Chapter 2 (Sāṅkhya-Yoga (The Yoga of Knowledge)), verse 42
Krishna → Arjuna · vocative: Pārtha · meter: anuṣṭubh
याम् इमां पुष्पितां वाचं प्रवदन्त्य् अविपश्चितः | वेद-वाद-रताः पार्थ नान्यद् अस्तीति वादिनः
yām imāṃ puṣpitāṃ vācaṃ pravadanty avipaścitaḥ | veda-vāda-ratāḥ pārtha nānyad astīti vādinaḥ
Word-by-word
- yām← yāVibhakti.Sasthi plural neuter noun[advaita]इमां वक्ष्यमाणां पुष्पितां पुष्पित इव वृक्षः शोभमानां श्रूयमाणरमणीयां वाचं वाक्यलक्षणां प्रवदन्ति[viśiṣṭādvaita]इमां पुष्पितां पुष्पमात्रफलाम् आपातरमणीयां वाचम् अविपश्चितः अल्पज्ञा भोगैश्वर्यगतिं प्रति वर्तमानां प्रवदन्ति वेदवादरता
- im← iaccusative singular masculine noun
- ām← āaccusative singular masculine noun
- puṣpitā← puṣp3rd person singular periphrastic future active verb[advaita]ं पुष्पित इव वृक्षः शोभमानां श्रूयमाणरमणीयां वाचं वाक्यलक्षणां प्रवदन्ति[viśiṣṭādvaita]ं पुष्पमात्रफलाम् आपातरमणीयां वाचम् अविपश्चितः अल्पज्ञा भोगैश्वर्यगतिं प्रति वर्तमानां प्रवदन्ति वेदवादरताः वेदेषु ये स्[śuddhādvaita]ं प्रकर्षेण कर्तृकर्मफलभावेन युक्तां वदन्ति[bhakti]ं विषलतावदापातरमणीयां प्रकृष्टां परमार्थफलपरामेव वदन्ति वाचं स्वर्गादिफलश्रुतिं ये तेषां तया वाचापहृतचेतसां व्यवसायात्मि[advaita-bhakti]ं पुष्पितपलाशवदापातरमणीयां साध्यसाधनसंबन्धप्रतिभानान्निरतिशयफलाभावाच्च
- am← aaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]भसि इत्यस्य हरतिनाऽन्वयभ्रान्तिमपाकरोति अम्भसि नीयमानामिति
- vācam← vacaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]अविपश्चितः अल्पज्ञा भोगैश्वर्यगतिं प्रति वर्तमानां प्रवदन्ति वेदवादरताः वेदेषु ये स्वर्गादिफलवादाः तेषु सक्ताः न अन्यद्
- pravadanti← pravad3rd person plural present indicative active verb[advaita]। के अविपश्चितः अमेधसः अविवेकिन इत्यर्थः। वेदवादरताः बह्वर्थवादफलसाधनप्रकाशकेषु वेदवाक्येषु रताः हे पार्थ न अन्यत् स्वर[viśiṣṭādvaita]वेदवादरताः वेदेषु ये स्वर्गादिफलवादाः तेषु सक्ताः न अन्यद् अस्ति इति वादिनः तत्सङ्गातिरेकेण स्वर्गा देः अधिकं फलं न अन्[dvaita]। वेदवादरताः कर्मादिवाचकवेदवादरताः। वेदैर्यन्मुखत उच्यते तत्रैव रताः। नान्यदस्तीतिवादिनःपरोक्षविषया वेदाः परोक्षप्रिया इ[advaita-bhakti]तया वाचापहृतचेतसामविपश्चितां व्यवसायात्मिका बुद्धिर्न भवतीत्यन्वयः
- avipaścitas← avipaścitnominative plural masculine noun
- veda← vid3rd person singular present indicative active verb[advaita]वादरताः बह्वर्थवादफलसाधनप्रकाशकेषु वेदवाक्येषु रताः[viśiṣṭādvaita]वादरताः वेदेषु ये स्वर्गादिफलवादाः तेषु सक्ताः न अन्यद् अस्ति इति वादिनः तत्सङ्गातिरेकेण स्वर्गा देः अधिकं फलं न अन्यद्[dvaita]वादरताः कर्मादिवाचकवेदवादरताः[śuddhādvaita]वाचं सर्वकाण्डरूपां सर्वां पुष्पितां प्रकर्षेण कर्तृकर्मफलभावेन युक्तां वदन्ति[bhakti]े ये वादा अर्थवादाःअक्षय्यं ह वै चातुर्मास्ययाजिनः सुकृतं भवतिअपाम सोमममृता अभूम इत्याद्यास्तेष्वेव रताः प्रीताः[advaita-bhakti]वादरताः वेदे ये सन्ति वादा अर्थवादाःअक्षय्यं ह वै चातुर्मास्ययाजिनः सुकृतं भवति इत्येवमादयस्तेष्वेव रता वेदार्थसत्यत्वेन
