Chapter 6 (Dhyāna-Yoga (The Yoga of Meditation)), verse 26
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
यतो यतो निश्चरति मन चञ्चलम् अस्थिरम् | ततस् ततो नियम्यैतद् आत्मन्य् एव वशं नयेत्
yato yato niścarati mana cañcalam asthiram | tatas tato niyamyaitad ātmany eva vaśaṃ nayet
Word-by-word
- yatas← yatnominative plural masculine noun
- yatas← yatnominative plural masculine noun
- niścarati← niścar3rd person singular present indicative active verb[advaita]निर्गच्छति स्वभावदोषात् मनः चञ्चलम् अत्यर्थं चलम् अत[viśiṣṭādvaita]ततः ततो[advaita-bhakti]विक्षिप्तं सद्विषयाभिमुखीं प्रमाणविपर्ययविकल्पस्मृतीनामन्यतमामपि समाधिविरोधिनींवृत्तिमुत्पादयति तथा लयहेतूनां निद्राशेष
- mana← manvocative singular masculine noun[advaita]ः चञ्चलम् अत्यर्थं चलम् अत[viśiṣṭādvaita]ि अस्थिरं मनः यतो यतो विषयप्रावण्यहेतोः बहिः निश्चरति ततः ततो[dvaita]्येव वशं नयेत् आत्मविषय[śuddhādvaita]्येव वशं नयेत् प्रत्याहारेण स्थिरं कुर्यादिति निर्बीजत्वमुक्तम्[bhakti]ः प्रचलेत्तर्हि पुनः प्रत्याहारेण वशीकुर्यादित्याह यत इति[advaita-bhakti]ो निश्चरति विक्षिप्तं सद्विषयाभिमुखीं प्रमाणविपर्ययविकल्पस्मृतीनामन्यतमामपि समाधिविरोधिनींवृत्तिमुत्पादयति तथा लयहेतूनां
- cañcalam← cācalyaaccusative singular masculine noun[advaita]अत्यर्थं चलम् अत[viśiṣṭādvaita]इति स्वभावातिरिक्तहेतुनिवृत्तिपरं वा
- asthiram← asthiraaccusative singular masculine noun[advaita]ततस्ततः तस्मात्तस्मात् शब्दादेः निमित्तात् नियम्य तत्तन्निमित्तं याथात्म्यनिरूपणेन आभासीकृत्य वैराग्यभावनया[viśiṣṭādvaita]इत्यनयोः पौनरुक्त्यनिरासायोक्तंचलस्वभावतयात्मन्यस्थिरमिति
- tatas← tatasnominative singular masculine noun[advaita]ततः तस्मात्तस्मात् शब्दादेः निमित्तात् नियम्य तत्तन्निमित्तं याथात्म्यनिरूपणेन आभासीकृत्य वैराग्यभावनया[bhakti]ततः प्रत्याहृत्यात्म्यन्येव स्थिरं कुर्यात्[advaita-bhakti]ततो विक्षेपनिमित्ताल्लयनिमित्ताच्च नियम्यैतन्मनो निर्वृत्तिकं कृत्वात्मन्येव स्वप्रकाशपरमानन्दघने वशं नयेन्निरुन्ध्यात्
- tatas← tatasnominative singular masculine noun[advaita]ततः तस्मात्तस्मात् शब्दादेः निमित्तात् नियम्य तत्तन्निमित्तं याथात्म्यनिरूपणेन आभासीकृत्य वैराग्यभावनया[bhakti]ततः प्रत्याहृत्यात्म्यन्येव स्थिरं कुर्यात्[advaita-bhakti]ततो विक्षेपनिमित्ताल्लयनिमित्ताच्च नियम्यैतन्मनो निर्वृत्तिकं कृत्वात्मन्येव स्वप्रकाशपरमानन्दघने वशं नयेन्निरुन्ध्यात्
- niyamya← niyamnominative singular masculine noun[advaita]तत्तन्निमित्तं याथात्म्यनिरूपणेन आभासीकृत्य वैराग्यभावनया[viśiṣṭādvaita]आत्मनि[advaita-bhakti]ैतन्मनो निर्वृत्तिकं कृत्वात्मन्येव स्वप्रकाशपरमानन्दघने वशं नयेन्निरुन्ध्यात्
- etat← etadvocative singular neuter noun[advaita]मनः आत्मन्येव वशं नयेत् आत्मवश्यतामापादयेत्
