Chapter 8 (Akṣara-Brahma-Yoga (The Yoga of the Imperishable Brahman)), verse 13
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
ओम् इत्य् एकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन् माम् अनुस्मरन् | यः प्रयाति त्यजन् देहं स याति परमां गतिम्
om ity ekākṣaraṃ brahma vyāharan mām anusmaran | yaḥ prayāti tyajan dehaṃ sa yāti paramāṃ gatim
Word-by-word
- a← avocative singular masculine noun[advaita]भिधानभूतम् ओंकारं व्याहरन् उच्चारयन् तदर्थभूतं माम् ईश्वरम् अनुस्मरन् अनुचिन्तयन्[viśiṣṭādvaita]क्षरे मनो निरुध्य योगा ख्यां धारणां आस्थितः मयि[dvaita]त्र प्रमाणमाह -- निर्गच्छन्नि ति[bhakti]र्चिरादिमार्गेण स परमां श्रेष्ठां मद्गतिं याति प्राप्नोति[advaita-bhakti]त्र पतञ्जलिनातीव्रसंवेगानामासन्नः समाधिलाभः इत्युक्त्वाईश्वरप्रणिधानाद्वा इत्युक्तम्
- um← uaccusative singular masculine noun
- itī← itinominative dual feminine noun
- ekākṣaram← ekākṣaranominative singular neuter noun
- brahma← brahmanvocative singular neuter noun[advaita]ब्रह्मणः अभिधानभूतम् ओंकारं व्याहरन् उच्चारयन् तदर्थभूतं माम् ईश्वरम् अनुस्मरन् अनुचिन्तयन्[viśiṣṭādvaita]मद्वाचकं व्याहरन् वाच्यं माम् अनुस्मरन् आत्मनः प्राणं मूर्ध्न्याधाय देहं त्यजन्[dvaita]नाडीं विना यद्यन्यत्र गच्छति तर्हि विना मोक्षं स्थानान्तरं प्राप्नोतीति सर्वद्वाराणि संयम्यनिर्गच्छंश्चक्षुषा सूर्यं दिश[śuddhādvaita]वादे ममैव नामरूपात्मकत्वादिति योगी मां ँ़इत्येकाक्षररूपमनुस्मरन् तथा व्याहरन्नन्तकाले परमामेतां पदत्वेन निर्दिष्टां गतिं[bhakti]वाचकत्वाद्वा प्रतिमादिवद्ब्रह्मप्रतीकत्वाद्वा ब्रह्म तद्व्याहरन्नुच्चारयन् तद्वाच्यं[advaita-bhakti]वाचकत्वात्प्रतिमावद्ब्रह्मप्रतीकत्वाद्वा ब्रह्म व्याहरन्नुच्चरन्
- vyāharat← vyāhṛ3rd person singular imperfect active verb
- mām← māVibhakti.Sasthi plural neuter noun[advaita]ईश्वरम् अनुस्मरन् अनुचिन्तयन्[viśiṣṭādvaita]अनुस्मरन् आत्मनः प्राणं मूर्ध्न्याधाय देहं त्यजन्
- yas← īnominative plural masculine noun[viśiṣṭādvaita]यानन्तरन्आस्थितो योगधारणाम् इत्यादिकं व्याख्यातम्[dvaita]माद्धृदित्येवं प्रभाषसे इति पाद्मे[advaita-bhakti]यार्थं स्मरन्निति वा
- prayāti← prayā3rd person singular present indicative active verb[advaita]म्रियते सः त्यजन् परित्यजन् देहं शरीरम् -- त्यजन् देहम् इति प्रयाणविशेषणार्थम् देहत्यागेन प्रयाणम् आत्मनः न स्वरूपनाशेन[viśiṣṭādvaita]स याति परमां गतिं प्रकृतिवियुक्तं मत्समानाकारम् अपुनरावृत्तिम् आत्मानं प्राप्नोति इत्यर्थःयः स सर्वेषु भूतेषु नश्यत्सु[advaita-bhakti]स याति देवयानमार्गेण ब्रह्मलोकं गत्वा तद्भोगान्ते परमां प्रकृष्टां गतिं मद्रूपाम्
