Chapter 3 (Karma-Yoga (The Yoga of Action)), verse 34
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे राग-द्वेषौ व्यवस्थितौ | तयोर् न वशम् आगच्छेत् तौ ह्य् अस्य परिपन्थिनौ
indriyasyendriyasyārthe rāga-dveṣau vyavasthitau | tayor na vaśam āgacchet tau hy asya paripanthinau
Word-by-word
- rāga← rājvocative singular masculine noun[advaita]ः अनिष्टे द्वेषः इत्येवं प्रतीन्द्रियार्थं रागद्वेषौ अवश्यंभाविनौ तत्र अयं पुरुषकारस्य शास्त्रार्थस्य[viśiṣṭādvaita]ः अवर्जनीयो व्यवस्थितः तदनुभवे प्रतिहते[dvaita]मसम्मतिमाह तथाही ति[śuddhādvaita]द्वेषावन्तरस्वकृतौ व्यवस्थितौ तदनधीनत्वमेव सिद्धिहेतुरिति अतस्तयोर्न वशमागच्छेत् तौ ह्यस्य परिपन्थिनौ विवेकवित्तस्य कुपथ[bhakti]ः प्रतिकूले द्वेषश्चेत्येवं रागद्वेषौ व्यवस्थिताववश्यंभाविनौ[advaita-bhakti]ः प्रतिकूले शास्त्रविहितेऽपि द्वेष इत्येवं प्रतीन्द्रियार्थं रागद्वेषौ व्यवस्थितावानुकूल्यप्रातिकूल्यव्यवस्थया स्थितौ नत
- dveṣau← dviṣnominative dual masculine noun[advaita]अवश्यंभाविनौ तत्र अयं पुरुषकारस्य शास्त्रार्थस्य[viśiṣṭādvaita]हि अस्य दुर्जयौ शत्रू आत्मज्ञानाभ्यासं वारयतः[bhakti]व्यवस्थिताववश्यंभाविनौ[advaita-bhakti]व्यवस्थितावानुकूल्यप्रातिकूल्यव्यवस्थया स्थितौ नत्वनियमेन सर्वत्र तौ भवतः
- vyavasthitau← vyavasthānominative dual masculine noun[viśiṣṭādvaita]इत्यत्रोपसर्गार्थविवरणम् अवर्जनीय इति[śuddhādvaita]तदनधीनत्वमेव सिद्धिहेतुरिति अतस्तयोर्न वशमागच्छेत् तौ ह्यस्य परिपन्थिनौ विवेकवित्तस्य कुपथप्रापकौ प्रसभं घातकावित्यर्थः
- tayos← tāVibhakti.Sasthi dual feminine noun
- na← navocative singular neuter noun[advaita]्द्रियस्येन्द्रियस्य अर्थे सर्वेन्द्रियाणामर्थे शब्दादिविषये इष्टे रागः अनिष्टे द्वेषः इत्येवं प्रतीन्द्रियार्थं रागद्वे[viśiṣṭādvaita]े न्द्रियस्य अर्थे शब्दादौ वागादिकर्मे न्द्रियस्य[dvaita]िग्रहः कार्यः[śuddhādvaita]न्वेवं सति विधिनिषेधवैयर्थ्यं प्रकृत्यधीनत्वात्सर्वस्येत्याशङ्क्याह इन्द्रियस्येति[bhakti]न्वेवं प्रकृत्यधीनैव चेत्पुरुषस्य प्रवृत्तिः तर्हि विधिनिषेधवैयर्थ्यं प्राप्तमित्याशङ्क्याह इन्द्रियस्येन्द्रियस्येति[advaita-bhakti]नु सर्वस्य प्राणिवर्गस्य प्रकृतिवशवर्तित्वे लौकिकवैदिकपुरुषकारविषयाभावाद्विधिनिषेधानर्थक्यं प्राप्तं नच प्रकृतिशून्यः कश
- vaśam← vaśaaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]आगच्छेत् ज्ञानयोगारम्भेण रागद्वेषवशम् आगम्य न विनश्येत्
- āgacchet← āgam3rd person singular optative active verb[advaita]यतः तौ हि अस्य पुरुषस्य परिपन्थिनौ श्रेयोमार्गस्य विघ्नकर्तारौ तस्करौ इव पथीत्यर्थः[viśiṣṭādvaita]ज्ञानयोगारम्भेण रागद्वेषवशम् आगम्य न विनश्येत्
