Chapter 13 (Kṣetra-Kṣetrajña-Vibhāga-Yoga (The Yoga of Distinction Between Field and Field-Knower)), verse 35
Krishna → Arjuna · meter: other
क्षेत्र-क्षेत्रज्ञयोर् एवम् अन्तरं ज्ञान-चक्षुषा | भूत-प्रकृति-मोक्षं च ये विदुर् यान्ति ते परम्
kṣetra-kṣetrajñayor evam antaraṃ jñāna-cakṣuṣā | bhūta-prakṛti-mokṣaṃ ca ye vidur yānti te param
Word-by-word
- kṣetra← kṣetravocative singular neuter noun[advaita]क्षेत्रज्ञयोः यथाव्याख्यातयोः एवं यथाप्रदर्शितप्रकारेण अन्तरम् इतरेतरवैलक्षण्यविशेषं ज्ञानचक्षुषा शास्त्राचार्यप्रसादोपद[viśiṣṭādvaita]क्षेत्रज्ञयोः अन्तरं विशेषं विवेकविषय ज्ञाना ख्येन चक्षुषा ये विदुः भूतप्रकृतिमोक्षं च? ते परं यान्ति निर्मुक्तबन्धनम्?[śuddhādvaita]ेति। उक्तप्रकारेण अन्तरं भेदं विवेकं तत्त्वज्ञानदृष्ट्या भूतप्रकृतेर्मोक्षो यस्मात्तमुपायं अमानित्वादिकं च ये विदुस्ते प[bhakti]क्षेत्रज्ञयोरिति[advaita-bhakti]ेति। क्षेत्रक्षेत्रयज्ञोः प्राग्व्याख्यातयोरेवमुक्तेन प्रकारेणान्तरं परस्परवैलक्षण्यं जाड्यचैतन्यविकारित्वनिर्विकारत्वाद
- kṣetrajñayos← kṣetrajñaVibhakti.Sasthi dual neuter noun
- evam← evaaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]उक्तेन प्रकारेण क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोः अन्तरं विशेषं विवेकविषय ज्ञाना ख्येन चक्षुषा ये विदुः भूतप्रकृतिमोक्षं च? ते परं य
- antaram← antaraaccusative singular masculine noun[advaita]इतरेतरवैलक्षण्यविशेषं ज्ञानचक्षुषा शास्त्राचार्यप्रसादोपदेशजनितम् आत्मप्रत्ययिकं ज्ञानं चक्षुः? तेन ज्ञानचक्षुषा? भूतप्
- jñāna← jñāvocative singular masculine noun[advaita]चक्षुषा शास्त्राचार्यप्रसादोपदेशजनितम् आत्मप्रत्ययिकं ज्ञानं चक्षुः? तेन ज्ञानचक्षुषा? भूतप्रकृतिमोक्षं च? भूतानां प्रकृ[viśiṣṭādvaita]ा ख्येन चक्षुषा ये विदुः भूतप्रकृतिमोक्षं च? ते परं यान्ति निर्मुक्तबन्धनम्? आत्मानं प्राप्नुवन्ति[dvaita]साधनमपि परम्परया मोक्षसाधनमिति भावः[śuddhādvaita]दृष्ट्या भूतप्रकृतेर्मोक्षो यस्मात्तमुपायं अमानित्वादिकं[bhakti]लक्षणेन चक्षुषा ये विदुः? तथा चेयमुक्ता भूतानां प्रकृतिस्तस्याः सकाशान्मोक्षं मोक्षोपायं ध्यानादिकं[advaita-bhakti]चक्षुषा शास्त्राचार्योपदेशजनितात्मज्ञानरूपेण चक्षुषा ये विदुः भूतप्रकृतिमोक्षं
