Chapter 4 (Jñāna-Karma-Sannyāsa-Yoga (The Yoga of Renunciation of Action in Knowledge)), verse 31
Krishna → Arjuna · vocative: Kurusattama · meter: anuṣṭubh
यज्ञ-शिष्टामृत-भुजो यान्ति ब्रह्म सनातनम् | नायं लोको ऽस्त्य् अयज्ञस्य कुतो ऽन्यः कुरुसत्तम
yajña-śiṣṭāmṛta-bhujo yānti brahma sanātanam | nāyaṃ loko 'sty ayajñasya kuto 'nyaḥ kurusattama
Word-by-word
- yajña← yajvocative singular masculine noun[advaita]शिष्टामृतभुजः यज्ञानां शिष्टं यज्ञशिष्टं यज्ञशिष्टं[viśiṣṭādvaita]शिष्टा मृतेन शरीरधारणं कुर्वन्त[dvaita]ो ज्ञातव्यः[śuddhādvaita]विदस्तेन[bhakti]शिष्टेति[advaita-bhakti]ानां मध्येऽन्यतमोऽपि यज्ञो यस्य नास्ति सोऽयज्ञस्तस्यायमल्पसुखोऽपि मनुष्यलोको नास्ति सर्वनिन्द्यत्वात् कुतोऽन्यो विशिष्टस
- śiṣṭām← śiṣaccusative singular feminine noun
- ṛta← ṛvocative singular masculine noun
- bhujas← bhujnominative plural masculine noun
- yānti← yā3rd person plural present indicative active verb[advaita]गच्छन्ति ब्रह्म सनातनं चिरन्तनं मुमुक्षवश्चेत् कालातिक्रमापेक्षया इति सामर्थ्यात् गम्यते[viśiṣṭādvaita]। अयज्ञस्य महायज्ञादिपूर्वकनित्यनैमित्तिककर्मरहितस्य न अयं लोकः न प्राकृतलोकः प्राकृतलोकसम्बन्धिधर्मार्थकामाख्यः पुरुषार[śuddhādvaita]। तदकरणे दोषदर्शनेन व्यतिरेचयति नायमिति। अयमल्पानन्दोऽपि लोको देहो वाऽयज्ञस्य न भवति ततोऽन्यो दिव्यस्तु कुतः इति कर्त्तव
- brahma← brahmanvocative singular neuter noun[advaita]सनातनं चिरन्तनं मुमुक्षवश्चेत् कालातिक्रमापेक्षया इति सामर्थ्यात् गम्यते[viśiṣṭādvaita]यान्ति[śuddhādvaita]साक्षात् परम्परया[bhakti]ज्ञानद्वारेण प्राप्नुवन्ति
- sanātanam← sanātanaaccusative singular masculine noun
- nāyam← nīaccusative singular masculine noun
- la← lavocative singular masculine noun[advaita]ेन यथाविधिचोदितम् अन्नम् अमृताख्यं भुञ्जते इति यज्ञशिष्टामृतभुजः यान्ति गच्छन्ति ब्रह्म सनातनं चिरन्तनं मुमुक्षवश्चेत् क[viśiṣṭādvaita]ोकः न प्राकृतलोकः प्राकृतलोकसम्बन्धिधर्मार्थकामाख्यः पुरुषार्थः न सिध्यति कुतः इतः अन्यः मोक्षाख्यः पुरुषार्थः[dvaita]्पाशनं तेन प्राणाः प्राणेषु वै हुताः इति[śuddhādvaita]ापयन्ति इति संयताहाराः[bhakti]ेऽनिषिद्धमन्नममृतरूपं भुञ्जत इति तथा ते सनातनं ब्रह्म ज्ञानद्वारेण प्राप्नुवन्ति[advaita-bhakti]्पसुखोऽपि मनुष्यलोको नास्ति सर्वनिन्द्यत्वात् कुतोऽन्यो विशिष्टसाधनसाध्यः परलोकः
- uk← vacnominative singular masculine noun[advaita-bhakti]तानां यज्ञानां मध्येऽन्यतमोऽपि यज्ञो यस्य नास्ति सोऽयज्ञस्तस्यायमल्पसुखोऽपि मनुष्यलोको नास्ति सर्वनिन्द्यत्वात् कुतोऽन्य
- as← anominative singular masculine noun[advaita]ति यथोक्तानां यज्ञानां एकोऽपि यज्ञः यस्य नास्ति सः अयज्ञः तस्य[dvaita]मिन्पक्षे नियताहार इति पृथक् यज्ञो ज्ञातव्यः
