Chapter 11 (Viśvarūpa-Darśana-Yoga (The Yoga of the Vision of the Universal Form)), verse 24
Krishna → Arjuna · meter: triṣṭubh
नभः-स्पृशं दीप्तम् अनेक-वर्णं व्यात्ताननं दीप्त-विशाल-नेत्रम् | दृष्ट्वा हि त्वां प्रव्यथितान्तरात्मा धृतिं न विन्दामि शमं च विष्णो
nabhaḥ-spṛśaṃ dīptam aneka-varṇaṃ vyāttānanaṃ dīpta-viśāla-netram | dṛṣṭvā hi tvāṃ pravyathitāntarātmā dhṛtiṃ na vindāmi śamaṃ ca viṣṇo
Word-by-word
- nabhas← nabhnominative plural masculine noun[viśiṣṭādvaita]स्पृक्त्वोक्तिः प्राकृतव्योमस्पर्शित्वविषयेति भावः
- spṛśam← spṛśaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]इति वचनात्
- dīptam← dīpaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]अनेकवर्णं व्यात्ताननं दीप्तविशालनेत्रं त्वां दृष्ट्वा प्रव्यथितान्तरात्मा अत्यन्तभीतमना धृतिं न विन्दामि? देहस्य धारणं
- an← añjinominative singular masculine noun[advaita]तरात्मा मनः यस्य मम सः अहं प्रव्यथितान्तरात्मा सन् धृतिं धैर्यं न विन्दामि न लभे शमं[viśiṣṭādvaita]यथा पुनरुक्तिः स्यात् अतः प्रकृतिपुरुषादिसर्वाश्रयवेषेण? नभस्स्पृक्त्वोक्तिः प्राकृतव्योमस्पर्शित्वविषयेति भावः[bhakti]तरिक्षव्यापिनमित्यर्थः
- ek← ejnominative singular masculine noun
- a← avocative singular masculine noun[advaita]नेकवर्णम् अनेके वर्णाः भयंकराः नानासंस्थानाः यस्मिन् त्वयि तं त्वाम् अनेकवर्णम्? व्यात्ताननं व्यात्तानि विवृतानि आननानि[viśiṣṭādvaita]स्याध्यक्षः परमे व्योमन् (ऋक्सं0 8[bhakti]पि तु -- नभःस्पृशमिति[advaita-bhakti]नेकवर्णं भयंकरनानासंस्थानयुक्तम् व्यात्ताननं विवृतमुखं दीप्तविशालनेत्रं प्रज्वलितविस्तीर्णचक्षुषं त्वां दृष्ट्वा हि
- varṇam← varṇaaccusative singular masculine noun[advaita]अनेके वर्णाः भयंकराः नानासंस्थानाः यस्मिन् त्वयि तं त्वाम् अनेकवर्णम्? व्यात्ताननं व्यात्तानि विवृतानि आननानि मुखानि यस[bhakti]? व्यात्तानि विवृतान्याननानि यस्य तम्? दीप्तानि विशालानि नेत्राणि यस्य तम् एवंभूतं त्वां दृष्ट्वा प्रव्यथितोऽन्तरात्मा म
- vyāttān← vyādāaccusative plural masculine noun
- anam← anaccusative singular masculine noun
- dīpta← dīpvocative singular masculine noun[advaita]ं प्रज्वलितम्? अनेकवर्णम् अनेके वर्णाः भयंकराः नानासंस्थानाः यस्मिन् त्वयि तं त्वाम् अनेकवर्णम्? व्यात्ताननं व्यात्तानि[viśiṣṭādvaita]म् अनेकवर्णं व्यात्ताननं दीप्तविशालनेत्रं त्वां दृष्ट्वा प्रव्यथितान्तरात्मा अत्यन्तभीतमना धृतिं न विन्दामि? देहस्य धारण[bhakti]ं तेजोयुक्तम्[advaita-bhakti]ं ज्वलितं अनेकवर्णं भयंकरनानासंस्थानयुक्तम् व्यात्ताननं विवृतमुखं दीप्तविशालनेत्रं प्रज्वलितविस्तीर्णचक्षुषं त्वां दृष्ट
- viśāla← viśālavocative singular neuter noun[advaita]नेत्रं दीप्तानि प्रज्वलितानि विशालानि विस्तीर्णानि नेत्राणि यस्मिन् त्वयि तं त्वां दीप्तविशालनेत्रं दृष्ट्वा हि त्वां प्[viśiṣṭādvaita]नेत्रं त्वां दृष्ट्वा प्रव्यथितान्तरात्मा अत्यन्तभीतमना धृतिं न विन्दामि? देहस्य धारणं न लभे[bhakti]ानि नेत्राणि यस्य तम् एवंभूतं त्वां दृष्ट्वा प्रव्यथितोऽन्तरात्मा मनो यस्य सोऽहम् धृतिं धैर्यमुपशमं[advaita-bhakti]नेत्रं प्रज्वलितविस्तीर्णचक्षुषं त्वां दृष्ट्वा हि
