Chapter 15 (Puruṣottama-Yoga (The Yoga of the Supreme Person)), verse 8
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
शरीरं यद् अवाप्नोति यच् चाप्य् उत्क्रामतीश्वरः | गृहीत्वैतानि संयाति वायुर् गन्धान् इवाशयात्
śarīraṃ yad avāpnoti yac cāpy utkrāmatīśvaraḥ | gṛhītvaitāni saṃyāti vāyur gandhān ivāśayāt
Word-by-word
- śarīram← śarīranominative singular neuter noun[viśiṣṭādvaita]अवाप्नोति? यस्मात् शरीराद् उत्क्रामति? तत्र अयम् इन्द्रियाणाम् ईश्वरः एतानि इन्द्रियाणि भूतसूक्ष्मैः सह गृहीत्वा संयाति
- yat← yatnominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]शरीरम् अवाप्नोति? यस्मात् शरीराद् उत्क्रामति? तत्र अयम् इन्द्रियाणाम् ईश्वरः एतानि इन्द्रियाणि भूतसूक्ष्मैः सह गृहीत्वा[dvaita]र यत्रैव संयुक्तो धाता गर्भं पुनः पुनः। तत्र तत्रैव वसति न यत्र स्वयमिच्छति इति हि मोक्षधर्मे।भावाभावावपि जानन्गरीयो जान[śuddhādvaita]र संयाति तद्वत्[bhakti]राह -- शरीरमिति[advaita-bhakti]यदा उत्क्रामति बहिर्निर्गच्छति ईश्वरो देहेन्द्रियसंघातस्य स्वामी जीवस्तदा यतो देहादुत्क्रामति ततो मनःषष्ठानीन्द्रियाणि
- ava← uvocative singular masculine noun[advaita]ाप्नोति तदा गृहीत्वा एतानि मनःषष्ठानि इन्द्रियाणि संयाति सम्यक् याति गच्छति[viśiṣṭādvaita]ाप्नोति? यस्मात् शरीराद् उत्क्रामति? तत्र अयम् इन्द्रियाणाम् ईश्वरः एतानि इन्द्रियाणि भूतसूक्ष्मैः सह गृहीत्वा संयाति
- āpnoti← āp3rd person singular present indicative active verb
- yat← yatnominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]शरीरम् अवाप्नोति? यस्मात् शरीराद् उत्क्रामति? तत्र अयम् इन्द्रियाणाम् ईश्वरः एतानि इन्द्रियाणि भूतसूक्ष्मैः सह गृहीत्वा[dvaita]र यत्रैव संयुक्तो धाता गर्भं पुनः पुनः। तत्र तत्रैव वसति न यत्र स्वयमिच्छति इति हि मोक्षधर्मे।भावाभावावपि जानन्गरीयो जान[śuddhādvaita]र संयाति तद्वत्[bhakti]राह -- शरीरमिति[advaita-bhakti]यदा उत्क्रामति बहिर्निर्गच्छति ईश्वरो देहेन्द्रियसंघातस्य स्वामी जीवस्तदा यतो देहादुत्क्रामति ततो मनःषष्ठानीन्द्रियाणि
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]्चापि यदा चापि उत्क्रामति ईश्वरः देहादिसंघातस्वामी जीवः? तदा कर्षति इति श्लोकस्य द्वितीयपादः अर्थवशात् प्राथम्येन संबध्य[viśiṣṭādvaita]न्दनकस्तूरिकाद्याशयात् तत्स्थानात् सूक्ष्मावयवैः सह गन्धान् गृहीत्वा अन्यत्र संयाति तद्वद् इत्यर्थः[dvaita]जीवस्तदेश्वर एवैतानि गृहीत्वा संयाति[śuddhādvaita]्छरीरादुत्क्रामति तत्रायमिन्द्रियाणामीश्वरः एतानीन्द्रियाणि भूतसूक्ष्मैः सह गृहीत्वा संयाति[bhakti]शरीरादुत्क्रामति ईश्वरो देहादीनां स्वामी तदा पूर्वस्माच्छरीरादेतानि गृहीत्वा तच्छरीरान्तरं सम्यग्याति[advaita-bhakti]्यते -- शरीरमिति
- api← apinominative singular masculine noun
