Chapter 18 (Mokṣa-Sannyāsa-Yoga (The Yoga of Liberation by Renunciation)), verse 10
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्जते | त्यागी सत्त्वसमाविष्टो मेधावी छिन्नसंशयः
na dveṣṭyakuśalaṃ karma kuśale nānuṣajjate | tyāgī sattvasamāviṣṭo medhāvī chinnasaṃśayaḥ
Word-by-word
- na← navocative singular neuter noun[advaita]द्वेष्टि अकुशलम् अशोभनं काम्यं कर्म? शरीरारम्भद्वारेण संसारकारणम्? किमनेन इत्येवम्[viśiṣṭādvaita]ः तत एव छिन्नसंशयः कर्मणि सङ्गफलकर्तृत्व त्यागी न द्वेष्टि अकुशलं कर्म कुशले च कर्मणि न अनुषज्जते।अकुशलं कर्म अनिष्टफलम्[śuddhādvaita]द्वेष्टीति[bhakti]िष्ठितस्य लक्षणमाह -- न द्वेष्टीति[advaita-bhakti]निष्ठां फलमाह -- न द्वेष्टीति
- karma← karmanvocative singular neuter noun[advaita]? शरीरारम्भद्वारेण संसारकारणम्? किमनेन इत्येवम्[viśiṣṭādvaita]णि सङ्गफलकर्तृत्व त्यागी न द्वेष्टि अकुशलं कर्म कुशले[śuddhādvaita]ानिष्टफलकं? कुशले चेष्टस्वर्गादिफलके कर्मणि नानुषज्जते? त्यक्तात्मसुखातिरिक्तफलत्वात्? त्यक्तकर्तृत्वाच्च[bhakti]न द्वेष्टि? कुशले[advaita-bhakti]ानुष्ठायी स यदा सत्त्वसमाविष्टः सत्त्वेनात्मानात्मविवेकज्ञानहेतुना चित्तगतेनातिशयेन सम्यग्ज्ञानप्रतिबन्धकरजस्तमोमलराहित्
- kuśale← kuśalalocative singular neuter noun[advaita]शोभने नित्ये कर्मणि सत्त्वशुद्धिज्ञानोत्पत्तितन्निष्ठाहेतुत्वेन मोक्षकारणम् इदम् इत्येवं न अनुषज्जते अनुषङ्गं प्रीतिं न[viśiṣṭādvaita]च कर्मणि न अनुषज्जते।अकुशलं कर्म अनिष्टफलम्? कुशलं च कर्म इष्टरूपस्वर्गपुत्रपश्वन्नादिफलम् सर्वस्मिन् कर्मणि ममतारहितत्[śuddhādvaita]चेष्टस्वर्गादिफलके कर्मणि नानुषज्जते? त्यक्तात्मसुखातिरिक्तफलत्वात्? त्यक्तकर्तृत्वाच्च[bhakti]च सुखकरे कर्मणि निदाघे माध्याह्नस्नानादौ नानुषज्जते प्रीतिं न करोति। तत्र हेतुःमेधावी स्थिरबुद्धिः। यत्र परपरिभवादि महद[advaita-bhakti]शोभने नित्ये कर्मणि नानुषज्जते न प्रीतिं करोति? कर्तृत्वाद्यभिमानरहितत्वेन कृतकृत्यत्वात्
- tyāgī← tyāginnominative singular masculine noun[advaita]पूर्वोक्तेन सङ्गफलत्यागेन तद्वान् त्यागी?[viśiṣṭādvaita]न द्वेष्टि अकुशलं कर्म कुशले[śuddhādvaita]बुद्धिमान् अकुशलं कर्मानिष्टफलकं? कुशले चेष्टस्वर्गादिफलके कर्मणि नानुषज्जते? त्यक्तात्मसुखातिरिक्तफलत्वात्? त्यक्तकर्त[bhakti]अकुशलं दुःखावहं शिशिरे प्रातःस्नानादिकं कर्म न द्वेष्टि? कुशले[advaita-bhakti]सात्त्विकेन त्यागेन युक्तः पूर्वोक्तेन प्रकारेण कर्तृत्वाभिनिवेशं फलाभिसन्धिं
- sat← satnominative singular masculine noun[advaita]त्वशुद्धिज्ञानोत्पत्तितन्निष्ठाहेतुत्वेन मोक्षकारणम् इदम् इत्येवं न अनुषज्जते अनुषङ्गं प्रीतिं न करोति इत्येतत्[viśiṣṭādvaita]त्वसमाविष्टो मेधावी यथावस्थिततत्त्वज्ञानः तत[śuddhādvaita]त्वसमाविष्टस्त्यागी बुद्धिमान् अकुशलं कर्मानिष्टफलकं? कुशले चेष्टस्वर्गादिफलके कर्मणि नानुषज्जते? त्यक्तात्मसुखातिरिक्तफ[bhakti]त्वसमाविष्टः सत्त्वेन संव्याप्तः सात्त्विकत्यागी अकुशलं दुःखावहं शिशिरे प्रातःस्नानादिकं कर्म न द्वेष्टि? कुशले[advaita-bhakti]त्वशुद्धिद्वारेण ज्ञाननिष्ठां फलमाह -- न द्वेष्टीति
- tu← tunominative singular masculine noun[advaita]त्वेन मोक्षकारणम् इदम् इत्येवं न अनुषज्जते अनुषङ्गं प्रीतिं न करोति इत्येतत्[viśiṣṭādvaita]कार्यक्रमौचित्येन भिन्नक्रमतयाख्याख्यातिसत्त्वसमाविष्ट इत्यादिना[śuddhādvaita]स्वरूपतस्त्याग इति[bhakti]ःमेधावी स्थिरबुद्धिः[advaita-bhakti]ना चित्तगतेनातिशयेन सम्यग्ज्ञानप्रतिबन्धकरजस्तमोमलराहित्येनासमन्तात्फलाव्यभिचारेण समाविष्टो व्याप्तो भवति भगवदर्पितनित्य
- asam← asaccusative singular masculine noun
- āviṣṭas← āviśnominative singular masculine noun
- medha← medhavocative singular masculine noun[advaita]ावी मेधया आत्मज्ञानलक्षणया प्रज्ञया संयुक्तः तद्वान् मेधावी[viśiṣṭādvaita]ावी यथावस्थिततत्त्वज्ञानः तत[bhakti]ावी स्थिरबुद्धिः[advaita-bhakti]ावी शमदमसर्वकर्मोपरमगुरूपसदनादिसामवायिकाङ्गयुक्तेन मनननिदिध्यासनाख्यफलोपकार्यङ्गयुक्तेन
- āvī← unominative singular masculine noun
- chinnas← chidnominative singular masculine noun
- am← aaccusative singular masculine noun
- śayas← śayanominative singular masculine noun
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 18.10, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_18.10 · anandgiri_18.10
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_18.10 · vedantadeshika_18.10
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_18.10 · jayatirtha_18.10
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_18.10
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_18.10
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_18.10
Theme-list memberships (4)
Show all theme-lists this verse participates in
- त्यागwith 12.11, 12.12, 12.16, 12.17, 14.25, 16.2, …
- त्यागीwith 6.1, 12.16, 12.17, 14.25, 18.11
- द्वेषwith 2.57, 2.64, 3.34, 3.36, 5.3, 6.9, …
- मेधावीwith 4.18