Summon
Chapter 6 (Dhyāna-Yoga (The Yoga of Meditation)), verse 44
KrishnaArjuna · meter: anuṣṭubh
पूर्वाभ्यासेन तेनैव ह्रियते ह्य् अवशो ऽपि सः | जिज्ञासुर् अपि योगस्य शब्द-ब्रह्मातिवर्तते
pūrvābhyāsena tenaiva hriyate hy avaśo 'pi saḥ | jijñāsur api yogasya śabda-brahmātivartate

Word-by-word

  • pūrvapūrvavocative singular masculine noun
    [advaita]जन्मनि कृतः अभ्यासः सः पूर्वाभ्यासः तेनैव बलवता ह्रियते संसिद्धौ हि यस्मात् अवशोऽपि सः योगभ्रष्टः न कृतं चेत् योगाभ्यासज
    [viśiṣṭādvaita]ाभ्यासेन पूर्वेण योगविषयेण अभ्यासेन सः योगभ्रष्टो हि अवशः
    [śuddhādvaita]देहकृताभ्यासेनावशोऽपि कुतश्चिदन्तरायादनिच्छन्नपि ह्रियते विषयेभ्यः परावृत्त्य योगनिष्ठः क्रियते
    [bhakti]ेति। तेनैव पूर्वदेहकृताभ्यासेनावशोऽपि कुतश्चिदन्तरायादनिच्छन्नपि संह्रियते। विषयेभ्यः परावर्त्य ब्रह्मनिष्ठः क्रियते। तद
    [advaita-bhakti]को ज्ञानसाधनलाभो भवतु नाम
  • abhyāsenaabhyasinstrumental singular masculine noun
    [viśiṣṭādvaita]सः योगभ्रष्टो हि अवशः
  • tenatenavocative singular masculine noun
    [advaita]ैव बलवता ह्रियते संसिद्धौ हि यस्मात् अवशोऽपि सः योगभ्रष्टः न कृतं चेत् योगाभ्यासजात् संस्कारात् बलवत्तरमधर्मादिलक्षणं कर
    [viśiṣṭādvaita]पूर्वाभ्यासेन पूर्वेण योगविषयेण अभ्यासेन सः योगभ्रष्टो हि अवशः
    [bhakti]ैव पूर्वदेहकृताभ्यासेनावशोऽपि कुतश्चिदन्तरायादनिच्छन्नपि संह्रियते
    [advaita-bhakti]ापि तेनैव पूर्वाभ्यासेन प्रागर्जितज्ञानसंस्कारेणावशोऽपि मोक्षसाधनायाप्रयतमानोऽपि ह्रियते स्ववशीक्रियते अकस्मादेव भोगवासन
  • evaevavocative singular neuter noun
    [advaita]तत्क्षये तु योगजः संस्कारः स्वयमेव कार्यमारभते न दीर्घकालस्थस्यापि विनाशः
    [viśiṣṭādvaita]ह्रियते प्रसिद्धं हि एतद् योगमाहात्म्यम् इत्यर्थः
    [dvaita]मुक्तम्
    [bhakti]ंभूतो योगे प्रविष्टमात्रोऽपि पापवशाद्योगभ्रष्टोऽपि शब्दब्रह्म वेदमतिवर्तते वेदोक्तकर्मफलान्यतिक्रामति
    [advaita-bhakti]ाल्पकालाभ्यस्ताया
  • hriyatehṛ3rd person singular present indicative passive verb
    [advaita]संसिद्धौ हि यस्मात् अवशोऽपि सः योगभ्रष्टः न कृतं चेत् योगाभ्यासजात् संस्कारात् बलवत्तरमधर्मादिलक्षणं कर्म तदा योगाभ्यास
    [viśiṣṭādvaita]प्रसिद्धं हि एतद् योगमाहात्म्यम् इत्यर्थः
    [śuddhādvaita]विषयेभ्यः परावृत्त्य योगनिष्ठः क्रियते
    [bhakti]। विषयेभ्यः परावर्त्य ब्रह्मनिष्ठः क्रियते। तदेवं पूर्वाभ्यासवशेन प्रयत्नं कुर्वञ्शनैर्मुच्यत इतीममर्थं कैमुत्यन्यायेन स
    [advaita-bhakti]स्ववशीक्रियते अकस्मादेव भोगवासनाभ्यो व्युत्थाप्य मोक्षसाधनोन्मुखः क्रियते ज्ञानवासनाया एवाल्पकालाभ्यस्ताया
  • hihinominative singular masculine noun
    [advaita]यस्मात् अवशोऽपि सः योगभ्रष्टः न कृतं चेत् योगाभ्यासजात् संस्कारात् बलवत्तरमधर्मादिलक्षणं कर्म तदा योगाभ्यासजनितेन संस्क
    [viśiṣṭādvaita]अवशः अपि योगे एव ह्रियते प्रसिद्धं हि एतद् योगमाहात्म्यम् इत्यर्थः। अप्रवृत्तयोगोयोग जिज्ञासुः अपि ततः चलितमानसः पुनरपि
    [dvaita]तत्वात् इच्छार्थे बाधकाभावादिति भावः
