Chapter 13 (Kṣetra-Kṣetrajña-Vibhāga-Yoga (The Yoga of Distinction Between Field and Field-Knower)), verse 16
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
अविभक्तं च भूतेषु विभक्तम् इव च स्थितम् | भूत-भर्तृ च तज् ज्ञेयं ग्रसिष्णु प्रभविष्णु च
avibhaktaṃ ca bhūteṣu vibhaktam iva ca sthitam | bhūta-bhartṛ ca taj jñeyaṃ grasiṣṇu prabhaviṣṇu ca
Word-by-word
- avibhaktam← avibhaktaaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]अविदुषां देवाद्याकारेणअयं देवो मनुष्यः इति विभक्तम् इव
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]्यते। तथा प्रत्यगात्मानमपेक्ष्य देहमेव अवधिं कृत्वा अन्तः उच्यते। बहिरन्तश् च इत्युक्ते मध्ये अभावे प्राप्ते? इदमुच्यते[viśiṣṭādvaita]स्थितम्[śuddhādvaita]ात्मकतामाह -- अचरं चरमेव चेति[bhakti]-- बहिरिति[advaita-bhakti]रज्जुरिव स्वकल्पितानां सर्पधारादीनां सर्वात्मना व्यापकमित्यर्थः
- bhūteṣu← bhūlocative plural masculine noun[viśiṣṭādvaita]सर्वत्र स्थितम् आत्मवस्तु वेदितृत्वैकाकारतया अविभक्तम् अविदुषां देवाद्याकारेणअयं देवो मनुष्यः इति विभक्तम् इव
- vibhaktam← vibhajaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]अविदुषां देवाद्याकारेणअयं देवो मनुष्यः इति विभक्तम् इव
- iva← ivanominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]च स्थितम् ।देवः अहम् मनुष्यः अहम् इति देहसामानाधिकरण्येन अनुसंधीयमानम् अपि वेदितृत्वेन देहाद् अर्थान्तरभूतं ज्ञातुं शक्
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]्यते। तथा प्रत्यगात्मानमपेक्ष्य देहमेव अवधिं कृत्वा अन्तः उच्यते। बहिरन्तश् च इत्युक्ते मध्ये अभावे प्राप्ते? इदमुच्यते[viśiṣṭādvaita]स्थितम्[śuddhādvaita]ात्मकतामाह -- अचरं चरमेव चेति[bhakti]-- बहिरिति[advaita-bhakti]रज्जुरिव स्वकल्पितानां सर्पधारादीनां सर्वात्मना व्यापकमित्यर्थः
- sthitam← sthāaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]आत्मवस्तु वेदितृत्वैकाकारतया अविभक्तम् अविदुषां देवाद्याकारेणअयं देवो मनुष्यः इति विभक्तम् इव
- bhūta← bhūvocative singular masculine noun[advaita]ं ज्ञेयं नास्तीत्यतिसाहसमित्याह -- अविभक्तं चेति[viśiṣṭādvaita]ेषु सर्वत्र स्थितम् आत्मवस्तु वेदितृत्वैकाकारतया अविभक्तम् अविदुषां देवाद्याकारेणअयं देवो मनुष्यः इति विभक्तम् इव[bhakti]ानां चराचराणां स्वकार्याणां बहिश्चान्तश्च तदेव सुवर्णमिव कटककुण्डलादीनाम्? जलतरङ्गाणामन्तर्बहिश्च जलमिव? अचरं स्थावरं चर[advaita-bhakti]ानां भवनधर्माणां सर्वेषां कार्याणां कल्पितानामकल्पितमधिष्ठानमेकमेव
- bhartṛ← bhṛnominative singular neuter noun[viśiṣṭādvaita]च इति।भूतानां पृथिव्यादीनां देहरूपेण संहृतानां यद् भर्तृ तद् भर्तव्येभ्यो भूतेभ्यः अर्थान्तरं ज्ञेयम्? अर्थान्तरम् इति
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]्यते। तथा प्रत्यगात्मानमपेक्ष्य देहमेव अवधिं कृत्वा अन्तः उच्यते। बहिरन्तश् च इत्युक्ते मध्ये अभावे प्राप्ते? इदमुच्यते[viśiṣṭādvaita]स्थितम्[śuddhādvaita]ात्मकतामाह -- अचरं चरमेव चेति[bhakti]-- बहिरिति[advaita-bhakti]रज्जुरिव स्वकल्पितानां सर्पधारादीनां सर्वात्मना व्यापकमित्यर्थः
- tat← tadvocative singular neuter noun[advaita]तथापि व्योमवत् सूक्ष्मम्[viśiṣṭādvaita]कर्मकृतं सशरीरत्वं स्वेन रूपेणाभिनिष्पद्यते [छां.उ.8[śuddhādvaita]। सदेव सोम्येदमग्र आसीत् [छां.उ.6।2।1] इति सर्वं खल्विदं ब्रह्म [छा.उ.3।14।1] इत्यादिश्रुतेः। चरं जङ्गमं जीवरूपं च तत्त्[bhakti]उ अन्तिके इति च्छेदः[advaita-bhakti]। ज्ञानसाधनसंपन्नानां तु अन्तिके च तदत्यन्तव्यवहितमेव आत्मत्वात्।दूरात्सुदूरे तदिहान्तिके च पश्यत्स्विहैव निहितं गुहायाम
- jñeyam← jñāaccusative singular masculine noun[advaita]? किमर्थम् इदम् इति सर्वैः न विज्ञेयम् इति उच्यते -- सत्यं सर्वाभासं[viśiṣṭādvaita]? अर्थान्तरम् इति ज्ञातुं शक्यमित्यर्थः
- grasiṣṇu← grasiṣṇuvocative singular neuter noun[viśiṣṭādvaita]अन्नादीनां भौतिकानां ग्रसिष्णु? ग्रस्यमानेभ्यो भूतेभ्यो ग्रसितृत्वेन अर्थान्तरभूतम् इति ज्ञातुं शक्यम्
- prabhaviṣṇu← prabhūnominative singular neuter noun[viśiṣṭādvaita]च प्रभवहेतुः च। ग्रस्तानामन्नादीनाम् आकारान्तरेण परिणतानां प्रभवहेतुः तेभ्यः अर्थान्तरम् इति ज्ञातुं शक्यम् इत्यर्थः।मृ
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]्यते। तथा प्रत्यगात्मानमपेक्ष्य देहमेव अवधिं कृत्वा अन्तः उच्यते। बहिरन्तश् च इत्युक्ते मध्ये अभावे प्राप्ते? इदमुच्यते[viśiṣṭādvaita]स्थितम्[śuddhādvaita]ात्मकतामाह -- अचरं चरमेव चेति[bhakti]-- बहिरिति[advaita-bhakti]रज्जुरिव स्वकल्पितानां सर्पधारादीनां सर्वात्मना व्यापकमित्यर्थः
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 13.16, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_13.16 · anandgiri_13.16
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_13.16 · vedantadeshika_13.16
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_13.16 · jayatirtha_13.16
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_13.16
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_13.16
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_13.16
Theme-list memberships (2)
Show all theme-lists this verse participates in
- प्रभवwith 6.24, 7.6, 8.18, 8.19, 9.16, 9.17, …
- विष्णुwith 1.1, 10.21