Chapter 2 (Sāṅkhya-Yoga (The Yoga of Knowledge)), verse 62
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
ध्यायतो विषयान् पुंसः सङ्गस् तेषूपजायते | सङ्गात् संजायते कामः कामात् क्रोधो ऽभिजायते
dhyāyato viṣayān puṃsaḥ saṅgas teṣūpajāyate | saṅgāt saṃjāyate kāmaḥ kāmāt krodho 'bhijāyate
Word-by-word
- dhyās← dhyānominative plural feminine noun
- yatas← yatnominative plural masculine noun
- viṣayān← viṣayaaccusative plural masculine noun[advaita]शब्दादीन् विषयविशेषान् आलोचयतः पुंसः पुरुषस्य सङ्गः आसक्तिः प्रीतिः तेषु विषयेषु उपजायते उत्पद्यते[viśiṣṭādvaita]पुंसः पुनरपि सङ्गः अतिप्रवृद्धो जायते[bhakti]ध्यायतः पुरुषस्य तेषु सङ्ग आसक्तिर्भवति[advaita-bhakti]ध्यायतो मनसा पुनःपुनश्चिन्तयतः पुंसस्तेषु विषयेषु सङ्ग आसङ्गो ममात्यन्तं सुखहेतव एत इत्येवं शोभनाध्यासलक्षणः प्रीतिविशेष
- puṃsas← puṃsnominative plural masculine noun[advaita-bhakti]तेषु विषयेषु सङ्ग आसङ्गो ममात्यन्तं सुखहेतव एत इत्येवं शोभनाध्यासलक्षणः प्रीतिविशेष उपजायते
- saṅgas← sañjnominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]य विपाकदशा
- teṣu← tadlocative plural neuter noun[advaita]विषयेषु उपजायते उत्पद्यते[bhakti]सङ्ग आसक्तिर्भवति[advaita-bhakti]विषयेषु सङ्ग आसङ्गो ममात्यन्तं सुखहेतव एत इत्येवं शोभनाध्यासलक्षणः प्रीतिविशेष उपजायते
- upajāyate← upajan3rd person singular present indicative active verb[advaita]उत्पद्यते[advaita-bhakti]। सङ्गात्सुखहेतुत्वज्ञानलक्षणात्संजायते कामो ममैते भवन्त्विति तृष्णाविशेषः। तस्मात्कामात्कुतश्चित्प्रतिहन्यमानात्तत्प्रत
- saṅgāt← sañjablative singular masculine noun[advaita]प्रीतेः संजायते समुत्पद्यते कामः तृष्णा[viśiṣṭādvaita]संजायते कामः[advaita-bhakti]सुखहेतुत्वज्ञानलक्षणात्संजायते कामो ममैते भवन्त्विति तृष्णाविशेषः
- saṃjāyate← saṃjan3rd person singular present indicative active verb[advaita]समुत्पद्यते कामः तृष्णा[viśiṣṭādvaita]कामः। कामो नाम सङ्गस्य विपाकदशा। पुरुषो यां दशाम् आपन्नो विषयान् अभुक्त्वा स्थातुं न शक्नोति स कामः। कामात् क्रोधः अभिज[advaita-bhakti]कामो ममैते भवन्त्विति तृष्णाविशेषः
- kāmas← kāmanominative singular masculine noun
- kāmāt← kāmaablative singular masculine noun[advaita]कुतश्चित् प्रतिहतात् क्रोधः अभिजायते[viśiṣṭādvaita]क्रोधः अभिजायते[advaita-bhakti]कुतश्चित्प्रतिहन्यमानात्तत्प्रतिघातकविषयः क्रोधोऽभिज्वलनात्माभिजायते
- krodhas← krodhanominative singular masculine noun
- abhijāyate← abhijan3rd person singular present indicative active verb[viśiṣṭādvaita]। कामे वर्तमाने विषये च असन्निहिते सन्निहितान् पुरुषान् प्रति एभिः अस्मदिष्टं विहतम् इति क्रोधो भवति।
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 2.62, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_2.62 · anandgiri_2.62
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_2.62
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_2.62 · jayatirtha_2.62
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_2.62
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_2.62
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_2.62
Theme-list memberships (8)
Show all theme-lists this verse participates in
- कामात्क्रोधोऽभिजायतेwith 2.63, 9.12
- क्रोधwith 1.34, 1.35, 2.56, 2.63, 3.37, 3.40, …
- क्रोधाद्भवति सम्मोहःwith 2.63, 3.40, 9.12
- ध्यायतो विषयान्पुंसः सङ्गस्तेषूपजायतेwith 2.63
- बुद्धिनाशात्प्रणश्यतिwith 2.63
- सङ्गात्संजायते कामःwith 2.63, 5.10
- सम्मोहात्स्मृतिविभ्रमःwith 2.63
- स्मृतिभ्रंशाद्बुद्धिनाशःwith 2.63