    [advaita-bhakti]तप्राग्भवीयसंस्कारोद्वोधात्पुनरपि सर्वकर्मसंन्यासपूर्वको ज्ञानसाधनलाभो भवतु नाम
  • avaśasavaśanominative singular masculine noun
  • apiapinominative singular masculine noun
    [advaita]योगमार्गे प्रवृत्तः संन्यासी योगभ्रष्टः सामर्थ्यात् सोऽपि शब्दब्रह्म वेदोक्तकर्मानुष्ठानफलम् अतिवर्तते अतिक्रामति अपाकर
    [viśiṣṭādvaita]योगे एव ह्रियते प्रसिद्धं हि एतद् योगमाहात्म्यम् इत्यर्थः। अप्रवृत्तयोगोयोग जिज्ञासुः अपि ततः चलितमानसः पुनरपि ताम् एव
    [advaita-bhakti]वस्तुविषयत्वेनावस्तुविषयाभ्यो भोगवासनाभ्यः प्राबल्यात्
  • sassanominative singular masculine noun
  • jijñāsusjijñāsanominative singular masculine noun
  • apiapinominative singular masculine noun
    [advaita]योगमार्गे प्रवृत्तः संन्यासी योगभ्रष्टः सामर्थ्यात् सोऽपि शब्दब्रह्म वेदोक्तकर्मानुष्ठानफलम् अतिवर्तते अतिक्रामति अपाकर
    [viśiṣṭādvaita]योगे एव ह्रियते प्रसिद्धं हि एतद् योगमाहात्म्यम् इत्यर्थः। अप्रवृत्तयोगोयोग जिज्ञासुः अपि ततः चलितमानसः पुनरपि ताम् एव
    [advaita-bhakti]वस्तुविषयत्वेनावस्तुविषयाभ्यो भोगवासनाभ्यः प्राबल्यात्
  • yogasyayujVibhakti.Sasthi singular masculine noun
    [advaita]स्वरूपं ज्ञातुमिच्छन्
    [viśiṣṭādvaita]इति षष्ठी
    [dvaita]जिज्ञासुरपि
    [śuddhādvaita]जिज्ञासावानपि भवति सोऽपि शब्दब्रह्मातिवर्त्तते शब्दब्रह्मातिक्राम्यति परमहंस इव सम्पूजितो भवति
    [bhakti]स्वरूपं जिज्ञासुरेव केवलं नतु प्राप्तयोगः
    [advaita-bhakti]मोक्षसाधनज्ञानस्य विषयं ब्रह्मज्ञानं प्रथमभूमिकायां स्थितः संन्यासीति यावत्
  • śabdaśabdavocative singular masculine noun
    [advaita]ब्रह्म वेदोक्तकर्मानुष्ठानफलम् अतिवर्तते अतिक्रामति अपाकरिष्यति किमुत बुद्ध्वा
    [viśiṣṭādvaita]ब्रह्म अतिवर्तते
    [dvaita]ब्रह्मातिवर्तते
    [śuddhādvaita]ब्रह्मातिवर्त्तते शब्दब्रह्मातिक्राम्यति परमहंस इव सम्पूजितो भवति
    [bhakti]ब्रह्म वेदमतिवर्तते वेदोक्तकर्मफलान्यतिक्रामति
    [advaita-bhakti]ब्रह्म वेदं कर्मप्रतिपादकमतिवर्ततेऽतिक्रम्य तिष्ठति

Intertextual panel

The 8 verses most likely to be intertexts of 6.44, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.

Doctrinal projections

How each major school's commentary tradition reads this verse.

Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_6.44 · anandgiri_6.44
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_6.44 · vedantadeshika_6.44
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_6.44 · jayatirtha_6.44
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_6.44
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_6.44
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_6.44

Theme-list memberships (4)

Show all theme-lists this verse participates in
  • आचार्यwith 1.2, 1.3, 1.26, 1.34, 13.7
  • तेनैवwith 11.45, 11.46
  • पूर्वाभ्यासwith 6.43
  • ब्रह्मwith 1.1, 2.72, 3.14, 3.15, 4.21, 4.24, …