- tā← tannominative singular masculine noun[advaita]रौ तस्करौ इव पथीत्यर्थः[viśiṣṭādvaita]दर्शिता[dvaita]नि 3।33 इति निग्रहोऽकिञ्चित्करस्तस्यापि व्याहतमेतदुच्यत इत्यत उक्तं निग्रहा दिति। निग्रहादित्याद्याशयवांस्तथापीत्याद्याह[śuddhādvaita]ज्ञयोः प्रवर्त्तकौ अविषयत्वात्[bhakti]ववश्यंभाविनौ[advaita-bhakti]वानुकूल्यप्रातिकूल्यव्यवस्थया स्थितौ नत्वनियमेन सर्वत्र तौ भवतः
- as← anominative singular masculine noun[advaita]य पुरुषस्य परिपन्थिनौ श्रेयोमार्गस्य विघ्नकर्तारौ तस्करौ इव पथीत्यर्थः[viśiṣṭādvaita]य दुर्जयौ शत्रू आत्मज्ञानाभ्यासं वारयतः[advaita-bhakti]य पुरुषस्य श्रेयोर्थिनः परिपन्थिनौ शत्रू श्रेयोमार्गस्य विघ्नकर्तारौ दस्यूइव पथिकस्य
- hi← hinominative singular masculine noun[advaita]पुरुषस्य प्रकृतिः सा रागद्वेषपुरःसरैव स्वकार्ये पुरुषं प्रवर्तयति[viśiṣṭādvaita]अस्य दुर्जयौ शत्रू आत्मज्ञानाभ्यासं वारयतः[dvaita]मयि सर्वाणि कर्माणि 3[śuddhādvaita]विधिनिषेधौ तत्त्वज्ञात्यन्ताज्ञयोः प्रवर्त्तकौ अविषयत्वात्[bhakti]विधिनिषेधवैयर्थ्यं प्राप्तमित्याशङ्क्याह इन्द्रियस्येन्द्रियस्येति[advaita-bhakti]तेऽपि द्वेष इत्येवं प्रतीन्द्रियार्थं रागद्वेषौ व्यवस्थितावानुकूल्यप्रातिकूल्यव्यवस्थया स्थितौ नत्वनियमेन सर्वत्र तौ भवत
- asya← aVibhakti.Sasthi singular masculine noun[advaita]पुरुषस्य परिपन्थिनौ श्रेयोमार्गस्य विघ्नकर्तारौ तस्करौ इव पथीत्यर्थः[viśiṣṭādvaita]दुर्जयौ शत्रू आत्मज्ञानाभ्यासं वारयतः[advaita-bhakti]पुरुषस्य श्रेयोर्थिनः परिपन्थिनौ शत्रू श्रेयोमार्गस्य विघ्नकर्तारौ दस्यूइव पथिकस्य
- paripanthinau← paripanthinnominative dual masculine noun[advaita]श्रेयोमार्गस्य विघ्नकर्तारौ तस्करौ इव पथीत्यर्थः[śuddhādvaita]विवेकवित्तस्य कुपथप्रापकौ प्रसभं घातकावित्यर्थः[bhakti]प्रतिपक्षौ[advaita-bhakti]शत्रू श्रेयोमार्गस्य विघ्नकर्तारौ दस्यूइव पथिकस्य
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 3.34, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_3.34 · anandgiri_3.34
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_3.34 · vedantadeshika_3.34
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_3.34 · jayatirtha_3.34
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_3.34
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_3.34
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_3.34
Theme-list memberships (4)
Show all theme-lists this verse participates in
- तौ ह्यस्य परिपन्थिनौwith 3.32
- द्वेषwith 2.57, 2.64, 3.36, 5.3, 6.9, 7.27, …
- पर दुख दुख सुख सुख देखे परwith 16.2
- स्थितौwith 1.14, 16.24