Chapter 2 (Sāṅkhya-Yoga (The Yoga of Knowledge)), verse 5
Krishna → Arjuna · meter: triṣṭubh
गुरून् अहत्वा हि महानुभावाञ् श्रेयो भोक्तुं भैक्ष्यम् अपीह लोके | हत्वार्थ-कामांस् तु गुरून् इहैव भुञ्जीय भोगान् रुधिर-प्रदिग्धान्
gurūn ahatvā hi mahānubhāvāñ śreyo bhoktuṃ bhaikṣyam apīha loke | hatvārtha-kāmāṃs tu gurūn ihaiva bhuñjīya bhogān rudhira-pradigdhān
Word-by-word
- gurūn← guruaccusative plural masculine noun[advaita]भीष्मद्रोणादीन्भ्रात्रादींश्चात्र प्राप्तानहिंसित्वा महानुभावान्महामाहात्म्याञ्श्रुताध्ययनसंपन्नान् श्रेयः प्रशस्यतरं यु[viśiṣṭādvaita]कथम् अहं हनिष्यामि कथन्तरां भोगेष्वतिमात्रसक्तान् तान् हत्वा तैः भुज्यमानान् तान्[bhakti]द्रोणादीनहत्वा परलोकविरुद्धो गुरुवधस्तमकृत्वा इह लोके भिक्षान्नमपि भोक्तुं श्रेयः उचितम्[advaita-bhakti]हत्वा भोगानेव भुञ्जीय नतु मोक्षं लभेय
- hi← hinominative singular masculine noun[advaita]ंसित्वा महानुभावान्महामाहात्म्याञ्श्रुताध्ययनसंपन्नान् श्रेयः प्रशस्यतरं युक्तं भोक्तुमभ्यवहर्तुं भैक्षं भिक्षाणां समूहः[viśiṣṭādvaita]ततमम् अजानन् इदम् उवाच[śuddhādvaita]काकुः[bhakti]तव देहयात्रापि न स्यादिति चेत्तत्राह गुरूनिति[advaita-bhakti]महानुभावानित्येकं वा पदम्
- maha← mahvocative singular masculine noun[advaita]ानुभावान्महामाहात्म्याञ्श्रुताध्ययनसंपन्नान् श्रेयः प्रशस्यतरं युक्तं भोक्तुमभ्यवहर्तुं भैक्षं भिक्षाणां समूहः भिक्षाशनं[viśiṣṭādvaita]ानुभावान् इत्युत्तरश्लोकस्थानुसन्धानाद्वा ते स्वत[śuddhādvaita]ानुभावान्गुरूनहत्वा भैक्ष्यं भिक्षालब्धमन्नं भोक्तुं सन्न्यासिनेव लोके श्रेष्ठम्[bhakti]ाराज बद्धोऽस्म्यर्थेन कौरवैः[advaita-bhakti]ानुभावानिति
- anubhāvān← anubhāvaaccusative plural masculine noun
- śreyas← śreyasnominative singular masculine noun
- bhoktum← bhujnominative singular masculine noun
- bhā← bhūvocative singular neuter noun[advaita]वान्महामाहात्म्याञ्श्रुताध्ययनसंपन्नान् श्रेयः प्रशस्यतरं युक्तं भोक्तुमभ्यवहर्तुं भैक्षं भिक्षाणां समूहः भिक्षाशनं नृपा[viśiṣṭādvaita]वान् इत्युत्तरश्लोकस्थानुसन्धानाद्वा ते स्वत[śuddhādvaita]वान्गुरूनहत्वा भैक्ष्यं भिक्षालब्धमन्नं भोक्तुं सन्न्यासिनेव लोके श्रेष्ठम्[advaita-bhakti]व उक्त इत्याशङ्क्याह महानुभावानिति
- aikṣi← īkṣ3rd person singular aorist passive verb
- am← aaccusative singular masculine noun
- api← apinominative singular masculine noun[advaita-bhakti]ते मदपेक्षया गुरवो भवन्त्येवेति पुनर्गुरुग्रहणेनोक्तम्
- īha← īhvocative singular masculine noun
- loke← lok1st person singular present indicative active verb[advaita]व्यवहारभूमौ[viśiṣṭādvaita]चकारस्यानुक्तसमुच्चयार्थत्वप्रदर्शनायआदिशब्दः उपात्तस्यानुपात्तोपलक्षणतया वा[śuddhādvaita]श्रेष्ठम्[bhakti]भिक्षान्नमपि भोक्तुं श्रेयः उचितम्[advaita-bhakti]तैर्हृतराज्यानां नो नृपादीनां निषिद्धं भैक्षमपि भोक्तुं श्रेयः प्रशस्यतरमुचितं नतु तद्वधेन राज्यमपि श्रेय इति धर्मेऽपि
- hatvā← hannominative singular masculine noun[advaita]गुर्वादीनर्थकामानेव भुञ्जीय न मोक्षमनुभवेयमिहैव भोगो न स्वर्गे[viśiṣṭādvaita]तैः भुज्यमानान् तान्[śuddhādvaita]भैक्ष्यं भिक्षालब्धमन्नं भोक्तुं सन्न्यासिनेव लोके श्रेष्ठम्[bhakti]परलोकविरुद्धो गुरुवधस्तमकृत्वा इह लोके भिक्षान्नमपि भोक्तुं श्रेयः उचितम्[advaita-bhakti]परलोकस्तावदस्त्येव अस्मिंस्तु लोके तैर्हृतराज्यानां नो नृपादीनां निषिद्धं भैक्षमपि भोक्तुं श्रेयः प्रशस्यतरमुचितं नतु त
