Chapter 3 (Karma-Yoga (The Yoga of Action)), verse 16
Krishna → Arjuna · vocative: Pārtha · meter: anuṣṭubh
एवं प्रवर्तितं चक्रं नानुवर्तयतीह यः | अघायुर् इन्द्रियारामो मोघं पार्थ स जीवति
evaṃ pravartitaṃ cakraṃ nānuvartayatīha yaḥ | aghāyur indriyārāmo moghaṃ pārtha sa jīvati
Word-by-word
- evam← evaaccusative singular masculine noun[advaita]इत्थम् ईश्वरेण वेदयज्ञपूर्वक जगच् चक्रं प्रवर्तितं न अनुवर्तयति इह लोके
- prava← pravāvocative singular masculine noun[advaita]र्तितं न अनुवर्तयति इह लोके[viśiṣṭādvaita]र्तितम् इदं चक्रम् अन्नाद् भवन्ति भूतानि इत्यत्र भूतशब्दनिर्दिष्टानि सजीवानि शरीराणि[dvaita]र्तितं चक्रम् इति तत्राह तानि चे ति[śuddhādvaita]र्त्तितम् तस्मात्तदननुवर्त्तयतो वृथैव जीवितमित्याह एवं प्रवर्त्तित्तमिति[bhakti]र्तितं तस्मात्तदुकुर्वतो वृथैव जीवितमित्याह एवमिति[advaita-bhakti]ृत्तिरित्येवं परमेश्वरेण प्रवर्तितं चक्रं सर्वजगन्निर्वाहकं यो नानुवर्तयति नानुतिष्ठति सोऽघायुः पापजीवनो मोघं व्यर्थमेव
- ṛt← ṛnominative singular masculine noun
- itam← iaccusative singular masculine noun
- cak← caknominative singular masculine noun[advaita]रं प्रवर्तितं न अनुवर्तयति इह लोके[viśiṣṭādvaita]रम् अन्नाद् भवन्ति भूतानि इत्यत्र भूतशब्दनिर्दिष्टानि सजीवानि शरीराणि[dvaita]रम्। तदेतज्जगच्चक्रं यो नानुवर्तयति स तद्विनाशकत्वादघायुः पापनिमित्तमेव यस्यायुः सोऽघायुः।[śuddhādvaita]रं कर्मणोऽनुशासनं वा यो नर इन्द्रियारामो नानुसरति[bhakti]रं प्रवर्तितं तस्मात्तदुकुर्वतो वृथैव जीवितमित्याह एवमिति[advaita-bhakti]रं सर्वजगन्निर्वाहकं यो नानुवर्तयति नानुतिष्ठति सोऽघायुः पापजीवनो मोघं व्यर्थमेव जीवति
- ram← raaccusative singular masculine noun[advaita]भात् इत्यत आरभ्य शरीरयात्रापि[viśiṣṭādvaita]अन्नाद् भवन्ति भूतानि इत्यत्र भूतशब्दनिर्दिष्टानि सजीवानि शरीराणि[dvaita]। तदेतज्जगच्चक्रं यो नानुवर्तयति स तद्विनाशकत्वादघायुः पापनिमित्तमेव यस्यायुः सोऽघायुः।[advaita-bhakti]। जन्मान्तरे धर्मानुष्ठानसंभवादित्यर्थः। तथाच श्रुतिःअथो अयं वा आत्मा सर्वेषां भूतानां लोकः स यज्जुहोति यद्यजते तेन देवा
- yas← īnominative plural masculine noun[advaita]य सः अघायुः पापजीवनः इति यावत्[viśiṣṭādvaita]य प्रवर्तकापेक्षायांसह यज्ञैः 2[dvaita]यायुः सोऽघायुः[śuddhādvaita]मादेवं प्रजापतिना कृतोपदेशेनैव भूतानां पुरुषार्थसिद्ध्यर्थं कर्माज्ञप्तं प्रवर्त्तितम् तस्मात्तदननुवर्त्तयतो वृथैव जीवित[bhakti]मादेवं परमेश्वरेणैव भूतानां पुरुषार्थसिद्धये कर्मादिचक्रं प्रवर्तितं तस्मात्तदुकुर्वतो वृथैव जीवितमित्याह एवमिति[advaita-bhakti]ततोऽन्नं ततो भूतानि पुनस्तथैव भूतानां कर्मप्रवृत्तिरित्येवं परमेश्वरेण प्रवर्तितं चक्रं सर्वजगन्निर्वाहकं यो नानुवर्तयति
- aghāyus← aghāyunominative singular masculine noun
- indriyās← indriyanominative plural masculine noun
- rāmas← ramnominative plural masculine noun
- mogham← moghaaccusative singular masculine noun
- pārtha← pārthavocative singular masculine noun[advaita]स जीवति[viśiṣṭādvaita]स जीवति[advaita-bhakti]तस्य जीवनान्मरणमेव वरम्। जन्मान्तरे धर्मानुष्ठानसंभवादित्यर्थः। तथाच श्रुतिःअथो अयं वा आत्मा सर्वेषां भूतानां लोकः स यज
- sa← savocative singular masculine noun[advaita]न् अघायुः अघं पापम् आयुः जीवनं यस्य सः अघायुः पापजीवनः इति यावत्[viśiṣṭādvaita]जीवानि शरीराणि[dvaita]तद्विनाशकत्वादघायुः पापनिमित्तमेव यस्यायुः सोऽघायुः[śuddhādvaita]्मादेवं प्रजापतिना कृतोपदेशेनैव भूतानां पुरुषार्थसिद्ध्यर्थं कर्माज्ञप्तं प्रवर्त्तितम् तस्मात्तदननुवर्त्तयतो वृथैव जीवि[bhakti]्मादेवं परमेश्वरेणैव भूतानां पुरुषार्थसिद्धये कर्मादिचक्रं प्रवर्तितं तस्मात्तदुकुर्वतो वृथैव जीवितमित्याह एवमिति[advaita-bhakti]र्वावभासकनित्यनिर्दोषवेदाविर्भावः ततः कर्मपरिज्ञानंततोऽनुष्ठानाद्धर्मोत्पादः ततः पर्जन्यस्ततोऽन्नं ततो भूतानि पुनस्तथैव
- jīvati← jīv3rd person singular present indicative active verb[advaita]।।तस्मात् अज्ञेन अधिकृतेन कर्तव्यमेव कर्मेति प्रकरणार्थः। प्राक् आत्मज्ञाननिष्ठायोग्यताप्राप्तेः तादर्थ्येन कर्मयोगानुष[viśiṣṭādvaita]।असाधनायत्तात्मदर्शनस्य मुक्तस्य एव महायज्ञादिवर्णाश्रमोचितकर्मानारम्भ इत्याह[advaita-bhakti]। हे पार्थ तस्य जीवनान्मरणमेव वरम्। जन्मान्तरे धर्मानुष्ठानसंभवादित्यर्थः। तथाच श्रुतिःअथो अयं वा आत्मा सर्वेषां भूतानां
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 3.16, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_3.16 · anandgiri_3.16
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_3.16 · vedantadeshika_3.16
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_3.16 · jayatirtha_3.16
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_3.16
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_3.16
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_3.16
Theme-list memberships (3)
Show all theme-lists this verse participates in
- पार्थwith 1.25, 1.26, 1.28, 1.29, 1.30, 2.3, …
- मोघं पार्थ स जीवतिwith 3.18
- स्तेन एव सःwith 3.12