Chapter 2 (Sāṅkhya-Yoga (The Yoga of Knowledge)), verse 10
Krishna → Arjuna · vocative: Bhārata · meter: anuṣṭubh
तम् उवाच हृषीकेशः प्रहसन्न् इव भारत | सेनयोर् उभयोर् मध्ये विषीदन्तम् इदं वचः
tam uvāca hṛṣīkeśaḥ prahasann iva bhārata | senayor ubhayor madhye viṣīdantam idaṃ vacaḥ
Word-by-word
- tam← tayaccusative singular masculine noun[advaita]तत्सांख्यम्[viśiṣṭādvaita]। तदुक्तम्अस्थाने स्नेहकारुण्यधर्माधर्मधियाकुलम्। पार्थं प्रपन्नमुद्दिश्य शास्त्रावतरणं कृतम्।। (गीतार्थसंग्रह 5) इति।।
- uvāca← vac3rd person singular perfect active verb[viśiṣṭādvaita]एवं अस्थाने समुपस्थितस्नेहकारुण्याभ्याम् अप्रकृतिं गतं क्षत्रियाणां युद्धं परमं धर्मम्
- hṛṣīkeśas← hṛṣīkeśanominative singular masculine noun
- prahas← prahānominative singular masculine noun
- an← añjinominative singular masculine noun[advaita]यतरविषय
- iva← ivanominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]इदम् उवाच
- bhās← bhūnominative singular masculine noun
- rata← ramvocative singular masculine noun[advaita]्ययनिमित्तस्नेहविच्छेदादिनिमित्तौ आत्मनः शोकमोहौ प्रदर्शितौ कथं भीष्ममहं संख्ये (गीता 2.4) इत्यादिना[viśiṣṭādvaita]्र नास्ति अहेतुकोपक्रान्तत्यागे तु परिहास्यत्वमिति भावः
- sa← savocative singular masculine noun[advaita]्य इति गोविन्दमुक्त्वा तूष्णीं बभूव ह (गीता 2.9) इत्येतदन्तः प्राणिनां शोकमोहादिसंसारबीजभूतदोषोद्भवकारणप्रदर्शनार्थत्वेन[viśiṣṭādvaita]ंजय उवाच एवं अस्थाने समुपस्थितस्नेहकारुण्याभ्याम् अप्रकृतिं गतं क्षत्रियाणां युद्धं परमं धर्मम्[śuddhādvaita]्यात्मतत्त्वाज्ञानतः क्लैव्यं कीदृक् इति प्रहसन् धर्मिष्ठत्वादस्यैतदप्युचितमिति भावेनेत्युक्तम्[bhakti]न्निव प्रसन्नमुखः सन्नित्यर्थः[advaita-bhakti]ायाह सेनयोरुभयोर्मध्ये युद्धोद्यमेनागत्य तद्धिरोधिनं विषादं मोहं प्राप्नुवन्तं तमर्जुनं प्रहसन्निव अनुचिताचरणप्रकाशनेन ल
- īn← iaccusative plural masculine noun
- ayos← aVibhakti.Sasthi dual masculine noun
- ubhayos← ubhVibhakti.Sasthi dual masculine noun
- madhye← madhyalocative singular neuter noun[advaita]विषीदन्तं विषादं कुर्वन्तमतिदुःखितं शोकमोहाभ्यामभिभूतं स्वधर्मात्प्रच्युतप्रायं प्रतीत्य प्रहसन्निवोपहासं कुर्वन्निव तद[viśiṣṭādvaita]अकस्मात् निरुद्योगं पार्थम् आलोक्य परमपुरुषः प्रहसन् इव इदम् उवाच[advaita-bhakti]युद्धोद्यमेनागत्य तद्धिरोधिनं विषादं मोहं प्राप्नुवन्तं तमर्जुनं प्रहसन्निव अनुचिताचरणप्रकाशनेन लज्जाम्बुधौ मज्जयन्निव
- viṣi← viṣlocative singular masculine noun
- it← inominative singular masculine noun[advaita]यारभ्य यावत् न योत्स्य इति गोविन्दमुक्त्वा तूष्णीं बभूव ह (गीता 2.9) इत्येतदन्तः प्राणिनां शोकमोहादिसंसारबीजभूतदोषोद्भवक[viśiṣṭādvaita]यारभ्यअहं त्वा सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः
- antam← antiaccusative singular masculine noun
- idam← idamnominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]उवाच। परिहासवाक्यं वदन् इव आत्मपरमात्मयाथात्म्यतत्प्राप्त्युपायभूतकर्मयोगज्ञानयोगभक्तियोगगोचरम्न त्वेवाहं जातु नासम् (ग
- vacas← vacnominative singular masculine noun
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 2.10, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_2.10 · anandgiri_2.10
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_2.10 · vedantadeshika_2.10
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_2.10 · jayatirtha_2.10
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_2.10
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_2.10
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_2.10
Theme-list memberships (5)
Show all theme-lists this verse participates in
- मैं युद्ध नहीं करूँगाwith 2.9
- यथेच्छसि तथा कुरुwith 18.63
- हृषीकwith 1.15, 1.21, 1.24, 1.25, 2.9, 11.36, …
- हृषीकेशwith 1.15, 1.21, 1.24, 1.25, 2.9, 11.36, …
- हृषीकेशःwith 1.24, 1.25