Bhagavad Gītā Chapter 6, Verse 42: Krishna to Arjuna — Dhyāna-Yoga
Bhagavad Gītā 6.42
अथ वा योगिनामेव कुले भवति धीमताम् ।
एतद् धि दुर्लभतरं लोके जन्म यदीदृशम् ॥
atha← atha(12 verses)now, then (auspicious opening particle) vā← vā(25 verses)or; either-or; (also: alternative) yoginām← yogin(28 verses)genitive masculine plural nounyogi (yoga + -in 'possessor of') eva← eva(174 verses)indeed, truly, only (emphatic particle) kule← kula(12 verses)locative neuter singular nounfamily, lineage, clanattested in commentariesadvaitaभवति जायते धीमतां बुद्धिमताम्viśiṣṭādvaitaभवति।तद् एतद् उभयविधं योगयोग्यानां योगिनां च कुले जन्म लोके प्राकृतानां दुर्लभतरम् एतत् तु योगमाहात्म्यकृतम्।śuddhādvaitaभवति। किम्भूतानां योगबुद्धिमतां यदीदृशं जन्म तदेतल्लोके दुर्लभतरम्। अत्र च पूर्वंशुचीनां श्रीमतां गेहे योगभ्रष्टोऽभिजायbhaktiजायते नतु पूर्वोक्तानामनारूढयोगानां कुले जायते एतज्जन्म स्तौतिadvaita-bhaktiभवति धीमतां ब्रह्मविद्यावताम् bhavati← √bhū(51 verses)present indicative 3rd person singular verbto be, become; the earth (verbal root / noun)attested in commentariesadvaitaजायते धीमतां बुद्धिमताम्viśiṣṭādvaita।तद् एतद् उभयविधं योगयोग्यानां योगिनां च कुले जन्म लोके प्राकृतानां दुर्लभतरम् एतत् तु योगमाहात्म्यकृतम्।śuddhādvaita। किम्भूतानां योगबुद्धिमतां यदीदृशं जन्म तदेतल्लोके दुर्लभतरम्। अत्र च पूर्वंशुचीनां श्रीमतां गेहे योगभ्रष्टोऽभिजायते 6।advaita-bhaktiधीमतां ब्रह्मविद्यावताम् dhīmatām← dhīmat(2 verses)genitive masculine plural nounwise, intelligent (dhī + -mat)
etad dhi← hi(70 verses)for, indeed, because (particle) durlabhataraṃ← durlabhataranominative neuter singular nounharder to obtain (compar. of durlabha) loke← loka(49 verses)locative masculine singular nounworld, realm; peopleattested in commentariesadvaitaजन्म यत् ईदृशं यथोक्तविशेषणे कुले।।यस्मात्viśiṣṭādvaitaप्राकृतानां दुर्लभतरम् एतत् तु योगमाहात्म्यकृतम्bhaktiदुर्लभतरम् मोक्षहेतुत्वात्advaita-bhaktiयदीदृशं लोके सर्वप्रमादकारणशून्यं जन्मेति द्वितीयः स्तूयते janma← janman(18 verses)nominative neuter singular nounbirth, originattested in commentariesadvaitaयत् दरिद्राणां योगिनां कुले दुर्लभतरं दुःखलभ्यतरं पूर्वमपेक्ष्य लोके जन्मviśiṣṭādvaitaलोके प्राकृतानां दुर्लभतरम् एतत् तु योगमाहात्म्यकृतम्śuddhādvaitaपुनः साधनार्थं संस्कारतो योगिनामेव कुले भवतिadvaita-bhaktiएतद्धि प्रसिद्धं शुकादिवद्दुर्लभतरं दुर्लभं लोके यदीदृशं लोके सर्वप्रमादकारणशून्यं जन्मेति द्वितीयः स्तूयते yad īdṛśam← īdṛśa(2 verses)nominative neuter singular nounsuch, of this kind
spoken
Or else the fallen yogi is born into a family of wise yogis themselves, and that birth, rarer than any other in this world, carries the practice forward from where it left off.