Chapter 14 (Guṇatraya-Vibhāga-Yoga (The Yoga of Distinction of the Three Qualities)), verse 2
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
इदं ज्ञानम् उपाश्रित्य मम साधर्म्यम् आगताः | सर्गे ऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च
idaṃ jñānam upāśritya mama sādharmyam āgatāḥ | sarge 'pi nopajāyante pralaye na vyathanti ca
Word-by-word
- idam← idamnominative singular masculine noun
- jñānam← jñāaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]उपाश्रित्य मम साधर्म्यम् आगताः मत्साम्यं प्राप्ताः? सर्गे
- up← vapnominative singular masculine noun
- āśritya← āśrinominative singular masculine noun
- mama← mā2nd person plural perfect active verb[advaita]परमेश्वरस्य साधर्म्यं मत्स्वरूपताम् आगताः प्राप्ताः इत्यर्थः[viśiṣṭādvaita]साधर्म्यम् आगताः मत्साम्यं प्राप्ताः? सर्गे[śuddhādvaita]साधर्म्यं षड्गुणवत्तया साम्यं प्राप्ता एके ते सर्गेऽपि नोपजायन्ते? प्रलये[bhakti]साधर्म्यं मद्रूपत्वं प्राप्ताः सन्तः सर्गेऽपि ब्रह्मादिषूत्पद्यमानेष्वपि नोत्पद्यन्ते तथा प्रलयेऽपि न व्यथन्ति प्रलये द[advaita-bhakti]परमेश्वरस्य साधर्म्यं मद्रूपतामत्यन्ताभेदेनागताः प्राप्ताः सन्तः सर्गेऽपि हिरण्यगर्भादिषूत्पद्यमानेष्वपि नोपजायन्ते
- sa← savocative singular masculine noun[advaita]ाधनम् अनुष्ठाय इत्येतत्? मम परमेश्वरस्य साधर्म्यं मत्स्वरूपताम् आगताः प्राप्ताः इत्यर्थः[viśiṣṭādvaita]ाधर्म्यम् आगताः मत्साम्यं प्राप्ताः? सर्गे[śuddhādvaita]ाधर्म्यं षड्गुणवत्तया साम्यं प्राप्ता एके ते सर्गेऽपि नोपजायन्ते? प्रलये[bhakti]ाधनमनुष्ठाय मम साधर्म्यं मद्रूपत्वं प्राप्ताः सन्तः सर्गेऽपि ब्रह्मादिषूत्पद्यमानेष्वपि नोत्पद्यन्ते तथा प्रलयेऽपि न व्य[advaita-bhakti]्याः सिद्धेरैकान्तिकत्वं दर्शयति -- इदं यथोक्तं ज्ञानं ज्ञानसाधनमुपाश्रित्यानुष्ठाय मम परमेश्वरस्य साधर्म्यं मद्रूपतामत्
- adharmyam← adharmyaaccusative singular masculine noun
- āgatās← āgamnominative plural masculine noun
- sarge← sṛjlocative singular masculine noun[advaita]ऽपि सृष्टिकालेऽपि न उपजायन्ते[viśiṣṭādvaita]अपि न उपजायन्ते न सृजिकर्मतां भजन्ते? प्रलये न व्यथन्ति च? न च संहृतिकर्मतां भजन्ते। अथ प्राकृतानां गुणानां बन्धहेतुताप[śuddhādvaita]ऽपि नोपजायन्ते? प्रलये[bhakti]ऽपि ब्रह्मादिषूत्पद्यमानेष्वपि नोत्पद्यन्ते तथा प्रलयेऽपि न व्यथन्ति प्रलये दुःखानि नानुभवन्ति[advaita-bhakti]ऽपि हिरण्यगर्भादिषूत्पद्यमानेष्वपि नोपजायन्ते
- api← apinominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]न उपजायन्ते न सृजिकर्मतां भजन्ते? प्रलये न व्यथन्ति च? न
