Chapter 2 (Sāṅkhya-Yoga (The Yoga of Knowledge)), verse 1
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
संजय उवाच तं तथा कृपयाविष्टम् अश्रुपूर्णाकुलेक्षणम् | विषीदन्तम् इदं वाक्यम् उवाच मधुसूदनः
saṃjaya uvāca taṃ tathā kṛpayāviṣṭam aśrupūrṇākulekṣaṇam | viṣīdantam idaṃ vākyam uvāca madhusūdanaḥ
Word-by-word
- saṃjaya← saṃjivocative singular masculine noun[advaita]स्तं प्रत्युक्तवानित्याह संजय इति[viśiṣṭādvaita]उवाच श्रीभगवानुवाच एवम् उपविष्टे पार्थे कुतः अयम् अस्थाने समुत्थितः शोक इति आक्षिप्य तम् इमं विषमस्थं शोकम् अविद्वत्सेव[bhakti]उवाच तं तथेति[advaita-bhakti]स्तं प्रत्युक्तवानित्याह वैशम्पायनः
- uvāca← vac3rd person singular perfect active verb[viśiṣṭādvaita]श्रीभगवानुवाच एवम् उपविष्टे पार्थे कुतः अयम् अस्थाने समुत्थितः शोक इति आक्षिप्य तम् इमं विषमस्थं शोकम् अविद्वत्सेवितं प[śuddhādvaita]तं तथेति[bhakti]तं तथेति
- tam← tayaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]इमं विषमस्थं शोकम् अविद्वत्सेवितं परलोकविरोधिनम् अकीर्तिकरम् अतिक्षुद्रं हृदयदौर्बल्यकृतं परित्यज्य युद्धाय उत्तिष्ठ इत[śuddhādvaita]। अधिकारी त्वतः सिद्धः साङ्ख्ययोगनिरूपणे।।1।। तौ विद्यापर्वरूपत्त्वाद्धरिवेशानुकारिणौ। आत्मस्वरूपविज्ञानस्थिरबुद्धिप्रयो[bhakti]। तथोक्तप्रकारेण विषीदन्तमर्जुनं प्रति मधुसूदन इदं वाक्यमुवाच।[advaita-bhakti]। अर्जुनस्य कर्मत्वं कृपायाश्च कर्तृत्वं वदता तस्या आगन्तुकत्वं व्युदस्तम्। अतएव विषीदन्तं स्नेहविषयीभूतस्वजनविच्छेदाशङ्
- tathā← tathānominative singular masculine noun[advaita]पि तं भगवान्नोपेक्षितवानित्याह तं तथेति[viśiṣṭādvaita]इत्यादि श्लोकत्रयं व्याख्याति एवमिति
- kṛpayā← kṛpāinstrumental singular feminine noun[advaita]करुणयाविष्टमधिष्ठितमश्रुभिः पूर्णे समाकुले चेक्षणे यस्य तमश्रुव्याप्ततरलाक्षं विषीदन्तं शोचन्तमिदं वक्ष्यमाणं वाक्यं सो
- āviṣṭam← āviśaccusative singular masculine noun
- viṣi← viṣlocative singular masculine noun
- it← inominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]यादि श्लोकत्रयं व्याख्याति एवमिति
- antam← antiaccusative singular masculine noun
- idam← idamnominative singular masculine noun
- vākyam← vacaccusative singular masculine noun
- uvāca← vac3rd person singular perfect active verb[viśiṣṭādvaita]श्रीभगवानुवाच एवम् उपविष्टे पार्थे कुतः अयम् अस्थाने समुत्थितः शोक इति आक्षिप्य तम् इमं विषमस्थं शोकम् अविद्वत्सेवितं प[śuddhādvaita]तं तथेति[bhakti]तं तथेति
- madhusūdanas← madhusūdananominative singular masculine noun
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 2.1, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_2.1 · anandgiri_2.1
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_2.1 · vedantadeshika_2.1
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_2.1
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_2.1
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_2.1
Theme-list memberships (3)
Show all theme-lists this verse participates in
- क्षणम्with 1.1, 3.5
- मधुसूदनwith 1.35, 2.4, 6.33, 8.2
- वाक्यम्with 1.21