Chapter 2 (Sāṅkhya-Yoga (The Yoga of Knowledge)), verse 11
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
श्री-भगवान् उवाच अशोच्यान् अन्वशोचस् त्वं प्रज्ञा-वादांश् च भाषसे | गतासून् अगतासूंश् च नानुशोचन्ति पण्डिताः
śrī-bhagavān uvāca aśocyān anvaśocas tvaṃ prajñā-vādāṃś ca bhāṣase | gatāsūn agatāsūṃś ca nānuśocanti paṇḍitāḥ
Word-by-word
- śrī← śrilocative singular masculine noun[advaita]भगवानिति[viśiṣṭādvaita]भगवानुवाच अशोच्यान् प्रति अनुशोचसिपतन्ति पितरो ह्येषां लुप्तपिण्डोदकक्रियाः[bhakti]भगवानुवाच अशोच्यानिति[advaita-bhakti]भगवानुवाच अशोच्यान्शोचितुमयोग्यानेव भीष्मद्रोणादीनात्मसहितांस्त्वं पण्डितोऽपि सन् अन्वशोचोऽनुशोचितवानसि
- bhagavān← bhagavatnominative singular masculine noun[advaita]वक्ष्यतीति योजना[śuddhādvaita]वासुदेवस्तदा स्वमार्गे न स्वीकुर्वन्नात्मनस्तत्त्वाविवेकादस्यैवं शोको भवतीति तन्निवारणार्थं साङ्ख्यबुद्धिं प्रदर्शयन्ना
- uvāca← vac3rd person singular perfect active verb
- aśoci← śuc3rd person singular aorist passive verb
- ān← aaccusative plural masculine noun
- anu← anuvocative singular neuter noun[advaita]शोचितवानसि ते म्रियन्ते मन्निमित्तम् अहं तैर्विनाभूतः किं करिष्यामि राज्यसुखादिना इति[viśiṣṭādvaita]शोचसिपतन्ति पितरो ह्येषां लुप्तपिण्डोदकक्रियाः[bhakti]शोचितवानसिदृष्टवेमं स्वजनं कृष्ण युयुत्सुं समुपस्थितम् इत्यादिना तत्रकुतस्त्वा कश्मलमिदं विषमे समुपस्थितम् इत्यादिना मया
- aśocas← śuc2nd person singular imperfect active verb
- tvam← tvaaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]कथं वा घोरं युद्धादिकमात्मप्राप्त्युपायभूतं इत्याशङ्क्य तदज्ञानविषयतयोक्तं त्रयं बुद्धिस्थक्रमेण विवृणोति इदं चेत्यादिन[dvaita]तत्कथमेवमाक्षेपः मैवम् न हि यथाश्रुतैवाऽत्र वाक्यवृत्तिः[śuddhādvaita]।पतन्ति पितरो ह्येषां 1।42 इत्यादिना देहात्मस्वभावप्रज्ञानिमित्तवादांश्च भाषसे देहात्मस्वभावज्ञानवतां शोके निमित्ताभावात
- prajñā← prajñānominative singular feminine noun[advaita]वादान् प्रज्ञावतां बुद्धिमतां वादांश्च वचनानि[viśiṣṭādvaita]निमित्तवादान्[dvaita]वादान् स्वमनीषोत्थवचनानि[śuddhādvaita]निमित्तवादांश्च भाषसे देहात्मस्वभावज्ञानवतां शोके निमित्ताभावात्[bhakti]वतां पण्डितानां वादान् शब्दान्कथं भीष्ममहं संख्ये इत्यादीन्केवलं भाषसे नतु पण्डितोऽसि[advaita-bhakti]नां अवादान्प्रज्ञैर्वक्तुमनुचिताञ्शब्दांश्चकथं भीष्ममहं संख्ये इत्यादीन्भाषसे वदसि नतु लज्जया तूष्णींभवसि
- vādān← vadaccusative plural masculine noun[advaita]प्रज्ञावतां बुद्धिमतां वादांश्च वचनानि[viśiṣṭādvaita]च भाषसे। देहात्मस्वभावज्ञानवतां न अत्र किञ्चित् शोकनिमित्तम् अस्ति। गतासून् देहान् अगतासून् आत्मनश्च प्रति तयोः स्वभावय[dvaita]स्वमनीषोत्थवचनानि[bhakti]शब्दान्कथं भीष्ममहं संख्ये इत्यादीन्केवलं भाषसे नतु पण्डितोऽसि[advaita-bhakti]प्रज्ञैर्वक्तुमनुचिताञ्शब्दांश्चकथं भीष्ममहं संख्ये इत्यादीन्भाषसे वदसि नतु लज्जया तूष्णींभवसि
