Chapter 14 (Guṇatraya-Vibhāga-Yoga (The Yoga of Distinction of the Three Qualities)), verse 18
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्व-स्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः | जघन्य-गुण-वृत्त-स्था अधो गच्छन्ति तामसाः
ūrdhvaṃ gacchanti sattva-sthā madhye tiṣṭhanti rājasāḥ | jaghanya-guṇa-vṛtta-sthā adho gacchanti tāmasāḥ
Word-by-word
- ūrdhvam← ūrdhvamnominative singular masculine noun
- gacchanti← gamvocative singular feminine noun[advaita]देवलोकादिषु उत्पद्यन्ते सत्त्वस्थाः सत्त्वगुणवृत्तस्थाः[viśiṣṭādvaita]क्रमेण संसारबन्धात् मोक्षं गच्छन्ति[śuddhādvaita]। ततोऽधोभागरूपं जघन्यत्वेन निरूपितं स्थानमतलादि -- यथाऽसुराणां वैरोचनादीनाम् -- तत्र स्थितिः। नीचयोन्यादिषु वा नरकादौ या[bhakti]। सत्त्वोत्कर्षतारतम्यादुत्तरोत्तरशतगुणानन्दान्मनुष्यगन्धर्वपितृदेवादिलोकान्सत्यलोकपर्यन्तान्प्राप्नुवन्तीत्यर्थः। राजसा[advaita-bhakti]ते देवेषूत्पद्यन्ते ज्ञानकर्मतारतम्येन
- sat← satnominative singular masculine noun[advaita]त्वस्थाः सत्त्वगुणवृत्तस्थाः[viśiṣṭādvaita]त्वस्था ऊर्ध्वं गच्छन्ति क्रमेण संसारबन्धात् मोक्षं गच्छन्ति[bhakti]त्वादिवृत्तिशीलानां फलभेदमाह -- ऊर्ध्वमिति[advaita-bhakti]त्वादिवृत्तस्थानां प्रागुक्तमेव फलमूर्ध्वमध्याधोभावेनाह -- अत्र तृतीये गुणे वृत्तशब्दप्रयोगादाद्ययोरपि वृत्तमेव विवक्षित
- tva← tvavocative singular neuter noun[advaita]स्थाः सत्त्वगुणवृत्तस्थाः[viśiṣṭādvaita]स्था ऊर्ध्वं गच्छन्ति क्रमेण संसारबन्धात् मोक्षं गच्छन्ति[śuddhādvaita]ात्। जघन्योऽधमो गुणस्तमोरूपः? तस्य वृत्तिः प्रमादमोहादिः? तत्र तेन वा स्थिता अधो गच्छन्ति। ततोऽधोभागरूपं जघन्यत्वेन निरू[bhakti]ादिवृत्तिशीलानां फलभेदमाह -- ऊर्ध्वमिति[advaita-bhakti]ादिवृत्तस्थानां प्रागुक्तमेव फलमूर्ध्वमध्याधोभावेनाह -- अत्र तृतीये गुणे वृत्तशब्दप्रयोगादाद्ययोरपि वृत्तमेव विवक्षितं?
- sthā← sthāvocative singular masculine noun[advaita]ः सत्त्वगुणवृत्तस्थाः[viśiṣṭādvaita]ऊर्ध्वं गच्छन्ति क्रमेण संसारबन्धात् मोक्षं गच्छन्ति[śuddhādvaita]ने लोभस्य[bhakti]ः सत्त्ववृत्तिप्रधाना ऊर्ध्वं गच्छन्ति[advaita-bhakti]नां प्रागुक्तमेव फलमूर्ध्वमध्याधोभावेनाह -- अत्र तृतीये गुणे वृत्तशब्दप्रयोगादाद्ययोरपि वृत्तमेव विवक्षितं? तेन सत्त्वस्
- madhye← madhyalocative singular neuter noun[advaita]तिष्ठन्ति मनुष्येषु उत्पद्यन्ते राजसाः[viśiṣṭādvaita]तिष्ठन्ति? पुनरावृत्तिरूपतया दुःखप्रायम्[śuddhādvaita]ततोऽधरस्थाने लोभस्य[bhakti]तिष्ठन्ति मनुष्यलोक एवोत्पद्यन्ते[advaita-bhakti]मनुष्यलोके पुण्यपापमिश्रे तिष्ठन्ति नतूर्ध्वं गच्छन्त्यधो वा मनुष्येषूत्पद्यन्ते
- tiṣṭhanti← sthāvocative singular feminine noun[advaita]मनुष्येषु उत्पद्यन्ते राजसाः[viśiṣṭādvaita]इति मध्ये तिष्ठन्ति? पुनरावृत्तिरूपतया दुःखप्रायम्[bhakti]मनुष्यलोक एवोत्पद्यन्ते[advaita-bhakti]नतूर्ध्वं गच्छन्त्यधो वा मनुष्येषूत्पद्यन्ते
- rājas← rājnominative plural masculine noun
- ās← anominative plural masculine noun
