Chapter 2 (Sāṅkhya-Yoga (The Yoga of Knowledge)), verse 24
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
अच्छेद्यो ऽयम् अदाह्यो ऽयम् अक्लेद्यो ऽशोष्य एव च | नित्यः सर्व-गतः स्थाणुर् अचलो ऽयं सनातनः
acchedyo 'yam adāhyo 'yam akledyo 'śoṣya eva ca | nityaḥ sarva-gataḥ sthāṇur acalo 'yaṃ sanātanaḥ
Word-by-word
- acchedi← chid3rd person singular aorist passive verb
- as← anominative singular masculine noun[advaita]यादीनि तस्मात् नित्यः[viśiṣṭādvaita]य तैः व्याप्त्यनर्हत्वाद् व्याप्यकर्तव्यत्वात्[dvaita]यार्थभेदकथनस्योत्तरत्रोपयोगं वक्ष्यामः
- ayam← iaccusative singular masculine noun[advaita]आत्मा
- adāhi← dah3rd person singular aorist passive verb
- as← anominative singular masculine noun[advaita]यादीनि तस्मात् नित्यः[viśiṣṭādvaita]य तैः व्याप्त्यनर्हत्वाद् व्याप्यकर्तव्यत्वात्[dvaita]यार्थभेदकथनस्योत्तरत्रोपयोगं वक्ष्यामः
- ayam← iaccusative singular masculine noun[advaita]आत्मा
- akledi← klid3rd person singular aorist passive verb
- as← anominative singular masculine noun[advaita]यादीनि तस्मात् नित्यः[viśiṣṭādvaita]य तैः व्याप्त्यनर्हत्वाद् व्याप्यकर्तव्यत्वात्[dvaita]यार्थभेदकथनस्योत्तरत्रोपयोगं वक्ष्यामः
- aśoṣi← śuṣ3rd person singular aorist passive verb
- a← avocative singular masculine noun[advaita]न्योन्यनाशहेतुभूतानि एनमात्मानं नाशयितुं नोत्सहन्ते अस्यादीनि तस्मात् नित्यः[viśiṣṭādvaita]स्य तैः व्याप्त्यनर्हत्वाद् व्याप्यकर्तव्यत्वात्[dvaita]हल्याजारत्वाद्यपि दोषकृतोऽपि ते न बहुतरो लेप आसीदित्युत्कर्षमेव वक्ति[śuddhādvaita]च्छेद्य इत्यर्द्धेन निगमनम्[bhakti]च्छेद्य इति सार्धेन[advaita-bhakti]दाह्योऽयं यतोऽतो नैनं दहति पावकः यतोऽक्लेद्योऽयमतो नैनं क्लेदयन्त्यापः यतोऽशोष्योऽयमतो नैनं शोषयति मारुत इति क्रमेण योजन
- eva← evavocative singular neuter noun[dvaita]महान्तमुत्कर्षं विष्णोर्वक्ति[advaita-bhakti]कारः प्रत्येकं संबध्यमानोऽच्छेद्यत्वाद्यवधारणार्थः
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]लः अयम् आत्मा[viśiṣṭādvaita]छेदनदहनक्लेदनशोषणानाम्[dvaita](ना) मीयते कौ.उ.3[śuddhādvaita]्छेद्य इत्यर्द्धेन निगमनम्[bhakti]्छेद्य इति सार्धेन[advaita-bhakti]्छेद्योऽयमतो नैनंच्छिन्दन्ति शस्त्राणि अदाह्योऽयं यतोऽतो नैनं दहति पावकः यतोऽक्लेद्योऽयमतो नैनं क्लेदयन्त्यापः यतोऽशोष्य
- nityas← nityanominative singular masculine noun[advaita-bhakti]यैव घटादेरुत्पाद्यत्वात्
- sarva← sarvavocative singular masculine noun[advaita]गतः। सर्वगतत्वात् स्थाणुः इव स्थिर इत्येतत्। स्थिरत्वात् अचलः अयम् आत्मा। अतः सनातनः चिरंतनः न कारणात्कुतश्चित् निष्पन्न[viśiṣṭādvaita]गतत्वाद् आत्मनः सर्वतत्त्वव्यापकस्वभावतया सर्वेभ्यः तत्त्वेभ्यः सूक्ष्मत्वात् अस्य तैः व्याप्त्यनर्हत्वाद् व्याप्यकर्तव्[dvaita]शास्त्रेषु महाभारतमुत्तमम्[śuddhādvaita]गत इति व्यापकत्वम्[bhakti]त्रगतः स्थाणुः स्थिरस्वभावः रूपान्तरापत्तिशून्यः अचलः पूर्वरूपापरित्यागी सनातनोऽनादिः[advaita-bhakti]गतत्वे ह्यनित्यत्वं स्यात्यावद्विकारं तु विभागः इति न्यायात्पराभ्युपगतपरमाण्वादीनामनभ्युपगमात्
- gatas← gamnominative singular masculine noun[advaita-bhakti]य सर्वान्तर्यामितया तदविषयत्वं दर्शयति
- sthā← sthāvocative singular masculine noun[advaita]णुः इव स्थिर इत्येतत्[viśiṣṭādvaita]णुः अचलः अयं सनातनः स्थिरस्वभावः अप्रकम्प्यः पुरातनः च[dvaita]णुरिति तयोर्भेदमाह शाश्वत इति[śuddhādvaita]णुरिति स्थिरत्वम्[bhakti]णुः स्थिरस्वभावः रूपान्तरापत्तिशून्यः अचलः पूर्वरूपापरित्यागी सनातनोऽनादिः[advaita-bhakti]णुरविकारी अतः सर्वगत एव
- aṇus← aṇunominative singular masculine noun
- acalas← cal2nd person singular imperfect active verb
- ayam← iaccusative singular masculine noun[advaita]आत्मा
- sanātanas← sanātananominative singular masculine noun
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 2.24, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_2.24 · anandgiri_2.24
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_2.24 · vedantadeshika_2.24
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_2.24 · jayatirtha_2.24
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_2.24
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_2.24
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_2.24
Theme-list memberships (6)
Show all theme-lists this verse participates in
- नित्यwith 1.1, 2.12, 2.14, 2.18, 2.20, 2.21, …
- नित्यःwith 2.20
- विशेष बातwith 2.22, 3.18, 3.21, 3.23, 3.24
- सनातनwith 1.40, 2.20, 4.31, 7.10, 8.20, 11.18, …
- सनातनःwith 8.20, 8.21, 15.7
- सर्वगतःwith 2.18