Chapter 18 (Mokṣa-Sannyāsa-Yoga (The Yoga of Liberation by Renunciation)), verse 3
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
त्याज्यं दोषवदित्येके कर्म प्राहुर्मनीषिणः | यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यमिति चापरे
tyājyaṃ doṣavadityeke karma prāhurmanīṣiṇaḥ | yajñadānatapaḥkarma na tyājyamiti cāpare
Word-by-word
- tyājyam← tyajaccusative singular masculine noun[advaita]इति एके कर्म प्राहुः मनीषिणः पण्डिताः सांख्यादिदृष्टिम् आश्रिताः? अधिकृतानां कर्मिणामपि इति[viśiṣṭādvaita]इति आहुः
- doṣavat← doṣavatvocative singular neuter noun[advaita]दोषः अस्य अस्तीति दोषवत्[viśiṣṭādvaita]इति श्लोकेन स्वरूपतो दोषयोगतदभावाभ्यां प्रत्यवायत्वादिमुखेन विवादः प्रदर्श्यते -- वैधहिंसाऽपि कापिलैर्निषिद्धत्वेन दोषत[dvaita]इत्यनेन[śuddhādvaita]त्वात्त्याज्यमित्येके साङ्ख्याः मनीषिण इति युक्तिदर्शनात् स्तौति[bhakti]त्वेन बन्धकमिति
- itī← itinominative dual feminine noun
- ek← ejnominative singular masculine noun
- e← alocative singular masculine noun[advaita]के कर्म प्राहुः मनीषिणः पण्डिताः सांख्यादिदृष्टिम् आश्रिताः? अधिकृतानां कर्मिणामपि इति[viśiṣṭādvaita]के मनीषिणः कापिला वैदिकाः[dvaita]व। फलत्यागेन त्यागो विवक्षितः। यज्ञादेस्तत्पक्षे।यस्तु कर्मफलत्यागी [18।11] इति च वक्ष्यति। अत एक एवायं पक्षः।[śuddhādvaita]के त्वाहुस्त्याज्यं दोषवदिति
- karma← karmanvocative singular neuter noun[advaita]बन्धहेतुत्वात् सर्वमेव[viśiṣṭādvaita]मुमुक्षुणा त्याज्यम् इति आहुः[dvaita]फलत्यागी [18[śuddhādvaita]मात्रं हिंसादिदोषवत्त्वात्त्याज्यमित्येके साङ्ख्याः मनीषिण इति युक्तिदर्शनात् स्तौति[bhakti]त्याग इत्येतदेव मतान्तरनिरासेन दृढीकर्तुं मतभेदं दर्शयति -- त्याज्यमिति[advaita-bhakti]बन्धहेतुत्वात् दोषवद्दुष्टमतः कर्माधिकृतैरपि कर्म त्याज्यमेवेत्येके मनीषिणः प्राहुः
- prāhus← prabrū3rd person plural present indicative active verb
- manīṣiṇas← manīṣinnominative plural masculine noun
- na← navocative singular neuter noun[advaita]्धहेतुत्वात् सर्वमेव[viśiṣṭādvaita]ीषिणः कापिला वैदिकाः[dvaita]ीषिण इत्युक्तत्वात्पूर्वपक्षोऽपि ग्राह्य एव[śuddhādvaita]ीषिण इति युक्तिदर्शनात् स्तौति[bhakti]कर्मत्याग इत्येतदेव मतान्तरनिरासेन दृढीकर्तुं मतभेदं दर्शयति -- त्याज्यमिति[advaita-bhakti]ा द्वितीयप्रश्नप्रतिवचनाय संन्यासत्यागशब्दार्थस्य त्रैविध्यं निरूपयितुं तत्र विप्रतिपत्तिमाह -- त्याज्यमिति
- tyājyam← tyajaccusative singular masculine noun[advaita]इति एके कर्म प्राहुः मनीषिणः पण्डिताः सांख्यादिदृष्टिम् आश्रिताः? अधिकृतानां कर्मिणामपि इति[viśiṣṭādvaita]इति आहुः
- iti← inominative singular neuter noun[advaita]एके कर्म प्राहुः मनीषिणः पण्डिताः सांख्यादिदृष्टिम् आश्रिताः? अधिकृतानां कर्मिणामपि इति[viśiṣṭādvaita]आहुः। अपरे पण्डिता यज्ञादिकं कर्म न त्याज्यम् इति प्राहुः।[dvaita]च वक्ष्यति। अत एक एवायं पक्षः।[śuddhādvaita]युक्तिदर्शनात् स्तौति[bhakti]निषेधः पुरुषस्यानर्थहेतुर्हिंसेत्याह
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]ष्टे -- अथवेति[viśiṣṭādvaita]तन्मतानुसारिणो रागादि दोषवद् बन्धकत्वात् सर्वं यज्ञादिकं कर्म मुमुक्षुणा त्याज्यम् इति आहुः[dvaita]वक्ष्यति[śuddhādvaita]ीनाः? यतः कस्मिंश्चिदप्यंशे वेदं न परित्यजन्ति[bhakti]रत्वाद्बाध्यबाधकता नास्ति[advaita-bhakti]नाय संन्यासत्यागशब्दार्थस्य त्रैविध्यं निरूपयितुं तत्र विप्रतिपत्तिमाह -- त्याज्यमिति
- apare← aparanominative plural masculine noun[advaita]।।कर्मिणः एव अधिकृताः? तान् अपेक्ष्य एते विकल्पाः? न तु ज्ञाननिष्ठान् व्युत्थायिनः संन्यासिनः अपेक्ष्य। ज्ञानयोगेन सांख[viśiṣṭādvaita]पण्डिता यज्ञादिकं कर्म न त्याज्यम् इति प्राहुः[śuddhādvaita]मीमांसका यज्ञदानतपःकर्म सफलमपि श्रुतत्वान्न त्याज्यमित्याहुः[bhakti]तु मीमांसका यज्ञादिकं कर्म न त्याज्यमिति प्राहुः
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 18.3, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_18.3 · anandgiri_18.3
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_18.3 · vedantadeshika_18.3
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_18.3 · jayatirtha_18.3
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_18.3
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_18.3
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_18.3
Theme-list memberships (1)
Show all theme-lists this verse participates in
- मनीषिणःwith 2.51