Chapter 14 (Guṇatraya-Vibhāga-Yoga (The Yoga of Distinction of the Three Qualities)), verse 24
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
सम-दुःख-सुखः स्वस्थः सम-लोष्टाश्म-काञ्चनः | तुल्य-प्रियाप्रियो धीरस् तुल्य-निन्दात्म-संस्तुतिः
sama-duḥkha-sukhaḥ svasthaḥ sama-loṣṭāśma-kāñcanaḥ | tulya-priyāpriyo dhīras tulya-nindātma-saṃstutiḥ
Word-by-word
- sama← samvocative singular masculine noun[advaita]दुःखसुखः समे दुःखसुखे यस्य सः समदुःखसुखः? स्वस्थः स्वे आत्मनि स्थितः प्रसन्नः? समलोष्टाश्मकाञ्चनः लोष्टं[viśiṣṭādvaita]दुःखसुखः दुःखसुखयोः समः चित्तः स्वस्थः स्वस्मिन् स्थितः स्वात्मैकप्रियत्वेन तद्व्यतिरिक्तपुत्रादिजन्ममरणादिसुखदुःखयोः सम[dvaita]दुःखसुखः [14[śuddhādvaita]ेति। गुणकार्येषु हर्षद्वेषशून्यतया स लक्ष्य इत्युक्ते समत्वं योगो हेतुरिति साङ्ख्ययोगसारभूतमर्थं स्मारयति। समे दुःखसुखे[bhakti]ेति। समे सुखदुःखे यस्य। यतः स्वस्थः स्वरूप एव स्थितः। अतएव समानि लोष्टाश्मकाञ्चनानि यस्य। तुल्ये प्रियाप्रिये सुखदुःखहेत[advaita-bhakti]े दुःखसुखे द्वेषरागशून्यतयानात्मधर्मतयाऽनृततया
- dus← dusnominative singular masculine noun
- kha← khanvocative singular neuter noun[advaita]सुखः समे दुःखसुखे यस्य सः समदुःखसुखः? स्वस्थः स्वे आत्मनि स्थितः प्रसन्नः? समलोष्टाश्मकाञ्चनः लोष्टं[viśiṣṭādvaita]सुखः दुःखसुखयोः समः चित्तः स्वस्थः स्वस्मिन् स्थितः स्वात्मैकप्रियत्वेन तद्व्यतिरिक्तपुत्रादिजन्ममरणादिसुखदुःखयोः समचित्[dvaita]सुखः [14[śuddhādvaita]्ययोगसारभूतमर्थं स्मारयति[bhakti]दुःखे यस्य[advaita-bhakti]सुखे द्वेषरागशून्यतयानात्मधर्मतयाऽनृततया
- sukhas← sukhinominative plural masculine noun
- svasthas← svasthanominative singular masculine noun
- sama← samvocative singular masculine noun[advaita]दुःखसुखः समे दुःखसुखे यस्य सः समदुःखसुखः? स्वस्थः स्वे आत्मनि स्थितः प्रसन्नः? समलोष्टाश्मकाञ्चनः लोष्टं[viśiṣṭādvaita]दुःखसुखः दुःखसुखयोः समः चित्तः स्वस्थः स्वस्मिन् स्थितः स्वात्मैकप्रियत्वेन तद्व्यतिरिक्तपुत्रादिजन्ममरणादिसुखदुःखयोः सम[dvaita]दुःखसुखः [14[śuddhādvaita]ेति। गुणकार्येषु हर्षद्वेषशून्यतया स लक्ष्य इत्युक्ते समत्वं योगो हेतुरिति साङ्ख्ययोगसारभूतमर्थं स्मारयति। समे दुःखसुखे[bhakti]ेति। समे सुखदुःखे यस्य। यतः स्वस्थः स्वरूप एव स्थितः। अतएव समानि लोष्टाश्मकाञ्चनानि यस्य। तुल्ये प्रियाप्रिये सुखदुःखहेत[advaita-bhakti]े दुःखसुखे द्वेषरागशून्यतयानात्मधर्मतयाऽनृततया
- tulya← tulyavocative singular neuter noun[advaita]प्रियाप्रियः प्रियं[viśiṣṭādvaita]प्रियाप्रियः तुल्यप्रियाप्रियविषयः[dvaita]त्वार्थ उक्तः पुरस्तात्[bhakti]े प्रियाप्रिये सुखदुःखहेतुभूते यस्य[advaita-bhakti]े प्रियाप्रिये सुखदुःखसाधने यस्य हितसाधनत्वाहितसाधनत्वबुद्धिविषयत्वाभावेनोपेक्षणीयत्वात्
- priyā← priyānominative singular feminine noun[advaita]प्रियः प्रियं[viśiṣṭādvaita]प्रियः तुल्यप्रियाप्रियविषयः[bhakti]प्रिये सुखदुःखहेतुभूते यस्य[advaita-bhakti]प्रिये सुखदुःखसाधने यस्य हितसाधनत्वाहितसाधनत्वबुद्धिविषयत्वाभावेनोपेक्षणीयत्वात्
- āp← āpnominative singular masculine noun
- riya← ri2nd person singular imperative active verb[advaita]ाप्रियः प्रियं[viśiṣṭādvaita]त्वेन तद्व्यतिरिक्तपुत्रादिजन्ममरणादिसुखदुःखयोः समचित्त इत्यर्थः[bhakti]ाप्रिये सुखदुःखहेतुभूते यस्य[advaita-bhakti]ाप्रिये सुखदुःखसाधने यस्य हितसाधनत्वाहितसाधनत्वबुद्धिविषयत्वाभावेनोपेक्षणीयत्वात्
- ū← unominative dual masculine noun
- dhīras← dhīranominative singular masculine noun
- tulya← tulyavocative singular neuter noun[advaita]प्रियाप्रियः प्रियं[viśiṣṭādvaita]प्रियाप्रियः तुल्यप्रियाप्रियविषयः[dvaita]त्वार्थ उक्तः पुरस्तात्[bhakti]े प्रियाप्रिये सुखदुःखहेतुभूते यस्य[advaita-bhakti]े प्रियाप्रिये सुखदुःखसाधने यस्य हितसाधनत्वाहितसाधनत्वबुद्धिविषयत्वाभावेनोपेक्षणीयत्वात्
- saṃstutis← saṃstunominative singular masculine noun
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 14.24, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_14.24 · anandgiri_14.24
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_14.24 · vedantadeshika_14.24
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_14.24 · jayatirtha_14.24
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_14.24
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_14.24
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_14.24
Theme-list memberships (3)
Show all theme-lists this verse participates in
- काञ्चनwith 6.8
- लोष्टwith 6.8
- स्वस्थःwith 5.13