- cakṣuṣā← kṣaiinstrumental singular masculine noun[advaita]शास्त्राचार्यप्रसादोपदेशजनितम् आत्मप्रत्ययिकं ज्ञानं चक्षुः? तेन ज्ञानचक्षुषा? भूतप्रकृतिमोक्षं च? भूतानां प्रकृतिः अवि[viśiṣṭādvaita]ये विदुः भूतप्रकृतिमोक्षं च? ते परं यान्ति निर्मुक्तबन्धनम्? आत्मानं प्राप्नुवन्ति[bhakti]ये विदुः? तथा चेयमुक्ता भूतानां प्रकृतिस्तस्याः सकाशान्मोक्षं मोक्षोपायं ध्यानादिकं[advaita-bhakti]शास्त्राचार्योपदेशजनितात्मज्ञानरूपेण चक्षुषा ये विदुः भूतप्रकृतिमोक्षं
- bhūta← bhūvocative singular masculine noun[advaita]प्रकृतिमोक्षं च? भूतानां प्रकृतिः अविद्यालक्षणा अव्यक्ताख्या? तस्याः भूतप्रकृतेः मोक्षणम् अभावगमनं[viśiṣṭādvaita]प्रकृतिमोक्षं च? ते परं यान्ति निर्मुक्तबन्धनम्? आत्मानं प्राप्नुवन्ति[dvaita]ेभ्यः प्रकृतेश्च मोक्षसाधनं अमानित्वादिकम् [13[śuddhādvaita]प्रकृतेर्मोक्षो यस्मात्तमुपायं अमानित्वादिकं[bhakti]ानां प्रकृतिस्तस्याः सकाशान्मोक्षं मोक्षोपायं ध्यानादिकं[advaita-bhakti]प्रकृतिमोक्षं
- prakṛti← prakṛlocative singular masculine noun[advaita]मोक्षं च? भूतानां प्रकृतिः अविद्यालक्षणा अव्यक्ताख्या? तस्याः भूतप्रकृतेः मोक्षणम् अभावगमनं[viśiṣṭādvaita]मोक्षं च? ते परं यान्ति निर्मुक्तबन्धनम्? आत्मानं प्राप्नुवन्ति[dvaita]मोक्षं इत्यस्यभूतानां प्रकृतिरविद्या तस्याः मोक्षमवसानलक्षणं [शं.] इति व्याख्यानमसत्? भूतशब्दवैयर्थ्यात् अविद्याध्वंसस्य[bhakti]स्तस्याः सकाशान्मोक्षं मोक्षोपायं ध्यानादिकं[advaita-bhakti]मोक्षं
- mā← māvocative singular neuter noun[advaita]त्मतत्त्वं ब्रह्म? न पुनः देहं आददते इत्यर्थः[viśiṣṭādvaita]नं प्राप्नुवन्ति[dvaita]नित्वादिकम् [13[śuddhādvaita]त्तमुपायं अमानित्वादिकं[advaita-bhakti]याख्या तस्याः परमार्थात्मविद्यया मोक्षमभावगमनं
- ukṣam← ukṣaccusative singular masculine noun
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]क्षुषा शास्त्राचार्यप्रसादोपदेशजनितम् आत्मप्रत्ययिकं ज्ञानं चक्षुः? तेन ज्ञानचक्षुषा? भूतप्रकृतिमोक्षं च? भूतानां प्रकृत[viśiṣṭādvaita]क्षुषा ये विदुः भूतप्रकृतिमोक्षं च? ते परं यान्ति निर्मुक्तबन्धनम्? आत्मानं प्राप्नुवन्ति[dvaita]मोक्षसाधनं अमानित्वादिकम् [13[śuddhādvaita]ये विदुस्ते परं तत्त्वज्ञानं पुरुषोत्तमप्रापकं प्राप्नुवन्ति[bhakti]क्षुषा ये विदुः? तथा चेयमुक्ता भूतानां प्रकृतिस्तस्याः सकाशान्मोक्षं मोक्षोपायं ध्यानादिकं[advaita-bhakti]ैतन्यविकारित्वनिर्विकारत्वादिरूपं ज्ञानचक्षुषा शास्त्राचार्योपदेशजनितात्मज्ञानरूपेण चक्षुषा ये विदुः भूतप्रकृतिमोक्षं
