Chapter 7 (Jñāna-Vijñāna-Yoga (The Yoga of Knowledge and Realization)), verse 27
Krishna → Arjuna · vocative: Bhārata (also: Paranṭapa) · meter: anuṣṭubh
इच्छा-द्वेष-समुत्थेन द्वन्द्व-मोहेन भारत | सर्व-भूतानि संमोहं सर्गे यान्ति परन्तप
icchā-dveṣa-samutthena dvandva-mohena bhārata | sarva-bhūtāni saṃmohaṃ sarge yānti parantapa
Word-by-word
- icchā← iṣinstrumental singular masculine noun[advaita]द्वेषसमुत्थेन इच्छा[viśiṣṭādvaita]द्वेषा भ्यां समुत्थेन शीतोष्णादिद्वन्द्वाख्येन मोहेन सर्वभूतानि सर्गे जन्मकाल[dvaita]द्वेषयोः प्रवृद्धयोर्न हि किञ्चिज्ज्ञातुं शक्यम्[bhakti]द्वेषसमुत्थेनेति[advaita-bhakti]द्वेषाभ्यामनुकूलप्रतिकूलविषयाभ्यां समुत्थितेन शीतोष्णसुखदुःखादिद्वन्द्वनिमित्तेन मोहेन अहं सुखी अहं दुःखीत्यादिविपर्ययेण
- dveṣa← dviṣvocative singular masculine noun[advaita]समुत्थेन इच्छा[viśiṣṭādvaita]ा भ्यां समुत्थेन शीतोष्णादिद्वन्द्वाख्येन मोहेन सर्वभूतानि सर्गे जन्मकाल[dvaita]योः प्रवृद्धयोर्न हि किञ्चिज्ज्ञातुं शक्यम्[śuddhādvaita]ौ तयोः पापहेतुभूतयोः समुत्पत्तिर्येन तथाभूतेन द्वन्द्वनिमित्तेन मोहेन[bhakti]समुत्थेनेति[advaita-bhakti]ाभ्यामनुकूलप्रतिकूलविषयाभ्यां समुत्थितेन शीतोष्णसुखदुःखादिद्वन्द्वनिमित्तेन मोहेन अहं सुखी अहं दुःखीत्यादिविपर्ययेण सर्व
- samutthena← samutthāinstrumental singular masculine noun[advaita]इच्छा[viśiṣṭādvaita]शीतोष्णादिद्वन्द्वाख्येन मोहेन सर्वभूतानि सर्गे जन्मकाल[dvaita]मोहेनेत्येव स्यादिति भावः[bhakti]ेति। सृज्यत इति सर्गः सर्गे स्थूलदेहोत्पत्तौ सत्यां तदनुकूल इच्छा तत्प्रतिकूले च द्वेषः ताभ्यां समुत्थः समुद्भूतो यः शीत
- dvandva← dvaṃdvavocative singular neuter noun[advaita]मोहेन द्वन्द्वनिमित्तः मोहः द्वन्द्वमोहः तेन[viśiṣṭādvaita]ाख्येन मोहेन सर्वभूतानि सर्गे जन्मकाल[dvaita]मोहेन सुखदुःखादिविषयमोहेन इच्छाद्वेषयोः प्रवृद्धयोर्न हि किञ्चिज्ज्ञातुं शक्यम्[śuddhādvaita]निमित्तेन मोहेन[bhakti]निमित्तो मोहो विवेकभ्रंशः तेन सर्वभूतानि संमोहं[advaita-bhakti]निमित्तेन मोहेन अहं सुखी अहं दुःखीत्यादिविपर्ययेण सर्वाण्यपि भूतानि संमोहं विवेकायोग्यत्वं सर्गे स्थूलदेहोत्पत्तौ सत्यां
- mohena← muhinstrumental singular masculine noun[advaita]द्वन्द्वनिमित्तः मोहः द्वन्द्वमोहः तेन[viśiṣṭādvaita]सर्वभूतानि सर्गे जन्मकाल[dvaita]सुखदुःखादिविषयमोहेन इच्छाद्वेषयोः प्रवृद्धयोर्न हि किञ्चिज्ज्ञातुं शक्यम्[śuddhādvaita]हेतुना सर्वभूतानि क्षरपदवाच्यानि संसृतानि सर्गे एव सम्मोहं जन्ममरणपर्यावर्त्ते कारणभूतं भगवत्स्वरूपाज्ञानभयं प्राप्नुवन[advaita-bhakti]अहं सुखी अहं दुःखीत्यादिविपर्ययेण सर्वाण्यपि भूतानि संमोहं विवेकायोग्यत्वं सर्गे स्थूलदेहोत्पत्तौ सत्यां यान्ति
- bhās← bhūnominative singular masculine noun
- rata← ramvocative singular masculine noun[advaita]िबन्धकारणं मोहं जनयतः[bhakti]िकूले च द्वेषः ताभ्यां समुत्थः समुद्भूतो यः शीतोष्णसुखदुःखादिद्वन्द्वनिमित्तो मोहो विवेकभ्रंशः तेन सर्वभूतानि संमोहं च अ[advaita-bhakti]िबन्धे
