Bhagavad Gītā Chapter 14, Verse 15: Krishna to Arjuna — Guṇatraya-Vibhāga-Yoga
Bhagavad Gītā 14.15
रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते ।
तथा प्रलीनस् तमसि मूढयोनिषु जायते ॥
rajasi← rajas(13 verses)locative neuter singular nounpassion, activity (the second guṇa); dustattested in commentariesadvaitaगुणे विवृद्धे प्रलयं मरणं गत्वा प्राप्य कर्मसङ्गिषु कर्मासक्तियुक्तेषु मनुष्येषु जायतेviśiṣṭādvaitaप्रवृद्धे मरणं प्राप्य फलार्थं कर्म कुर्वतां कुलेषु जायते तत्र जनित्वा स्वर्गादिफलसाधनकर्मसु अधिकरोति इत्यर्थःbhaktiप्रवृद्धे सति मृत्युं प्राप्य कर्मासक्तेषु मनुष्येषु जायतेadvaita-bhaktiप्रवृद्धे सति प्रलयं मृत्युं गत्वा प्राप्य कर्मसङ्गिषु श्रुतिस्मृतिविहितप्रतिषिद्धकर्मफलाधिकारिषु मनुष्येषु जायते pralayaṃ← pralaya(6 verses)accusative masculine singular noundissolution, cosmic destruction (pra- + √lī 'dissolve') gatvā← gam(14 verses)convto go (verbal root)attested in commentariesadvaitaप्राप्य कर्मसङ्गिषु कर्मासक्तियुक्तेषु मनुष्येषु जायतेadvaita-bhaktiप्राप्य कर्मसङ्गिषु श्रुतिस्मृतिविहितप्रतिषिद्धकर्मफलाधिकारिषु मनुष्येषु जायते karma← karman(144 verses)compound (compound member)action, deed, the law of actionattested in commentariesviśiṣṭādvaitaकुर्वतां कुलेषु जायते तत्र जनित्वा स्वर्गादिफलसाधनकर्मसु अधिकरोति इत्यर्थः-saṅgiṣu← saṅgin(2 verses)locative masculine plural nounattached, clinging (from saṅga + -in) jāyate← √jan(10 verses)present indicative 3rd person singular verbto be born; to produce (verbal root)attested in commentariesadvaita। तथा तद्वदेव प्रलीनः मृतः तमसि विवृद्धे मूढयोनिषु पश्वादियोनिषु जायते ।।अतीतश्लोकार्थस्यैव संक्षेपः उच्यते --,viśiṣṭādvaitaतत्र जनित्वा स्वर्गादिफलसाधनकर्मसु अधिकरोति इत्यर्थःśuddhādvaita। तमसीति अधोयोनिषु नीचलोकेषु जायते।bhakti। तथा तमसि प्रवृद्धे सति प्रलीनो मृतो मूढयोनिषु पश्वादिषु जायते।advaita-bhakti। तथा तद्वदेव तमसि प्रवृद्धे प्रलीनो मृतो मूढयोनिषु पश्वादिषु जायते।
tathā← tathā(47 verses)thus, in that manner; likewise pralīna← pra-√lī(3 verses)nominative masculine singular participle nounto dissolve, be absorbed (pra- + √lī)s tamasi← tamas(16 verses)locative neuter singular noundarkness, inertia (the third guṇa); ignoranceattested in commentariesadvaitaविवृद्धे मूढयोनिषु पश्वादियोनिषु जायतेviśiṣṭādvaitaप्रवृद्धे मृतो मूढयोनिषु श्वसूकरादियोनिषु जायते सकलपुरुषार्थारम्भानर्हो जायते इत्यर्थःbhaktiप्रवृद्धे सति प्रलीनो मृतो मूढयोनिषु पश्वादिषु जायतेadvaita-bhaktiप्रवृद्धे प्रलीनो मृतो मूढयोनिषु पश्वादिषु जायते mūḍha← √muh(9 verses)compound participle (compound member)to be deluded, faint (verbal root)-yoniṣu← yoni(10 verses)locative masculine plural nounwomb, source, origin jāyate← √jan(10 verses)present indicative 3rd person singular verbto be born; to produce (verbal root)attested in commentariesadvaita। तथा तद्वदेव प्रलीनः मृतः तमसि विवृद्धे मूढयोनिषु पश्वादियोनिषु जायते ।।अतीतश्लोकार्थस्यैव संक्षेपः उच्यते --,viśiṣṭādvaitaतत्र जनित्वा स्वर्गादिफलसाधनकर्मसु अधिकरोति इत्यर्थःśuddhādvaita। तमसीति अधोयोनिषु नीचलोकेषु जायते।bhakti। तथा तमसि प्रवृद्धे सति प्रलीनो मृतो मूढयोनिषु पश्वादिषु जायते।advaita-bhakti। तथा तद्वदेव तमसि प्रवृद्धे प्रलीनो मृतो मूढयोनिषु पश्वादिषु जायते।
spoken
Die in rajas and you are reborn among people swept up in restless, fruit-seeking action; die in tamas and you descend into the dull births of animal life.