- jaghanya← jaghanyavocative singular neuter noun[advaita]गुणवृत्तस्थाः जघन्यश्च असौ गुणश्च जघन्यगुणः तमः?[viśiṣṭādvaita]गुणवृत्तिस्था उत्तरोत्तरनिकृष्टतमोगुणवृत्तिषु स्थिता अधो गच्छन्ति[śuddhādvaita]ोऽधमो गुणस्तमोरूपः?[bhakti]ोऽतिनिकृष्टस्तमोगुणस्तस्य वृत्तिः प्रमादमोहादिस्तत्र स्थिता अधो गच्छन्ति[advaita-bhakti]गुणवृत्तस्था जघन्यस्य गुणद्वयापेक्षया पश्चाद्भाविनो निकृष्टस्य तमसो गुणस्य वृत्ते निद्रालस्यादौ स्थिता अधो गच्छन्ति पश्व
- guṇa← guṇavocative singular masculine noun[advaita]वृत्तस्थाः[viśiṣṭādvaita]वृत्तिस्था उत्तरोत्तरनिकृष्टतमोगुणवृत्तिषु स्थिता अधो गच्छन्ति[śuddhādvaita]स्तमोरूपः?[bhakti]ानन्दान्मनुष्यगन्धर्वपितृदेवादिलोकान्सत्यलोकपर्यन्तान्प्राप्नुवन्तीत्यर्थः[advaita-bhakti]े वृत्तशब्दप्रयोगादाद्ययोरपि वृत्तमेव विवक्षितं? तेन सत्त्वस्थाः सत्त्ववृत्ते शास्त्रीये ज्ञाने कर्मणि
- vṛtta← vṛtvocative singular masculine noun[advaita]स्थाः। मध्ये तिष्ठन्ति मनुष्येषु उत्पद्यन्ते राजसाः। जघन्यगुणवृत्तस्थाः जघन्यश्च असौ गुणश्च जघन्यगुणः तमः? तस्य वृत्तं न[viśiṣṭādvaita]िरूपतया दुःखप्रायम्[śuddhādvaita]िः प्रमादमोहादिः? तत्र तेन वा स्थिता अधो गच्छन्ति[bhakti]िशीलानां फलभेदमाह -- ऊर्ध्वमिति[advaita-bhakti]स्थानां प्रागुक्तमेव फलमूर्ध्वमध्याधोभावेनाह -- अत्र तृतीये गुणे वृत्तशब्दप्रयोगादाद्ययोरपि वृत्तमेव विवक्षितं? तेन सत्त
- sthā← sthāvocative singular masculine noun[advaita]ः सत्त्वगुणवृत्तस्थाः[viśiṣṭādvaita]ऊर्ध्वं गच्छन्ति क्रमेण संसारबन्धात् मोक्षं गच्छन्ति[śuddhādvaita]ने लोभस्य[bhakti]ः सत्त्ववृत्तिप्रधाना ऊर्ध्वं गच्छन्ति[advaita-bhakti]नां प्रागुक्तमेव फलमूर्ध्वमध्याधोभावेनाह -- अत्र तृतीये गुणे वृत्तशब्दप्रयोगादाद्ययोरपि वृत्तमेव विवक्षितं? तेन सत्त्वस्
- adhas← adhasnominative singular masculine noun
- gacchanti← gamvocative singular feminine noun[advaita]देवलोकादिषु उत्पद्यन्ते सत्त्वस्थाः सत्त्वगुणवृत्तस्थाः[viśiṣṭādvaita]क्रमेण संसारबन्धात् मोक्षं गच्छन्ति[śuddhādvaita]। ततोऽधोभागरूपं जघन्यत्वेन निरूपितं स्थानमतलादि -- यथाऽसुराणां वैरोचनादीनाम् -- तत्र स्थितिः। नीचयोन्यादिषु वा नरकादौ या[bhakti]। सत्त्वोत्कर्षतारतम्यादुत्तरोत्तरशतगुणानन्दान्मनुष्यगन्धर्वपितृदेवादिलोकान्सत्यलोकपर्यन्तान्प्राप्नुवन्तीत्यर्थः। राजसा[advaita-bhakti]ते देवेषूत्पद्यन्ते ज्ञानकर्मतारतम्येन
- tāmasās← tāmasanominative plural masculine noun
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 14.18, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_14.18 · anandgiri_14.18
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_14.18 · vedantadeshika_14.18
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_14.18 · jayatirtha_14.18
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_14.18
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_14.18
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_14.18
Theme-list memberships (2)
Show all theme-lists this verse participates in
- अधो गच्छन्ति तामसाःwith 2.47, 3.23, 3.24
- गच्छन्तिwith 5.17, 8.24