- vāda← vadvocative singular masculine noun[advaita]रताः बह्वर्थवादफलसाधनप्रकाशकेषु वेदवाक्येषु रताः[viśiṣṭādvaita]रताः वेदेषु ये स्वर्गादिफलवादाः तेषु सक्ताः न अन्यद् अस्ति इति वादिनः तत्सङ्गातिरेकेण स्वर्गा देः अधिकं फलं न अन्यद् अस्[dvaita]रताः कर्मादिवाचकवेदवादरताः[śuddhādvaita]ेषु फलबोधककर्मवादेषु रताः[bhakti]ा अर्थवादाःअक्षय्यं ह वै चातुर्मास्ययाजिनः सुकृतं भवतिअपाम सोमममृता अभूम इत्याद्यास्तेष्वेव रताः प्रीताः[advaita-bhakti]ित्याशङ्क्य प्रतिबन्धकसद्भावान्न भवतीत्याह त्रिभिः यामिमां वाचं प्रवदन्ति तया वाचापहृतचेतसामविपश्चितां व्यवसायात्मिका बु
- ratās← ramnominative plural masculine noun
- pārtha← pārthavocative singular masculine noun[advaita]न अन्यत् स्वर्गपश्वादिफलसाधनेभ्यः कर्मभ्यः अस्ति इति एवं वादिनः वदनशीलाः[viśiṣṭādvaita]विषयत्वादेकरूपा विषयान्तरसञ्चाररहिता चेत्यर्थः[advaita-bhakti]अतएव नान्यदस्तीतिवादिनः कर्मकाण्डापेक्षया नास्त्यन्यज्ज्ञानकाण्डं सर्वस्यापि वेदस्य कार्यपरत्वात् कर्मफलापेक्षया
- nān← naaccusative plural masculine noun[advaita]न त्वेषा निरतिशयफलभागिनी भवति कर्मानुष्ठानफलस्यानित्यत्वादिति मत्वाह पुष्पितामिति[viśiṣṭādvaita]यदस्ति इतिवादे पूर्वोत्तरपदानामर्थं[dvaita]यदस्तीतिवादिनःपरोक्षविषया वेदाः परोक्षप्रिया इव हि देवाः ऐ.उ.1[bhakti]वयः। किमिति तथा वदन्ति। यतोऽविपश्चितो मूढाः। तत्र हेतुः। वेदे ये वादा अर्थवादाःअक्षय्यं ह वै चातुर्मास्ययाजिनः सुकृतं भव[advaita-bhakti]निरतिशयफलाभावाच्च
- yat← yatnominative singular masculine noun[advaita]स्वर्गपश्वादिफलसाधनेभ्यः कर्मभ्यः अस्ति इति एवं वादिनः वदनशीलाः[viśiṣṭādvaita]राह अत इति[advaita-bhakti]वादित्याशङ्क्य प्रतिबन्धकसद्भावान्न भवतीत्याह त्रिभिः यामिमां वाचं प्रवदन्ति तया वाचापहृतचेतसामविपश्चितां व्यवसायात्मिका
- asti← as3rd person singular present indicative active verb[advaita]इति एवं वादिनः वदनशीलाः[viśiṣṭādvaita]इति वादिनः तत्सङ्गातिरेकेण स्वर्गा देः अधिकं फलं न अन्यद् अस्ति इति वदन्तः
- iti← inominative singular neuter noun[advaita]एवं वादिनः वदनशीलाः[viśiṣṭādvaita]वादिनः तत्सङ्गातिरेकेण स्वर्गा देः अधिकं फलं न अन्यद् अस्ति इति वदन्तः[dvaita]श्लोकस्य प्रकृतोपयोगादर्शनात्सङ्गतिमाह स्यु रिति[bhakti]तृतीयेनान्वयः[advaita-bhakti]यावत्
- vādinas← vadnominative plural masculine noun
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 2.42, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_2.42 · anandgiri_2.42
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_2.42 · vedantadeshika_2.42
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_2.42 · jayatirtha_2.42
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_2.42
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_2.42
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_2.42
Theme-list memberships (8)
Show all theme-lists this verse participates in
- कामात्मानःwith 2.43, 4.10
- क्रियाविशेषबहुलां भोगैश्वर्यगतिं प्रतिwith 2.43
- जन्मकर्मफलप्रदाम्with 2.43
- पार्थwith 1.25, 1.26, 1.28, 1.29, 1.30, 2.3, …
- पुष्पिताम्with 2.43
- यामिमां पुष्पितां वाचं प्रवदन्त्यविपश्चितःwith 2.43
- वेदवादरताःwith 2.43
- स्वर्गपराःwith 2.43