Chapter 6 (Dhyāna-Yoga (The Yoga of Meditation)), verse 7
Krishna → Arjuna · vocative: Tāta · meter: anuṣṭubh
जितात्मनः प्रशान्तस्य परमात्मा समाहितः | शीतोष्ण-सुख-दुःखेषु तथा मानापमानयोः
jitātmanaḥ praśāntasya paramātmā samāhitaḥ | śītoṣṇa-sukha-duḥkheṣu tathā mānāpamānayoḥ
Word-by-word
- jitāt← jiablative singular masculine noun[advaita]मनः कार्यकरणसंघात आत्मा जितो येन सः जितात्मा[viśiṣṭādvaita]मनः जितमनसः विकाररहितमनसः प्रशान्तस्य मनसि परमात्मा समाहितः सम्यगाहितः[dvaita]मनः फलमाह जितात्मन इति[śuddhādvaita]मनो बन्धुत्वं स्फुटयति जितात्मन इति[bhakti]मनः स्वस्मिन्बन्धुत्वं स्फुटयति जितात्मन इति[advaita-bhakti]मनः स्वबन्धुत्वं विवृणोति शीतोष्णसुखदुःखेषु चित्तविक्षेपकरेषु सत्स्वपि तथा मानापमानयोः पूजापरिभवयोश्चित्तविक्षेपहेत्वोः
- manas← mannominative singular masculine noun[dvaita]त्वं विजितेन्द्रियत्वं चार्थात्सिद्धमेव तत्किमर्थं पुनरुच्यते इत्यत आह ज्ञाने ति
- praśāntasya← praśamVibhakti.Sasthi singular masculine noun[advaita]प्रसन्नान्तःकरणस्य सतः संन्यासिनः परमात्मा समाहितः साक्षादात्मभावेन वर्तते इत्यर्थः[viśiṣṭādvaita]मनसि परमात्मा समाहितः सम्यगाहितः[dvaita]ेत्यनुवादः किमर्थः इत्यत आह जितात्मा ही ति[bhakti]रागादिरहितस्यैव परं केवलमात्मा शीतोष्णादिषु सत्स्वपि समाहितः स्वात्मनिष्ठो भवति नान्यस्य[advaita-bhakti]सर्वत्र समबुद्ध्या रागद्वेषशून्यस्य परमात्मा स्वप्रकाशज्ञानस्वभाव आत्मा समाहितः समाधिविषयो योगारूढो भवति
- paramāt← paramaablative singular masculine noun[advaita]मा समाहितः साक्षादात्मभावेन वर्तते इत्यर्थः[viśiṣṭādvaita]मा समाहितः सम्यगाहितः[dvaita]मा सम्यगाहितः हृदि सन्निहितो भवति अपरोक्षज्ञानी भवतीत्यर्थः[śuddhādvaita]माऽन्तर्यामीव समाधिगतो भवति[bhakti]मा समाहितः स्थितो भवति[advaita-bhakti]मा स्वप्रकाशज्ञानस्वभाव आत्मा समाहितः समाधिविषयो योगारूढो भवति
- mā← māvocative singular neuter noun[advaita]जितो येन सः जितात्मा[viśiṣṭādvaita]नापमानयोः[dvaita]ह जितात्मन इति[śuddhādvaita]त्मा समाहितो भवतीति परमात्माऽन्तर्यामीव समाधिगतो भवति[bhakti]येन तस्य प्रशान्तस्य रागादिरहितस्यैव परं केवलमात्मा शीतोष्णादिषु सत्स्वपि समाहितः स्वात्मनिष्ठो भवति नान्यस्य। यद्वा तस[advaita-bhakti]नापमानयोः पूजापरिभवयोश्चित्तविक्षेपहेत्वोः सतोरपि तेषु समत्वेनेति वा जितात्मनः प्रागुक्तस्य जितेन्द्रियस्य प्रशान्तस्य स
- samāhitas← samādhānominative singular masculine noun
- śīta← śītavocative singular neuter noun[advaita]ोष्णसुखदुःखेषु तथा माने अपमाने[viśiṣṭādvaita]ोष्णसुखदुःखेषु मानापमानयोः[dvaita]ोष्णेत्यादिना[śuddhādvaita]ोष्णादिषु सत्स्वपि[bhakti]ोष्णादिषु सत्स्वपि समाहितः स्वात्मनिष्ठो भवति नान्यस्य[advaita-bhakti]ोष्णसुखदुःखेषु चित्तविक्षेपकरेषु सत्स्वपि तथा मानापमानयोः पूजापरिभवयोश्चित्तविक्षेपहेत्वोः सतोरपि तेषु समत्वेनेति वा जित
- uṣṇa← uṣṇavocative singular neuter noun
- sukha← sukhivocative singular masculine noun[advaita]दुःखेषु तथा माने अपमाने[viśiṣṭādvaita]दुःखेषु मानापमानयोः[advaita-bhakti]दुःखेषु चित्तविक्षेपकरेषु सत्स्वपि तथा मानापमानयोः पूजापरिभवयोश्चित्तविक्षेपहेत्वोः सतोरपि तेषु समत्वेनेति वा जितात्मनः
- dus← dusnominative singular masculine noun
- kheṣu← khanlocative plural neuter noun[advaita]तथा माने अपमाने[viśiṣṭādvaita]मानापमानयोः[advaita-bhakti]चित्तविक्षेपकरेषु सत्स्वपि तथा मानापमानयोः पूजापरिभवयोश्चित्तविक्षेपहेत्वोः सतोरपि तेषु समत्वेनेति वा जितात्मनः प्रागुक
- tathā← tathānominative singular masculine noun[advaita]माने अपमाने[viśiṣṭādvaita]पि परमात्मशब्दस्य प्रसिद्धार्थः परित्यक्तः स्यात् परत्वं[dvaita]इत्यादि[advaita-bhakti]मानापमानयोः पूजापरिभवयोश्चित्तविक्षेपहेत्वोः सतोरपि तेषु समत्वेनेति वा जितात्मनः प्रागुक्तस्य जितेन्द्रियस्य प्रशान्तस्
- mān← mānominative singular masculine noun[dvaita]यैर्ये त्वविज्ञेया विशेषा मम गोचराः
- āpamānayos← āpVibhakti.Sasthi dual masculine noun
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 6.7, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_6.7 · anandgiri_6.7
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_6.7 · vedantadeshika_6.7
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_6.7 · jayatirtha_6.7
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_6.7
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_6.7
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_6.7
Theme-list memberships (8)
Show all theme-lists this verse participates in
- अनात्माwith 6.6
- जितात्माwith 5.7, 18.49
- तथा मानापमानयोःwith 12.18, 12.19
- परमात्माwith 13.31, 15.4
- प्रशान्तwith 6.14, 6.27
- शीतोष्णwith 2.14, 12.18, 12.19
- शीतोष्णसुखदुःखेषु समःwith 12.19
- सुख-दुःखwith 2.14, 2.38, 12.13, 12.18, 13.20, 15.5