- sarva← sarvavocative singular masculine noun[advaita]भूतैः संबध्यमानौ द्वन्द्वशब्देन अभिधीयेते[viśiṣṭādvaita]भूतानि सर्गे जन्मकाल[śuddhādvaita]भूतानि क्षरपदवाच्यानि संसृतानि सर्गे[bhakti]भूतानि संमोहं[advaita-bhakti]ाण्यपि भूतानि संमोहं विवेकायोग्यत्वं सर्गे स्थूलदेहोत्पत्तौ सत्यां यान्ति
- bhūtāni← bhūnominative plural neuter noun[advaita]संमोहितानि सन्ति संमोहं संमूढतां सर्गे जन्मनि उत्पत्तिकाले इत्येतत् यान्ति गच्छन्ति[viśiṣṭādvaita]सर्गे जन्मकाल[śuddhādvaita]क्षरपदवाच्यानि संसृतानि सर्गे[bhakti]संमोहं[advaita-bhakti]संमोहं विवेकायोग्यत्वं सर्गे स्थूलदेहोत्पत्तौ सत्यां यान्ति
- sam← saaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]भवतः सम्भवन्तौ वा भगवद्विषयौ किं न स्याताम् न चेच्छाद्वेषमात्रेण शीतोष्णादेरुत्थानं[dvaita]मोहस्येच्छाद्वेषसमुत्थो द्वन्द्वमोहः कारणमुच्यते इत्यत आह कारणान्तरमि ति[śuddhādvaita]मोहं जन्ममरणपर्यावर्त्ते कारणभूतं भगवत्स्वरूपाज्ञानभयं प्राप्नुवन्ति गुणप्रवाहमध्ये पतिता भवन्तीत्यर्थः
- moham← muhaccusative singular masculine noun
- sarge← sṛjlocative singular masculine noun[advaita]जन्मनि उत्पत्तिकाले इत्येतत् यान्ति गच्छन्ति[viśiṣṭādvaita]जन्मकाल[dvaita]सर्गकाले आरभ्यैव शरीरे हि सतीच्छादयः[śuddhādvaita]एव सम्मोहं जन्ममरणपर्यावर्त्ते कारणभूतं भगवत्स्वरूपाज्ञानभयं प्राप्नुवन्ति गुणप्रवाहमध्ये पतिता भवन्तीत्यर्थः।[bhakti]स्थूलदेहोत्पत्तौ सत्यां तदनुकूल इच्छा तत्प्रतिकूले[advaita-bhakti]स्थूलदेहोत्पत्तौ सत्यां यान्ति
- yānti← yā3rd person plural present indicative active verb[advaita]गच्छन्ति[viśiṣṭādvaita]। एतद् उक्तं भवति गुणमयेषु सुखदुःखादिद्वन्द्वेषु पूर्वपूर्वजन्मनि यद्विषयौ इच्छाद्वेषौ रागद्वैषौ अभ्यस्तौ तद्वासनया पुनर[advaita-bhakti]। हे भारत हे परंतपेति संबोधनद्वस्य कुलमहिम्ना स्वरूपशक्त्या च त्वां द्वन्द्वमोहाख्यः शत्रुर्नाभिभवितुमलमिति भावः। नहीच्छ
- parantapa← paraṃtapavocative singular neuter noun
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 7.27, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_7.27 · anandgiri_7.27
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_7.27 · vedantadeshika_7.27
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_7.27 · jayatirtha_7.27
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_7.27
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_7.27
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_7.27
Theme-list memberships (4)
Show all theme-lists this verse participates in
- द्वेषwith 2.57, 2.64, 3.34, 3.36, 5.3, 6.9, …
- निर्द्वन्द्वःwith 2.45
- निर्द्वन्द्वो हि महाबाहो सुखं बन्धात्प्रमुच्यतेwith 4.38
- सर्गे यान्तिwith 9.34