- artha← arthivocative singular masculine noun[advaita]कामानेव विशिनष्टि भोगानिति[viśiṣṭādvaita]कामान् इत्यत्र द्वन्द्वादिभ्रान्तिनिवर्तनाय समासतदंशद्वयार्थोभोगेष्वतिमात्रप्रसक्तान् इत्युक्तः[bhakti]कामानिति गुरूणां विशेषणम्[advaita-bhakti]स्य पुरुषो दासो दासस्त्वर्थो न कस्यचित्
- kāmān← kāmaaccusative plural masculine noun[viśiṣṭādvaita]इत्यत्र द्वन्द्वादिभ्रान्तिनिवर्तनाय समासतदंशद्वयार्थोभोगेष्वतिमात्रप्रसक्तान् इत्युक्तः
- tu← tunominative singular masculine noun[advaita]मभ्यवहर्तुं भैक्षं भिक्षाणां समूहः भिक्षाशनं नृपादीनां निषिद्धमपीह लोके व्यवहारभूमौ[viśiṣṭādvaita]त्वरूपहिततमत्वाज्ञानात् तत्प्रतिक्षेपरूपस्यार्जुनवाक्यस्योत्थानं तथाविधाज्ञानस्य चास्थानस्नेहाद्याकुलतामूलत्वं वदन्नुत्त[śuddhādvaita]ं सन्न्यासिनेव लोके श्रेष्ठम्[bhakti]ं श्रेयः उचितम्[advaita-bhakti]लोके तैर्हृतराज्यानां नो नृपादीनां निषिद्धं भैक्षमपि भोक्तुं श्रेयः प्रशस्यतरमुचितं नतु तद्वधेन राज्यमपि श्रेय इति धर्म
- gurūn← guruaccusative plural masculine noun[advaita]भीष्मद्रोणादीन्भ्रात्रादींश्चात्र प्राप्तानहिंसित्वा महानुभावान्महामाहात्म्याञ्श्रुताध्ययनसंपन्नान् श्रेयः प्रशस्यतरं यु[viśiṣṭādvaita]कथम् अहं हनिष्यामि कथन्तरां भोगेष्वतिमात्रसक्तान् तान् हत्वा तैः भुज्यमानान् तान्[bhakti]द्रोणादीनहत्वा परलोकविरुद्धो गुरुवधस्तमकृत्वा इह लोके भिक्षान्नमपि भोक्तुं श्रेयः उचितम्[advaita-bhakti]हत्वा भोगानेव भुञ्जीय नतु मोक्षं लभेय
- iha← ihanominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]लोके परधर्मरूपभैक्षाचरणमपि श्रेयः प्रशस्यतरम्[bhakti]लोके भिक्षान्नमपि भोक्तुं श्रेयः उचितम्[advaita-bhakti]ैव न परलोके
- eva← evavocative singular neuter noun[viśiṣṭādvaita]भोगान् तद्रुधिरेण उपसिच्य तेषु आसनेषु उपविश्य भुञ्जीय[advaita-bhakti]मन्येषामपि कृपादीनां
- bhuñjīya← bhuj1st person singular optative active verb[advaita]न मोक्षमनुभवेयमिहैव भोगो न स्वर्गे[śuddhādvaita]ेति हि काकुः[bhakti]अश्नीयाम्[advaita-bhakti]नतु मोक्षं लभेय
- bhogān← bhujaccusative plural masculine noun[advaita]गुरुवधादिसाध्यान्परित्यज्य भिक्षाशनमेव युक्तमित्यर्थः[viśiṣṭādvaita]तद्रुधिरेण उपसिच्य तेषु आसनेषु उपविश्य भुञ्जीय
- rudhira← rudhiravocative singular neuter noun[advaita]प्रदिग्धांल्लोहितलिप्तानिवात्यन्तगर्हितान् अतोभोगान्गुरुवधादिसाध्यान्परित्यज्य भिक्षाशनमेव युक्तमित्यर्थः[viśiṣṭādvaita]ेण उपसिच्य तेषु आसनेषु उपविश्य भुञ्जीय[śuddhādvaita]प्रदिग्धान्भोगानहं भुञ्जीयेति हि काकुः[bhakti]ेण प्रदिग्धान्प्रकर्षेण लिप्तानर्थकामात्मकान्भोगानहं भुञ्जीय अश्नीयाम्[advaita-bhakti]प्रदिग्धा इव अपयशोव्याप्तत्वेनात्यन्तजुगुप्सिता इत्यर्थः
- pradigdhān← pradihaccusative plural masculine noun[śuddhādvaita]भोगानहं भुञ्जीयेति हि काकुः[bhakti]प्रकर्षेण लिप्तानर्थकामात्मकान्भोगानहं भुञ्जीय अश्नीयाम्
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 2.5, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_2.5 · anandgiri_2.5
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_2.5 · vedantadeshika_2.5
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_2.5 · jayatirtha_2.5
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_2.5
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_2.5
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_2.5
Theme-list memberships (1)
Show all theme-lists this verse participates in
- भोगान्with 3.12, 9.20