- utkrāmati← utkram3rd person singular present indicative active verb[advaita]ईश्वरः देहादिसंघातस्वामी जीवः? तदा कर्षति इति श्लोकस्य द्वितीयपादः अर्थवशात् प्राथम्येन संबध्यते[viśiṣṭādvaita]? तत्र अयम् इन्द्रियाणाम् ईश्वरः एतानि इन्द्रियाणि भूतसूक्ष्मैः सह गृहीत्वा संयाति[dvaita]च जीवस्तदेश्वर एवैतानि गृहीत्वा संयाति।यत्र यत्रैव संयुक्तो धाता गर्भं पुनः पुनः। तत्र तत्रैव वसति न यत्र स्वयमिच्छति इ[advaita-bhakti]बहिर्निर्गच्छति ईश्वरो देहेन्द्रियसंघातस्य स्वामी जीवस्तदा यतो देहादुत्क्रामति ततो मनःषष्ठानीन्द्रियाणि कर्षतीति द्विती
- īśvaras← īśvaranominative singular masculine noun
- gṛhītvā← grahnominative singular masculine noun[advaita]एतानि मनःषष्ठानि इन्द्रियाणि संयाति सम्यक् याति गच्छति[viśiṣṭādvaita]संयाति[dvaita]संयाति[śuddhādvaita]संयाति[bhakti]तच्छरीरान्तरं सम्यग्याति[advaita-bhakti]संयात्यपि सम्यक् पुनरागमनराहित्येन
- etāni← etadvocative plural neuter noun[advaita]मनःषष्ठानि इन्द्रियाणि संयाति सम्यक् याति गच्छति[viśiṣṭādvaita]इन्द्रियाणि भूतसूक्ष्मैः सह गृहीत्वा संयाति
- saṃyāti← saṃyā3rd person singular present indicative active verb[advaita]सम्यक् याति गच्छति[viśiṣṭādvaita]। वायुः गन्धान् इव आशयात् -- यथा वायुः स्रक्चन्दनकस्तूरिकाद्याशयात् तत्स्थानात् सूक्ष्मावयवैः सह गन्धान् गृहीत्वा अन्यत्[dvaita]।यत्र यत्रैव संयुक्तो धाता गर्भं पुनः पुनः। तत्र तत्रैव वसति न यत्र स्वयमिच्छति इति हि मोक्षधर्मे।भावाभावावपि जानन्गरीयो[śuddhādvaita]। यथा वायुः कस्तूरिकाद्याशयात्तत्स्थानात्सूक्ष्मावयवैः सह गन्धान् गृहीत्वाऽन्यत्र संयाति तद्वत्। एतदेव प्रपञ्चितंउत्क्रा
- vāyus← vāyunominative singular masculine noun
- gandhān← gandhaaccusative plural masculine noun[viśiṣṭādvaita]इव आशयात् -- यथा वायुः स्रक्चन्दनकस्तूरिकाद्याशयात् तत्स्थानात् सूक्ष्मावयवैः सह गन्धान् गृहीत्वा अन्यत्र संयाति तद्वद्[śuddhādvaita]गृहीत्वाऽन्यत्र संयाति तद्वत्[bhakti]गन्धवतः सूक्ष्मानंशान्गृहीत्वा यथा वायुर्गच्छति तद्वत्[advaita-bhakti]गन्धात्मकान्सूक्ष्मानंशान्गृहीत्वा यथा वायुर्याति तद्वत्
- iva← ivanominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]आशयात् -- यथा वायुः स्रक्चन्दनकस्तूरिकाद्याशयात् तत्स्थानात् सूक्ष्मावयवैः सह गन्धान् गृहीत्वा अन्यत्र संयाति तद्वद् इत
- āśayāt← āśīablative singular masculine noun[advaita]पुष्पादेः[viśiṣṭādvaita]-- यथा वायुः स्रक्चन्दनकस्तूरिकाद्याशयात् तत्स्थानात् सूक्ष्मावयवैः सह गन्धान् गृहीत्वा अन्यत्र संयाति तद्वद् इत्यर्थः[bhakti]स्वस्थानात्कुसुमादेः सकाशात् गन्धान्गन्धवतः सूक्ष्मानंशान्गृहीत्वा यथा वायुर्गच्छति तद्वत्[advaita-bhakti]कुसुमादैः स्थानाद्गन्धान्गन्धात्मकान्सूक्ष्मानंशान्गृहीत्वा यथा वायुर्याति तद्वत्
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 15.8, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_15.8 · anandgiri_15.8
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_15.8 · vedantadeshika_15.8
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_15.8 · jayatirtha_15.8
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_15.8
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_15.8
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_15.8