Chapter 15 (Puruṣottama-Yoga (The Yoga of the Supreme Person)), verse 13
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
गाम् आविश्य च भूतानि धारयाम्य् अहम् ओजसा | पुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः
gām āviśya ca bhūtāni dhārayāmy aham ojasā | puṣṇāmi cauṣadhīḥ sarvāḥ somo bhūtvā rasātmakaḥ
Word-by-word
- gām← goaccusative singular masculine noun
- āviśya← āviśnominative singular masculine noun[advaita]प्रविश्य धारयामि भूतानि जगत् अहम् ओजसा बलेन[viśiṣṭādvaita]सर्वाणि भूतानि ओजसा मम अप्रतिहतसामर्थ्येन धारयामि
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]। तथा च मन्त्रवर्णः -- येन द्यौरुग्रा पृथिवी च दृढा (तै0 सं0 4।1।8) इति? स दाधार पृथिवीम् (तै0 सं0 4।1।8) इत्यादिश्च। अत[viśiṣṭādvaita]नशक्तिभिरुपलक्ष्यते? अन्यथा स्वशक्तिमात्रकथने प्रकृतवैरूप्यादित्यभिप्रायेणाहपृथिव्याश्च भूतधारिण्या धारकत्वशक्तिर्मदीयेत[dvaita]यति -- यदादित्यगतमित्यादिना[śuddhādvaita]सूर्यादिष्विव भूम्यादिष्वपि या धारणपोषणपाचनशक्तिः साऽपि मदीयेत्याह -- गामिति[bhakti]-- गामाविश्येति[advaita-bhakti]गां पृथिवीं पृथिवीदेवतारूपेणाविश्य ओजसा निजेन बलेन पृथिवीं धूलिमुष्टितुल्यां दृढीकृत्य भूतानि पृथिव्याधेयानि वस्तून्यहम
- bhūtāni← bhūnominative plural neuter noun[advaita]जगत् अहम् ओजसा बलेन[viśiṣṭādvaita]ओजसा मम अप्रतिहतसामर्थ्येन धारयामि[śuddhādvaita]धारयामि तत्र धारणशक्तिर्मदंशतेजोभूता[bhakti]धारयामि? अहमेव रसमयः सोमो भूत्वा व्रीह्याद्यौषधीः सर्वाः संवर्धयामि[advaita-bhakti]पृथिव्याधेयानि वस्तून्यहमेव धारयामि
- dhārayā← dhṛinstrumental singular feminine noun[advaita]मि भूतानि जगत् अहम् ओजसा बलेन[viśiṣṭādvaita]मि। तथा अहम् अमृतरसमयः सोमो भूत्वा सर्वौषधीः पुष्णामि।[śuddhādvaita]मि तत्र धारणशक्तिर्मदंशतेजोभूता[bhakti]मि? अहमेव रसमयः सोमो भूत्वा व्रीह्याद्यौषधीः सर्वाः संवर्धयामि[advaita-bhakti]मि। अन्यथा पृथिवी सिकतामुष्टिवद्विशीर्येताधो निमज्जेद्वा।येन द्यौरुग्रा पृथिवी च दृढा इति मन्त्रवर्णात्स दाधार पृथिवीं इ
- amī← adasnominative plural masculine noun
- aham← ahanominative singular neuter noun[advaita]ओजसा बलेन[viśiṣṭādvaita]अमृतरसमयः सोमो भूत्वा सर्वौषधीः पुष्णामि
- as← anominative singular masculine noun
- jas← janominative singular masculine noun
- ā← āinstrumental singular masculine noun[advaita]विश्य प्रविश्य धारयामि भूतानि जगत् अहम् ओजसा बलेन[viśiṣṭādvaita]विश्य सर्वाणि भूतानि ओजसा मम अप्रतिहतसामर्थ्येन धारयामि[dvaita]ह -- गामि ति
- puṣṇāmi← puṣ1st person singular present indicative active verb[advaita]पुष्टिमतीः रसस्वादुमतीश्च करोमि सोमो भूत्वा रसात्मकः सोमः सन् रसात्मकः रसस्वभावः[śuddhādvaita]। इदं च सोमोत्पत्तौ निरूपितम्।[advaita-bhakti]पुष्टिमतीः स्वादुमतीश्च करोमि
