Chapter 18 (Mokṣa-Sannyāsa-Yoga (The Yoga of Liberation by Renunciation)), verse 61
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठति | भ्रामयन्सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया
īśvaraḥ sarvabhūtānāṃ hṛddeśe'rjuna tiṣṭhati | bhrāmayansarvabhūtāni yantrārūḍhāni māyayā
Word-by-word
- īśvaras← īśvaranominative singular masculine noun
- sas← sanominative singular masculine noun
- rū← runominative dual masculine noun[advaita]ढानि यन्त्राणि आरूढानि अधिष्ठितानि इव -- इति इवशब्दः अत्र द्रष्टव्यः -- यथा दारुकृतपुरुषादीनि यन्त्रारूढानि[viśiṣṭādvaita]ढानि सर्वभूतानि मायया भ्रामयन् स्वेन[śuddhādvaita]पेण मया सर्वं भूतजातं प्राकृतकर्मानुगुणलीलया प्रकृत्यनुवर्त्तने नियमितं भवतीति ब्रह्मसूत्रसिद्धान्तमाह -- ईश्वर इति[bhakti]ढानि कृत्रिमाणि भूतानि सूत्रधारो लोके भ्रामयति तद्वदित्यर्थः[advaita-bhakti]यतेऽपि वा
- abhūtānām← abhūtaVibhakti.Sasthi plural neuter noun
- tiṣṭhati← sthā3rd person singular present indicative active verb[advaita]स्थितिं लभते[viśiṣṭādvaita]। कथं किं कुर्वन् तिष्ठति यन्त्रारूढानि सर्वभूतानि मायया भ्रामयन् स्वेन एव निर्मितं देहेन्द्रियावस्थप्रकृत्याख्यं यन्त्र[śuddhādvaita]। तत्रान्तर्यामिस्वरूपेण स्थितोऽपि निर्लेप इत्याशयेनेश्वर इत्युक्तम्। उपाधिस्थाने स्थितस्य तदसंस्पृष्टत्वमीश्वरत्वादित्य[bhakti]। किं कुर्वन् सर्वाणि भूतानि मायया निजशक्त्या भ्रामयन् तत्तत्कर्मसु प्रवर्तयन् यथा दारुयन्त्रमारूढानि कृत्रिमाणि भूतानि[advaita-bhakti]सर्वव्यापकोऽपि तत्राभिव्यज्यते सप्तद्वीपाधिपतिरिव राम उत्तरकोसलेषु
- yantṛ← yamnominative singular neuter noun[viśiṣṭādvaita]तैकनिरूपणीयतया प्रतिपन्नोऽसौ कीदृशं नियमनं कुर्वन्नित्यर्थः[śuddhādvaita]रूपेण मया सर्वं भूतजातं प्राकृतकर्मानुगुणलीलया प्रकृत्यनुवर्त्तने नियमितं भवतीति ब्रह्मसूत्रसिद्धान्तमाह -- ईश्वर इति
- ārūḍhāni← āruhnominative plural neuter noun[advaita]अधिष्ठितानि इव -- इति इवशब्दः अत्र द्रष्टव्यः -- यथा दारुकृतपुरुषादीनि यन्त्रारूढानि[viśiṣṭādvaita]सर्वभूतानि स्वकीयया सत्त्वादिगुणमय्या मायया गुणानुगुणं प्रवर्तयन् तिष्ठति इत्यर्थः[bhakti]भूतानि देहाभिमानिनो जीवान् भ्रामयन्नित्यर्थः
- māyayā← māinstrumental singular feminine noun[advaita]च्छद्मना भ्रामयन् तिष्ठति इति संबन्धः[viśiṣṭādvaita]भ्रामयन् स्वेन[śuddhādvaita]भ्रामयन् भवति[bhakti]निजशक्त्या भ्रामयन् तत्तत्कर्मसु प्रवर्तयन् यथा दारुयन्त्रमारूढानि कृत्रिमाणि भूतानि सूत्रधारो लोके भ्रामयति तद्वदित्यर[advaita-bhakti]छद्मना यन्त्रारूढानीव सूत्रसंचारादियन्त्रमारूढानि दारुनिर्मितपुरुषादीन्यत्यन्तपरतन्त्राणि यथा मायावी भ्रामयति तद्वदित्य
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 18.61, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_18.61 · anandgiri_18.61
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_18.61 · vedantadeshika_18.61
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_18.61 · jayatirtha_18.61
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_18.61
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_18.61
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_18.61
Theme-list memberships (2)
Show all theme-lists this verse participates in
- ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठतिwith 8.4
- तिष्ठतिwith 3.18, 13.13, 14.23