Chapter 3 (Karma-Yoga (The Yoga of Action)), verse 23
Krishna → Arjuna · vocative: Pārtha · meter: anuṣṭubh
यदि ह्य् अहं न वर्तेयं जातु कर्मण्य् अतन्द्रितः | मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः
yadi hy ahaṃ na varteyaṃ jātu karmaṇy atandritaḥ | mama vartmānuvartante manuṣyāḥ pārtha sarvaśaḥ
Word-by-word
- yadi← yadinominative singular masculine noun[advaita]हि पुनः अहं न वर्तेय जातु कदाचित् कर्मणि अतन्द्रितः अनलसः सन् मम श्रेष्ठस्य सतः वर्त्म मार्गम् अनुवर्तन्ते मनुष्याः[viśiṣṭādvaita]न वर्तेयम् मम शिष्टजनाग्रेसरवसुदेवसूनोः वर्त्म अकृत्स्नविदः शिष्टाः[bhakti]कर्मणि न वर्तेयं कर्म नानुतिष्ठेयं तर्हि ममैव वर्त्म मार्गं मनुष्या अनुवर्तन्ते[advaita-bhakti]पुनरहमतन्द्रियतोऽनलसः सन् कर्मणि जातु कदाचिन्न वर्तेयं नानुतिष्ठेयं कर्माणि तदा मम श्रेष्ठस्य सतो वर्त्म मार्गं
- hi← hinominative singular masculine noun[advaita]पुनः अहं न वर्तेय जातु कदाचित् कर्मणि अतन्द्रितः अनलसः सन् मम श्रेष्ठस्य सतः वर्त्म मार्गम् अनुवर्तन्ते मनुष्याः[viśiṣṭādvaita]कर्म क्रियते इति शङ्कायामुच्यतेयदि ह्यहं इति पूर्वश्लोकःत्रिषु लोकेषु इति निर्देशात् सर्वावतारपरः अयं तुमनुष्याः इति दर[bhakti]ममैव वर्त्म मार्गं मनुष्या अनुवर्तन्ते
- aham← ahanominative singular neuter noun
- na← navocative singular neuter noun[advaita]ः अहं न वर्तेय जातु कदाचित् कर्मणि अतन्द्रितः अनलसः सन् मम श्रेष्ठस्य सतः वर्त्म मार्गम् अनुवर्तन्ते मनुष्याः[viśiṣṭādvaita]्दतो जगदुपकृतये मर्त्यो जातः[śuddhādvaita]ाशं दर्शयति द्वाभ्यां यदीति[bhakti]ाशं दर्शयति यदीति[advaita-bhakti]ते कर्तव्यो विफलत्वादित्याशङ्क्याह यदि पुनरहमतन्द्रियतोऽनलसः सन् कर्मणि जातु कदाचिन्न वर्तेयं नानुतिष्ठेयं कर्माणि तदा
- varteyam← vṛt1st person singular optative active verb[viśiṣṭādvaita]मम शिष्टजनाग्रेसरवसुदेवसूनोः वर्त्म अकृत्स्नविदः शिष्टाः
- jātu← jātunominative singular masculine noun[advaita]कदाचित् कर्मणि अतन्द्रितः अनलसः सन् मम श्रेष्ठस्य सतः वर्त्म मार्गम् अनुवर्तन्ते मनुष्याः[viśiṣṭādvaita]शब्दार्थः जात्वपीति हि तदभिप्रायः[bhakti]कदाचिदतन्द्रितोऽनलसः सन्यदि कर्मणि न वर्तेयं कर्म नानुतिष्ठेयं तर्हि ममैव वर्त्म मार्गं मनुष्या अनुवर्तन्ते[advaita-bhakti]कदाचिन्न वर्तेयं नानुतिष्ठेयं कर्माणि तदा मम श्रेष्ठस्य सतो वर्त्म मार्गं
- karmaṇi← karmanlocative singular neuter noun[advaita]अतन्द्रितः अनलसः सन् मम श्रेष्ठस्य सतः वर्त्म मार्गम् अनुवर्तन्ते मनुष्याः[viśiṣṭādvaita]अतन्द्रितः सर्वदा यदि न वर्तेयम् मम शिष्टजनाग्रेसरवसुदेवसूनोः वर्त्म अकृत्स्नविदः शिष्टाः[bhakti]न वर्तेयं कर्म नानुतिष्ठेयं तर्हि ममैव वर्त्म मार्गं मनुष्या अनुवर्तन्ते[advaita-bhakti]जातु कदाचिन्न वर्तेयं नानुतिष्ठेयं कर्माणि तदा मम श्रेष्ठस्य सतो वर्त्म मार्गं
- atandritas← atandritanominative singular masculine noun
- mama← mā2nd person plural perfect active verb[advaita]श्रेष्ठस्य सतः वर्त्म मार्गम् अनुवर्तन्ते मनुष्याः[viśiṣṭādvaita]शिष्टजनाग्रेसरवसुदेवसूनोः वर्त्म अकृत्स्नविदः शिष्टाः[bhakti]ैव वर्त्म मार्गं मनुष्या अनुवर्तन्ते[advaita-bhakti]श्रेष्ठस्य सतो वर्त्म मार्गं
- vartma← vartmanvocative singular neuter noun[advaita]मार्गम् अनुवर्तन्ते मनुष्याः[viśiṣṭādvaita]अकृत्स्नविदः शिष्टाः[bhakti]मार्गं मनुष्या अनुवर्तन्ते[advaita-bhakti]मार्गं
- ās← anominative plural masculine noun
- nuva← nū2nd person singular imperative active verb[advaita]र्तन्ते मनुष्याः[viśiṣṭādvaita]र्तन्ते ते[bhakti]र्तन्ते[advaita-bhakti]र्तन्तेऽनुवर्तेरन्
- ṛt← ṛnominative singular masculine noun
- ante← antilocative singular masculine noun
- manuṣi← manuslocative singular masculine noun
- ās← anominative plural masculine noun
- pārtha← pārthavocative singular masculine noun[advaita]सर्वशः सर्वप्रकारैः[advaita-bhakti]मनुष्याः कर्माधिकारिणः सन्तोऽनुवर्तन्तेऽनुवर्तेरन्
- sarvaśas← sarvaśasnominative singular masculine noun
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 3.23, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_3.23 · anandgiri_3.23
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_3.23 · vedantadeshika_3.23
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_3.23 · jayatirtha_3.23
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_3.23
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_3.23
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_3.23
Theme-list memberships (14)
Show all theme-lists this verse participates in
- अतन्द्रितःwith 3.24
- अधो गच्छन्ति तामसाःwith 2.47, 3.24, 14.18
- उत्सीदेयुरिमे लोका न कुर्यां कर्म चेदहम्with 3.24
- पार्थwith 1.25, 1.26, 1.28, 1.29, 1.30, 2.3, …
- मनुष्यwith 1.44, 3.38, 4.11, 4.18, 7.3, 15.2, …
- मम वर्त्मानुवर्तन्तेwith 4.11
- मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशःwith 3.24, 4.11
- मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणिwith 2.47, 3.8, 3.24, 12.11
- यदि ह्यहं न वर्तेयं जातु कर्मण्यतन्द्रितःwith 3.24
- वर्त एव च कर्मणिwith 3.22, 3.24
- विशेष बातwith 2.22, 2.24, 3.18, 3.21, 3.24
- संकरस्य च कर्ता स्यामुपहन्यामिमाः प्रजाःwith 3.24
- समाचरwith 3.9, 3.19, 3.24, 3.26
- सर्वशःwith 1.18, 2.58, 2.68, 3.27, 4.11, 10.2, …