- netram← nīaccusative singular masculine noun
- dṛṣṭvā← dṛśnominative singular masculine noun[advaita]हि त्वां प्रव्यथितान्तरात्मा प्रव्यथितः प्रभीतः अन्तरात्मा मनः यस्य मम सः अहं प्रव्यथितान्तरात्मा सन् धृतिं धैर्यं न वि[viśiṣṭādvaita]प्रव्यथितान्तरात्मा अत्यन्तभीतमना धृतिं न विन्दामि? देहस्य धारणं न लभे[bhakti]प्रव्यथितोऽन्तरात्मा मनो यस्य सोऽहम् धृतिं धैर्यमुपशमं[advaita-bhakti]किंतु प्रव्यथितोऽन्तरात्मा मनो यस्य सोहं धृतिं धैर्यं देहेन्द्रियादिधारणसामर्थ्यं शमं
- hi← hinominative singular masculine noun[advaita]त्वां प्रव्यथितान्तरात्मा प्रव्यथितः प्रभीतः अन्तरात्मा मनः यस्य मम सः अहं प्रव्यथितान्तरात्मा सन् धृतिं धैर्यं न विन्द[viśiṣṭādvaita]व्याप्तम् (गीता 11[advaita-bhakti]एव प्रव्यथितान्तरात्माहं धृतिं शमं च न विन्दामीत्यन्वयः।
- tu← tunominative singular masculine noun[advaita]ष्टिं हे विष्णो ।।कस्मात् --,[bhakti]-- नभःस्पृशमिति[advaita-bhakti]प्रव्यथितोऽन्तरात्मा मनो यस्य सोहं धृतिं धैर्यं देहेन्द्रियादिधारणसामर्थ्यं शमं
- ām← āmnominative singular masculine noun
- dhṛtim← dhṛaccusative singular masculine noun
- na← navocative singular neuter noun[advaita]भःस्पृशं द्युस्पर्शम् इत्यर्थः? दीप्तं प्रज्वलितम्? अनेकवर्णम् अनेके वर्णाः भयंकराः नानासंस्थानाः यस्मिन् त्वयि तं त्वाम[viśiṣṭādvaita]भःशब्दःतदक्षरे परमे व्योमन् (महाना0 1[bhakti]केवलं भीतोऽहमित्येतावदेव[advaita-bhakti]कत्वमेव प्रपञ्चयति -- नभःस्पृशमिति
- vindāmi← vid1st person singular present indicative active verb[advaita]न लभे शमं[viśiṣṭādvaita]? देहस्य धारणं न लभे[advaita-bhakti]न लभे
- śamam← śamaccusative singular masculine noun
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]उपशमनं मनस्तुष्टिं[viśiṣṭādvaita]ी? सविकारस्य प्रकृतितत्त्वस्य पुरुषस्य[bhakti]न लभे[advaita-bhakti]यति -- नभःस्पृशमिति
- viṣṇo← viṣṇuvocative singular masculine noun[advaita]।।कस्मात् --,[viśiṣṭādvaita]व्यापिन् सर्वव्यापिनम् अतिमात्रम् अत्यद्भुतम् अतिघोरं[advaita-bhakti]? त्वां कीदृशम्
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 11.24, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_11.24 · anandgiri_11.24
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_11.24 · vedantadeshika_11.24
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_11.24 · jayatirtha_11.24
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_11.24
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_11.24
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_11.24
Theme-list memberships (4)
Show all theme-lists this verse participates in
- दृष्ट्वाwith 1.2, 1.20, 1.28, 1.29, 1.30, 2.59, …
- दृष्ट्वा हि त्वां प्रव्यथितान्तरात्माwith 11.49
- प्रव्यथितान्तरात्माwith 11.49
- विष्णोwith 11.30