- tyajan← tyajnominative singular masculine noun[advaita]परित्यजन् देहं शरीरम् -- त्यजन् देहम् इति प्रयाणविशेषणार्थम् देहत्यागेन प्रयाणम् आत्मनः न स्वरूपनाशेनेत्यर्थः -- सः एवं[viśiṣṭādvaita]यः प्रयाति स याति परमां गतिं प्रकृतिवियुक्तं मत्समानाकारम् अपुनरावृत्तिम् आत्मानं प्राप्नोति इत्यर्थःयः स सर्वेषु भूतेष[bhakti]यः प्रकर्षेण याति अर्चिरादिमार्गेण स परमां श्रेष्ठां मद्गतिं याति प्राप्नोति[advaita-bhakti]यः प्रयाति स याति देवयानमार्गेण ब्रह्मलोकं गत्वा तद्भोगान्ते परमां प्रकृष्टां गतिं मद्रूपाम्। अत्र पतञ्जलिनातीव्रसंवेगा
- deham← dihaccusative singular masculine noun[advaita]इति प्रयाणविशेषणार्थम् देहत्यागेन प्रयाणम् आत्मनः न स्वरूपनाशेनेत्यर्थः -- सः एवं याति गच्छति परमां प्रकृष्टां गतिम्
- sa← savocative singular masculine noun[advaita]्मरन् अनुचिन्तयन्[viśiṣṭādvaita]र्वाणि श्रोत्रादीनि इन्द्रियाणि ज्ञानद्वारभूतानि संयम्य स्वव्यापारेभ्यो विनिवर्त्य हृदयकमलनिविष्टे मयि अक्षरे मनो निरुध्[dvaita]्थानान्तरं प्राप्नोतीति सर्वद्वाराणि संयम्यनिर्गच्छंश्चक्षुषा सूर्यं दिशः श्रोत्रेण चैव हि इत्यादिवचनात् व्यासयोगे मोक्ष[śuddhādvaita]ाङ्गमुपायमाह -- सर्वद्वाराणीति द्वाभ्याम्[bhakti]्मरन्नेव देहं त्यजन्यः प्रकर्षेण याति अर्चिरादिमार्गेण स परमां श्रेष्ठां मद्गतिं याति प्राप्नोति[advaita-bhakti]कथनेन स्तुत्यर्थम्
- yāti← yatnominative singular neuter noun[advaita]म्रियते सः त्यजन् परित्यजन् देहं शरीरम् -- त्यजन् देहम् इति प्रयाणविशेषणार्थम् देहत्यागेन प्रयाणम् आत्मनः न स्वरूपनाशेन[viśiṣṭādvaita]स याति परमां गतिं प्रकृतिवियुक्तं मत्समानाकारम् अपुनरावृत्तिम् आत्मानं प्राप्नोति इत्यर्थःयः स सर्वेषु भूतेषु नश्यत्सु[bhakti]अर्चिरादिमार्गेण स परमां श्रेष्ठां मद्गतिं याति प्राप्नोति[advaita-bhakti]स याति देवयानमार्गेण ब्रह्मलोकं गत्वा तद्भोगान्ते परमां प्रकृष्टां गतिं मद्रूपाम्
- paramām← paramaaccusative singular feminine noun
- gatim← gamaccusative singular masculine noun[advaita]।।किञ्च --,[viśiṣṭādvaita]। (गीता 8।2021) इति अनन्तरम् एव वक्ष्यते। एवम् ऐश्वर्यार्थिनः कैवल्यार्थिनश्च स्वप्राप्यानुगुणः भगवदुपासनप्रकार उक्तः। अ
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 8.13, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_8.13 · anandgiri_8.13
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_8.13 · vedantadeshika_8.13
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_8.13 · jayatirtha_8.13
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_8.13
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_8.13
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_8.13
Theme-list memberships (8)
Show all theme-lists this verse participates in
- अनुस्मरwith 8.7, 8.9
- आस्थितो योगधारणाम्with 8.12
- ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन्मामनुस्मरन्with 8.12
- ब्रह्मwith 1.1, 2.72, 3.14, 3.15, 4.21, 4.24, …
- मनो हृदि निरुध्य चwith 8.12
- मूर्ध्न्याधायात्मनः प्राणम्with 8.12
- यः प्रयाति त्यजन्देहं स याति परमां गतिम्with 8.12
- सर्वद्वाराणि संयम्यwith 8.12