- āt← aablative singular masculine noun[advaita]मन्येव वशं नयेत् आत्मवश्यतामापादयेत्[viśiṣṭādvaita]मनि अस्थिरं मनः यतो यतो विषयप्रावण्यहेतोः बहिः निश्चरति ततः ततो[dvaita]मन्येव वशं नयेत् आत्मविषय[śuddhādvaita]मन्येव वशं नयेत् प्रत्याहारेण स्थिरं कुर्यादिति निर्बीजत्वमुक्तम्[advaita-bhakti]मन्येवेत्यर्थः
- man← maṅkinominative singular masculine noun[advaita]येव वशं नयेत् आत्मवश्यतामापादयेत्[viśiṣṭādvaita]यस्थिरमिति[dvaita]येव वशं नयेत् आत्मविषय[śuddhādvaita]येव वशं नयेत् प्रत्याहारेण स्थिरं कुर्यादिति निर्बीजत्वमुक्तम्[advaita-bhakti]यतमामपि समाधिविरोधिनींवृत्तिमुत्पादयति तथा लयहेतूनां निद्राशेषबह्वशनश्रमादीनां मध्ये यतो यतो निमित्तादस्थिरं लयाभिमुखं स
- i← inominative singular masculine noun[advaita]ति संबन्धः[viśiṣṭādvaita]ति।चञ्चलं अस्थिरम् इत्यनयोः पौनरुक्त्यनिरासायोक्तंचलस्वभावतयात्मन्यस्थिरमिति। सामान्यविशेषविषयत्वादपुनरुक्तिः।चञ्चलम् इत[dvaita]त्यादिप्रयोगात्[bhakti]ति। स्वभावतश्चञ्चलं धार्यमाणमप्यस्थिरं मनो यं यं विषयं प्रति निर्गच्छति ततस्ततः प्रत्याहृत्यात्म्यन्येव स्थिरं कुर्यात्।[advaita-bhakti]ति पञ्चभिः श्लोकैः
- eva← evavocative singular neuter noun[advaita]अस्थिरम् ततस्ततः तस्मात्तस्मात् शब्दादेः निमित्तात् नियम्य तत्तन्निमित्तं याथात्म्यनिरूपणेन आभासीकृत्य वैराग्यभावनया[viśiṣṭādvaita]अतिशयितसुखभावनया वशं नयेत्[dvaita]वशीकुर्यादित्यर्थः[bhakti]मपि रजोगुणवशाद्यदि मनः प्रचलेत्तर्हि पुनः प्रत्याहारेण वशीकुर्यादित्याह यत इति[advaita-bhakti]ं निरोधसमाधिं कुर्वन्योगी शब्दादीनां चित्तविक्षेपहेतूनां मध्ये यतो यस्माद्यस्मान्निमित्ताच्छब्दादेर्विषयाद्रागद्वेषादेश्
- vaśam← vaśaaccusative singular masculine noun
- nayet← nī3rd person singular optative active verb[advaita]आत्मवश्यतामापादयेत्[dvaita]आत्मविषय[śuddhādvaita]प्रत्याहारेण स्थिरं कुर्यादिति निर्बीजत्वमुक्तम्[advaita-bhakti]। समप्राप्तं चित्तं कीदृशमुच्यते यदा न लीयते नापि स्तब्धीभवति तामसत्वसाम्येन लयशब्देनैव स्तब्धीभावस्योपलक्षणात्। नच विक्
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 6.26, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_6.26 · anandgiri_6.26
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_6.26 · vedantadeshika_6.26
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_6.26 · jayatirtha_6.26
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_6.26
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_6.26
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_6.26
Theme-list memberships (2)
Show all theme-lists this verse participates in
- चञ्चलwith 6.33, 6.34
- नियम्यwith 3.7, 3.41, 6.24, 12.4, 18.51