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]। तथा च मन्त्रवर्णः -- येन द्यौरुग्रा पृथिवी च दृढा (तै0 सं0 4।1।8) इति? स दाधार पृथिवीम् (तै0 सं0 4।1।8) इत्यादिश्च। अत[viśiṣṭādvaita]नशक्तिभिरुपलक्ष्यते? अन्यथा स्वशक्तिमात्रकथने प्रकृतवैरूप्यादित्यभिप्रायेणाहपृथिव्याश्च भूतधारिण्या धारकत्वशक्तिर्मदीयेत[dvaita]यति -- यदादित्यगतमित्यादिना[śuddhādvaita]सूर्यादिष्विव भूम्यादिष्वपि या धारणपोषणपाचनशक्तिः साऽपि मदीयेत्याह -- गामिति[bhakti]-- गामाविश्येति[advaita-bhakti]गां पृथिवीं पृथिवीदेवतारूपेणाविश्य ओजसा निजेन बलेन पृथिवीं धूलिमुष्टितुल्यां दृढीकृत्य भूतानि पृथिव्याधेयानि वस्तून्यहम
- oṣadhīs← oṣadhiaccusative plural feminine noun
- sa← savocative singular masculine noun[advaita]ा बलेन[viśiṣṭādvaita]र्वाणि भूतानि ओजसा मम अप्रतिहतसामर्थ्येन धारयामि[śuddhādvaita]ूर्यादिष्विव भूम्यादिष्वपि या धारणपोषणपाचनशक्तिः साऽपि मदीयेत्याह -- गामिति[bhakti]ा बलेनाधिष्ठाय अहमेव चराचराणि भूतानि धारयामि? अहमेव रसमयः सोमो भूत्वा व्रीह्याद्यौषधीः सर्वाः संवर्धयामि[advaita-bhakti]ा निजेन बलेन पृथिवीं धूलिमुष्टितुल्यां दृढीकृत्य भूतानि पृथिव्याधेयानि वस्तून्यहमेव धारयामि
- ṛvās← ṛnominative plural masculine noun
- somas← somanominative singular masculine noun
- bhūtvā← bhūnominative singular masculine noun[advaita]रसात्मकः सोमः सन् रसात्मकः रसस्वभावः[viśiṣṭādvaita]सर्वौषधीः पुष्णामि[bhakti]व्रीह्याद्यौषधीः सर्वाः संवर्धयामि[advaita-bhakti]ओषधीः सर्वा व्रीहियवाद्याः पृथिव्यां जाता अहमेव पुष्णामि पुष्टिमतीः स्वादुमतीश्च करोमि
- rasa← rasavocative singular masculine noun[advaita]स्वादुमतीश्च करोमि सोमो भूत्वा रसात्मकः सोमः सन् रसात्मकः रसस्वभावः[viśiṣṭādvaita]मयः सोमो भूत्वा सर्वौषधीः पुष्णामि[śuddhādvaita]ात्मकोऽमृतमयः सोमो भूत्वौषधीः व्रीह्याद्याः पुष्णामि[bhakti]मयः सोमो भूत्वा व्रीह्याद्यौषधीः सर्वाः संवर्धयामि[advaita-bhakti]ात्मकः सर्वरसस्वभावः सोमो भूत्वा ओषधीः सर्वा व्रीहियवाद्याः पृथिव्यां जाता अहमेव पुष्णामि पुष्टिमतीः स्वादुमतीश्च करोमि
- ātmakas← ātmakanominative singular masculine noun
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 15.13, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_15.13 · anandgiri_15.13
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_15.13 · vedantadeshika_15.13
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_15.13 · jayatirtha_15.13
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_15.13
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_15.13
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_15.13