Chapter 1 (Arjuna-Viṣāda-Yoga (The Yoga of Arjuna's Despondency)), verse 3
Arjuna → Krishna · meter: anuṣṭubh
पश्यैतां पाण्डु-पुत्राणाम् आचार्य महतीं चमूम् | व्यूढां द्रुपद-पुत्रेण तव शिष्येण धीमता
paśyaitāṃ pāṇḍu-putrāṇām ācārya mahatīṃ camūm | vyūḍhāṃ drupada-putreṇa tava śiṣyeṇa dhīmatā
Word-by-word
- paśya← dṛś2nd person singular imperative active verb[advaita]ेति। एतामस्मदभ्याशे महापुरुषानपि भवत्प्रमुखानपरिगणय्य भयलेशशून्यामवस्थितां चमूमिमां सेनां पाण्डुपुत्रैर्युधिष्ठिरादिभिरा[bhakti]ैतामित्यादिनवभिः श्लोकैः[advaita-bhakti]ैतामित्यादिना
- etām← etadaccusative singular feminine noun
- pāṇḍu← pāṇḍuvocative singular neuter noun[advaita]पुत्रैर्युधिष्ठिरादिभिरानीतां महतीमनेकाक्षौहिणीसहितामक्षोभ्यां पश्येत्याचार्यं दुर्योधनो नियुङ्क्ते नियोगद्वारा[viśiṣṭādvaita]तनयः त्रैलोक्यविजयोपकरणभूते महति स्यन्दने स्थितौ त्रैलोक्यं कम्पयन्तौ श्रीमत्पाञ्चजन्यदेवदत्तौ दिव्यौ शङ्खौ प्रदध्मतुः[advaita-bhakti]पुत्राणां चमूं महतीमनेकाक्षौहिणीसहितत्वेन दुर्निवारां पश्यापरोक्षीकुरु
- putrāṇām← putraVibhakti.Sasthi plural masculine noun
- ācārya← ācarvocative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]ाय निवेद्य अन्तरे विषण्णः अभवत्[śuddhādvaita]े निवेद्यान्तरेव विष्ण्णोऽभूत्[bhakti]पाण्डवानां विततां चमूं सेनां पश्य[advaita-bhakti]ेति। दृष्ट्वा च तत्कृतामवज्ञां स्वयमेव ज्ञास्यसीति भावः। ननु तदीयावज्ञा सोढव्यैवास्माभिः प्रतिकर्तुशक्यत्वादित्याशङ्क्य
- mahatīm← mahatīaccusative singular feminine noun
- camūm← camūaccusative singular feminine noun
- vyūḍhām← vivahaccusative singular feminine noun
- drupada← drupadavocative singular neuter noun[advaita]स्य पुत्रस्तव शिष्यो धृष्टद्युम्नो लोके ख्यातिमुपगतः स्वयं[bhakti]पुत्रेण धृष्टद्युम्नेन व्यूढां व्यूहरचनया अधिष्ठिताम्[advaita-bhakti]पुत्रेणेति कथनं द्रुपदपूर्ववैरसूचनेन क्रोधोद्दीपनार्थम्
- putreṇa← putrainstrumental singular masculine noun[bhakti]धृष्टद्युम्नेन व्यूढां व्यूहरचनया अधिष्ठिताम्[advaita-bhakti]ेति कथनं द्रुपदपूर्ववैरसूचनेन क्रोधोद्दीपनार्थम्
- tava← tuvocative singular masculine noun[advaita]शिष्यो धृष्टद्युम्नो लोके ख्यातिमुपगतः स्वयं[viśiṣṭādvaita]ात्सल्यविवशतया स्वसारथ्ये अवस्थितं युयुत्सून् यथावत् अवेक्षितुं तदीक्षणक्षमे स्थाने रथं स्थापय इति अचोदयत्[advaita-bhakti]सुकरमेवेत्याह व्यूढां तव शिष्येणेति
- śiṣyeṇa← śiṣyainstrumental singular masculine noun[advaita-bhakti]ेति। शिष्यापेक्षया गुरोराधिक्यं सर्वसिद्धमेव। व्यूढां तु धृष्टद्युम्नेनेत्यनुक्त्वा द्रुपदपुत्रेणेति कथनं द्रुपदपूर्ववैर
- dhīm← dhīaccusative singular feminine noun
- at← adnominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]र को हेतुरिति शङ्कायां हेतुपरं वाक्यद्वयम् अस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम् एतेषां बलं भीमाभिरक्षितमिति। अस्मद्बलस्य प्रबलाध
- ā← āinstrumental singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]त्मीयं[śuddhādvaita]त्मजविजये तद्बलस्य पर्याप्ततां आत्मबलस्य तद्बिजयेऽपर्याप्ततां[bhakti]चार्य पाण्डवानां विततां चमूं सेनां पश्य[advaita-bhakti]चार्येति
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 1.3, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_1.3 · anandgiri_1.3
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_1.3 · vedantadeshika_1.3
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_1.3
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_1.3
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_1.3
Theme-list memberships (2)
Show all theme-lists this verse participates in
- आचार्यwith 1.2, 1.26, 1.34, 6.44, 13.7
- धृष्टद्युम्नwith 1.17