- ye← yālocative singular neuter noun[advaita]विदुः विजानन्ति? यान्ति गच्छन्ति ते परं परमात्मतत्त्वं ब्रह्म? न पुनः देहं आददते इत्यर्थः[viśiṣṭādvaita]न चक्षुषा ये विदुः भूतप्रकृतिमोक्षं च? ते परं यान्ति निर्मुक्तबन्धनम्? आत्मानं प्राप्नुवन्ति[śuddhādvaita]विदुस्ते परं तत्त्वज्ञानं पुरुषोत्तमप्रापकं प्राप्नुवन्ति[bhakti]विदुः? तथा चेयमुक्ता भूतानां प्रकृतिस्तस्याः सकाशान्मोक्षं मोक्षोपायं ध्यानादिकं[advaita-bhakti]विदुः भूतप्रकृतिमोक्षं
- vidus← vid3rd person plural present indicative active verb[śuddhādvaita]ते परं तत्त्वज्ञानं पुरुषोत्तमप्रापकं प्राप्नुवन्ति[bhakti]ते परं पदं यान्ति
- yānti← yā3rd person plural present indicative active verb[advaita]गच्छन्ति ते परं परमात्मतत्त्वं ब्रह्म? न पुनः देहं आददते इत्यर्थः[viśiṣṭādvaita]निर्मुक्तबन्धनम्? आत्मानं प्राप्नुवन्ति[advaita-bhakti]ते परं पदार्थात्मवस्तुस्वरूपं कैवल्यं न पुनर्देहमाददत इत्यर्थः
- te← tānominative dual feminine noun[advaita]न ज्ञानचक्षुषा? भूतप्रकृतिमोक्षं च? भूतानां प्रकृतिः अविद्यालक्षणा अव्यक्ताख्या? तस्याः भूतप्रकृतेः मोक्षणम् अभावगमनं[viśiṣṭādvaita]न प्रकारेण क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोः अन्तरं विशेषं विवेकविषय ज्ञाना ख्येन चक्षुषा ये विदुः भूतप्रकृतिमोक्षं च? ते परं यान्ति[dvaita]भ्यः प्रकृतेश्च मोक्षसाधनं अमानित्वादिकम् [13[śuddhādvaita]र्मोक्षो यस्मात्तमुपायं अमानित्वादिकं[bhakti]परं पदं यान्ति[advaita-bhakti]न प्रकारेणान्तरं परस्परवैलक्षण्यं जाड्यचैतन्यविकारित्वनिर्विकारत्वादिरूपं ज्ञानचक्षुषा शास्त्राचार्योपदेशजनितात्मज्ञानरू
- param← pṝaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]परया परिशुद्धात्मप्राप्त्युपायतया अमानित्वादिगुणवर्गश्च अतोऽत्र निगमनेऽपि क्षेत्रक्षेत्रज्ञाभ्यां सह समुच्चीयमानो भूतप्र[dvaita]परया मोक्षसाधनमिति भावः
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 13.35, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_13.35
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_13.35 · vedantadeshika_13.35
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_13.35 · jayatirtha_13.35
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_13.35
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_13.35
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_13.35
Theme-list memberships (4)
Show all theme-lists this verse participates in
- क्षेत्रwith 1.1, 13.1, 13.2, 13.3, 13.6, 13.18, …
- क्षेत्रज्ञwith 2.16, 13.1, 13.2, 13.26
- ज्ञानwith 1.1, 3.1, 3.2, 3.3, 3.26, 3.32, …
- प्रकृतिwith 1.1, 3.5, 3.28, 3.33, 4.6, 5.10, …