- asti← as3rd person singular present indicative active verb[advaita]यथोक्तानां यज्ञानां एकोऽपि यज्ञः यस्य नास्ति सः अयज्ञः तस्य
- ayajñasya← ayajñaVibhakti.Sasthi singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]महायज्ञादिपूर्वकनित्यनैमित्तिककर्मरहितस्य न अयं लोकः न प्राकृतलोकः प्राकृतलोकसम्बन्धिधर्मार्थकामाख्यः पुरुषार्थः न सिध्
- kutas← kunominative plural masculine noun
- an← añjinominative singular masculine noun[advaita]नम् अमृताख्यं भुञ्जते इति यज्ञशिष्टामृतभुजः यान्ति गच्छन्ति ब्रह्म सनातनं चिरन्तनं मुमुक्षवश्चेत् कालातिक्रमापेक्षया इति[viśiṣṭādvaita]यः मोक्षाख्यः पुरुषार्थः[dvaita]यदपि ग्रन्थान्तरे सिद्धम्[śuddhādvaita]यथौदरीयसर्वभागपूरणे रोधो योगश्च न स्यात्
- yas← īnominative plural masculine noun[advaita]य नास्ति सः अयज्ञः तस्य[viśiṣṭādvaita]यायं लोक इति निर्देशहेतुभूतसाधारणोपाधिं प्रस्तुतपरमपुरुषार्थविरुद्धरूपत्वं[śuddhādvaita]तु कुतः इति कर्त्तव्यता बोधिता[bhakti]य नास्ति[advaita-bhakti]य नास्ति सोऽयज्ञस्तस्यायमल्पसुखोऽपि मनुष्यलोको नास्ति सर्वनिन्द्यत्वात् कुतोऽन्यो विशिष्टसाधनसाध्यः परलोकः
- kurus← kurunominative singular masculine noun
- attam← ad2nd person dual imperative active verb
- a← avocative singular masculine noun[advaita]मृतं च यज्ञशिष्टामृतं तत् भुञ्जते इति यज्ञशिष्टामृतभुजः। यथोक्तान् यज्ञान् कृत्वा तच्छिष्टेन कालेन यथाविधिचोदितम् अन्नम्[viśiṣṭādvaita]यज्ञस्य महायज्ञादिपूर्वकनित्यनैमित्तिककर्मरहितस्य न अयं लोकः न प्राकृतलोकः प्राकृतलोकसम्बन्धिधर्मार्थकामाख्यः पुरुषार्थः[dvaita]न्यदपि ग्रन्थान्तरे सिद्धम्[śuddhādvaita]परे तु आहारतर्पणप्राणानेव (वृत्तीः) प्राणेषु विलापयन्ति इति संयताहाराः[bhakti]यमल्पसुखोऽपि मनुष्यलोकोऽयज्ञस्य यज्ञानुष्ठानशून्यस्य नास्ति
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 4.31, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_4.31 · anandgiri_4.31
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_4.31 · vedantadeshika_4.31
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_4.31 · jayatirtha_4.31
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_4.31
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_4.31
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_4.31
Theme-list memberships (4)
Show all theme-lists this verse participates in
- ब्रह्मwith 1.1, 2.72, 3.14, 3.15, 4.21, 4.24, …
- यज्ञशिष्टामृतभुजो यान्ति ब्रह्म सनातनम्with 4.24
- यान्ति ब्रह्म सनातनम्with 4.32
- सनातनwith 1.40, 2.20, 2.24, 7.10, 8.20, 11.18, …