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]्यान् इत्यादि[viśiṣṭādvaita]अशोच्यान् प्रति अनुशोचसिपतन्ति पितरो ह्येषां लुप्तपिण्डोदकक्रियाः[dvaita]। प्रज्ञावादान् स्वमनीषोत्थवचनानि। कथमशोच्याः गतासून्।[śuddhādvaita]प्रेम्णा[bhakti]अशोच्यानिति[advaita-bhakti]शोकेन प्रतिबद्धेति द्विविधो मोहस्तस्य निराकरणीयः
- bhāṣase← bhāṣ2nd person singular present indicative active verb[advaita]। तदेतत् मौढ्यं पाण्डित्यं च विरुद्धम् आत्मनि दर्शयसि उन्मत्त इव इत्यभिप्रायः। यस्मात् गतासून् गतप्राणान् मृतान् अगतासून[viśiṣṭādvaita]। देहात्मस्वभावज्ञानवतां न अत्र किञ्चित् शोकनिमित्तम् अस्ति। गतासून् देहान् अगतासून् आत्मनश्च प्रति तयोः स्वभावयाथात्म्य[dvaita]ते प्रज्ञावादाः अतो न भाषणीया इति[śuddhādvaita]देहात्मस्वभावज्ञानवतां शोके निमित्ताभावात्[bhakti]नतु पण्डितोऽसि[advaita-bhakti]वदसि नतु लज्जया तूष्णींभवसि
- gatāsūn← gatāsuaccusative plural masculine noun[advaita]गतप्राणान् मृतान् अगतासून् अगतप्राणान् जीवतश्च न अनुशोचन्ति पण्डिताः आत्मज्ञाः[viśiṣṭādvaita]देहान् अगतासून् आत्मनश्च प्रति तयोः स्वभावयाथात्म्यविदो न शोचन्ति[śuddhādvaita]मृतिं प्राप्तान् अगतासून् जीवतः तत्कलत्रादीन्[bhakti]गतप्राणान्बन्धूनगतासूंश्च जीवतोऽपि बन्धुहीना एते कथं जीविष्यन्तीति नानुशोचन्ति
- agatās← agatanominative plural masculine noun
- ūn← uaccusative plural masculine noun
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]्यान् इत्यादि[viśiṣṭādvaita]अशोच्यान् प्रति अनुशोचसिपतन्ति पितरो ह्येषां लुप्तपिण्डोदकक्रियाः[dvaita]। प्रज्ञावादान् स्वमनीषोत्थवचनानि। कथमशोच्याः गतासून्।[śuddhādvaita]प्रेम्णा[bhakti]अशोच्यानिति[advaita-bhakti]शोकेन प्रतिबद्धेति द्विविधो मोहस्तस्य निराकरणीयः
- paṇḍitās← paṇḍitanominative plural masculine noun
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 2.11, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_2.11 · anandgiri_2.11
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_2.11 · vedantadeshika_2.11
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_2.11 · jayatirtha_2.11
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_2.11
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_2.11
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_2.11
Theme-list memberships (5)
Show all theme-lists this verse participates in
- अशोच्यान्with 2.12
- दृष्ट्वेमं स्वजनम्with 1.28, 1.29
- भगवान्with 1.1, 2.19, 3.3, 3.32, 4.1, 5.10, …
- मा शुचःwith 16.5, 18.66
- स्वजनं हि कथं हत्वा सुखिनः स्याम माधवwith 1.37