- na← navocative singular neuter noun[advaita]ं यथोक्तमु पाश्रित्य? ज्ञानसाधनम् अनुष्ठाय इत्येतत्? मम परमेश्वरस्य साधर्म्यं मत्स्वरूपताम् आगताः प्राप्ताः इत्यर्थः[viśiṣṭādvaita]म् उपाश्रित्य मम साधर्म्यम् आगताः मत्साम्यं प्राप्ताः? सर्गे[śuddhādvaita]ोपजायन्ते? प्रलये[bhakti]मुपाश्रित्य इदं ज्ञानसाधनमनुष्ठाय मम साधर्म्यं मद्रूपत्वं प्राप्ताः सन्तः सर्गेऽपि ब्रह्मादिषूत्पद्यमानेष्वपि नोत्पद्यन्[advaita-bhakti]्तिकत्वं दर्शयति -- इदं यथोक्तं ज्ञानं ज्ञानसाधनमुपाश्रित्यानुष्ठाय मम परमेश्वरस्य साधर्म्यं मद्रूपतामत्यन्ताभेदेनागताः
- upajāyante← upajan3rd person plural present indicative active verb[advaita]। न उत्पद्यन्ते। प्रलये ब्रह्मणोऽपि विनाशकाले न व्यथन्ति च व्यथां न आपद्यन्ते? न च्यवन्ति इत्यर्थः।।क्षेत्रक्षेत्रज्ञसंय[viśiṣṭādvaita]न सृजिकर्मतां भजन्ते? प्रलये न व्यथन्ति च? न
- pralaye← pralayalocative singular masculine noun[advaita]ब्रह्मणोऽपि विनाशकाले न व्यथन्ति[viśiṣṭādvaita]न व्यथन्ति च? न[śuddhādvaita]च न व्यथन्ति किन्तु नित्यं समीपे तिष्ठन्तीत्यर्थः। अनेन मुक्तानां तत्र बाहुल्यं सूचितंअनुव्रता यत्र हरेः इत्यादिवाक्यात[bhakti]ऽपि न व्यथन्ति प्रलये दुःखानि नानुभवन्ति[advaita-bhakti]ब्रह्मणोऽपि विनाशकाले न व्यथन्ति
- na← navocative singular neuter noun[advaita]ं यथोक्तमु पाश्रित्य? ज्ञानसाधनम् अनुष्ठाय इत्येतत्? मम परमेश्वरस्य साधर्म्यं मत्स्वरूपताम् आगताः प्राप्ताः इत्यर्थः[viśiṣṭādvaita]म् उपाश्रित्य मम साधर्म्यम् आगताः मत्साम्यं प्राप्ताः? सर्गे[śuddhādvaita]ोपजायन्ते? प्रलये[bhakti]मुपाश्रित्य इदं ज्ञानसाधनमनुष्ठाय मम साधर्म्यं मद्रूपत्वं प्राप्ताः सन्तः सर्गेऽपि ब्रह्मादिषूत्पद्यमानेष्वपि नोत्पद्यन्[advaita-bhakti]्तिकत्वं दर्शयति -- इदं यथोक्तं ज्ञानं ज्ञानसाधनमुपाश्रित्यानुष्ठाय मम परमेश्वरस्य साधर्म्यं मद्रूपतामत्यन्ताभेदेनागताः
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]अयं स्तुत्यर्थम् उच्यते[viśiṣṭādvaita]? न च संहृतिकर्मतां भजन्ते। अथ प्राकृतानां गुणानां बन्धहेतुताप्रकारं वक्तुं सर्वस्य भूतजातस्य प्रकृतिपुरुषसंसर्गजत्वम्या[śuddhādvaita]न व्यथन्ति किन्तु नित्यं समीपे तिष्ठन्तीत्यर्थः[bhakti]-- इदमिति[advaita-bhakti]न व्यथन्ते
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 14.2, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_14.2 · anandgiri_14.2
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_14.2 · vedantadeshika_14.2
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_14.2 · jayatirtha_14.2
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_14.2
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_14.2
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_14.2
Theme-list memberships (4)
Show all theme-lists this verse participates in
- ज्ञानwith 1.1, 3.1, 3.2, 3.3, 3.26, 3.32, …
- ज्ञानम्with 3.39, 3.40, 3.41, 4.34, 7.2, 10.4, …
- धर्म्यम्with 9.2
- प्रलयwith 7.6, 8.18, 9.16, 9.17, 9.18, 14.14, …