्वम् जातस्याविनाश आत्यन्तिकत्वम् यथा ह्यौषधे कृते कदाचिद्रोगानिवृत्तिर्न भवेदपि जाताप
- tan← tanvocative singular masculine noun[advaita]निःश्रेयसं मे मह्यं ब्रूहिनापुत्रायाशिष्याय इति निषेधान्न प्रवक्तव्यमिति मा मंस्थाः[advaita-bhakti]निमित्तोऽस्मिञ्जन्मन्येत
- me← mālocative singular neuter noun[advaita]ति तथाहमुक्तः[viśiṣṭādvaita]प्रतिभाति इति उक्त्वा[bhakti]संमूढं चेतो यस्य सः[advaita-bhakti]तेषां वधो धर्मः किमेतत्परिपालनं धर्मः तथा किं पृथ्वीपरिपालनं धर्मः किंवा यथावस्थितोऽरण्यनिवासएव धर्मं इत्यादिसंशयैर्व्या
- śiṣyas← śiṣyanominative singular masculine noun[advaita]तेऽहं भवामि[viśiṣṭādvaita]तेऽहं शाधि माम् इति वदति
- te← tānominative dual feminine noun[advaita]स कृपणस्तद्विधत्वादखिलोऽनात्मविदप्राप्तपरमपुरुषार्थतया कृपणो भवति[viśiṣṭādvaita]न त्वया धर्मसुतभीमनकुलाद्यासन्नतरबन्धुविनाश[bhakti]ऽहं शिष्यः शासनार्हः[advaita-bhakti]समधिगतसंसारदोषजातस्यातितरां निर्विण्णस्य विधिवद्गुरुमुपसन्नस्यैव विद्याग्रहणेऽधिकारात्
- aham← ahanominative singular neuter noun
- śādhi← śās2nd person singular imperative active verb[advaita]मां निःश्रेयसं[viśiṣṭādvaita]माम् इति वदति[bhakti]शिक्षय[advaita-bhakti]शिक्षय करुणया नत्वशिष्यत्वशङ्कयोपेक्षणीयोऽहमित्यर्थः
- mām← māVibhakti.Sasthi plural neuter noun[viśiṣṭādvaita]इति वदति
- tvām← tvaaccusative singular feminine noun
- prapannam← prapadaccusative singular masculine noun
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 2.7, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_2.7 · anandgiri_2.7
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_2.7 · vedantadeshika_2.7
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_2.7 · jayatirtha_2.7
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_2.7
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_2.7
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_2.7
Theme-list memberships (6)
Show all theme-lists this verse participates in
- उत्तिष्ठwith 2.37, 11.33
- करिष्ये वचनंwith 18.73
- न योत्स्येwith 1.46, 4.42, 11.32
- मामेकं शरणं व्रजwith 15.4, 18.66
- यच्छ्रेयः स्यान्निश्चितं ब्रूहि तन्मेwith 3.1, 3.2, 5.1, 16.5
- स्वभावःwith 5.14