Chapter 11 (Viśvarūpa-Darśana-Yoga (The Yoga of the Vision of the Universal Form)), verse 2
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशो मया | त्वत्तः कमल-पत्राक्ष माहात्म्यम् अपि चाव्ययम्
bhavāpyayau hi bhūtānāṃ śrutau vistaraśo mayā | tvattaḥ kamala-patrākṣa māhātmyam api cāvyayam
Word-by-word
- bhava← bhūvocative singular masculine noun[advaita]ः उत्पत्तिः अप्ययः प्रलयः तौ भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशः मया? न संक्षेपतः? त्वत्तः त्वत्सकाशात्? कमलपत्राक्ष कमल[viśiṣṭādvaita]ाप्ययौ उत्पत्तिप्रलयौ विस्तरशः मया श्रुतौ[śuddhādvaita]ाप्ययाविति[bhakti]ाप्ययाविति[advaita-bhakti]ाप्ययावुत्पत्तिप्रलयौ त्वत्त
- apyayā← apyainstrumental singular feminine noun
- as← anominative singular masculine noun
- hi← hinominative singular masculine noun[advaita]भूतानां श्रुतौ विस्तरशः मया? न संक्षेपतः? त्वत्तः त्वत्सकाशात्? कमलपत्राक्ष कमलस्य पत्रं कमलपत्रं तद्वत् अक्षिणी यस्य त[viśiṣṭādvaita]शब्दो वक्ष्यमाणदिदृक्षाद्योतनार्थः
- bhūtānām← bhūVibhakti.Sasthi plural masculine noun
- śrutau← śrunominative dual masculine noun[advaita]विस्तरशः मया? न संक्षेपतः? त्वत्तः त्वत्सकाशात्? कमलपत्राक्ष कमलस्य पत्रं कमलपत्रं तद्वत् अक्षिणी यस्य तव स त्वं कमलपत्[viśiṣṭādvaita]। हे कमलपत्राक्ष तव अव्ययं नित्यं सर्वचेतनाचेतनवस्तुशेषित्वं ज्ञानबलादिकल्याणगुणगणैः तव एव परतरत्वं सर्वाधारत्वं चिन्तित[bhakti]मयाअहं कृत्स्नस्य जगतः प्रभवः प्रलयस्तथा इत्यादौ विस्तरशः पुनः पुनः[advaita-bhakti]नतु संक्षेपेणासकृदित्यर्थः
- vistaraśas← vistaraśasnominative singular masculine noun
- mayā← māinstrumental singular feminine noun[advaita]? न संक्षेपतः? त्वत्तः त्वत्सकाशात्? कमलपत्राक्ष कमलस्य पत्रं कमलपत्रं तद्वत् अक्षिणी यस्य तव स त्वं कमलपत्राक्षः[viśiṣṭādvaita]श्रुतौ[śuddhādvaita]श्रुतं? माहात्म्यमपि[bhakti]अहं कृत्स्नस्य जगतः प्रभवः प्रलयस्तथा इत्यादौ विस्तरशः पुनः पुनः[advaita-bhakti]श्रुतमित्याह -- भूतानां भवाप्ययावुत्पत्तिप्रलयौ त्वत्त
- tu← tunominative singular masculine noun[advaita]मपिचेत्युक्तम्[viśiṣṭādvaita]शेषित्वं ज्ञानबलादिकल्याणगुणगणैः तव[advaita-bhakti]संक्षेपेणासकृदित्यर्थः
- attar← advocative singular masculine noun
- kamala← kamalavocative singular neuter noun[advaita]पत्राक्ष कमलस्य पत्रं कमलपत्रं तद्वत् अक्षिणी यस्य तव स त्वं कमलपत्राक्षः[viśiṣṭādvaita]पत्राक्ष तव अव्ययं नित्यं सर्वचेतनाचेतनवस्तुशेषित्वं ज्ञानबलादिकल्याणगुणगणैः तव[bhakti]पत्रे इव सुप्रसन्ने विशाले अक्षिणी यस्य सः[advaita-bhakti]स्य पत्रे इव दीर्घे रक्तान्ते परममनोरमे अक्षिणी यस्य तव स त्वं
- pat← patnominative singular masculine noun[advaita]तिः अप्ययः प्रलयः तौ भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशः मया? न संक्षेपतः? त्वत्तः त्वत्सकाशात्? कमलपत्राक्ष कमलस्य पत्र[viśiṣṭādvaita]तिप्रलयौ विस्तरशः मया श्रुतौ[bhakti]रे इव सुप्रसन्ने विशाले अक्षिणी यस्य सः[advaita-bhakti]तिप्रलयौ त्वत्त
- rā← ṛinstrumental singular masculine noun[advaita]क्ष कमलस्य पत्रं कमलपत्रं तद्वत् अक्षिणी यस्य तव स त्वं कमलपत्राक्षः[viśiṣṭādvaita]क्ष तव अव्ययं नित्यं सर्वचेतनाचेतनवस्तुशेषित्वं ज्ञानबलादिकल्याणगुणगणैः तव[bhakti]क्ष? माहात्म्यमपि चाव्ययमक्षयं श्रुतम्[advaita-bhakti]क्ष। अतिसौन्दर्यातिशयोल्लेखोयं प्रेमातिशयात्। न केवलं भवाप्ययौ त्वत्तः श्रुतौ। महात्मनस्तव भावो माहात्म्यमनतिशयैश्वर्यं
- akṣa← akṣavocative singular masculine noun[advaita]िणी यस्य तव स त्वं कमलपत्राक्षः[bhakti]िणी यस्य सः[advaita-bhakti]िणी यस्य तव स त्वं
- māhāt← mahablative singular masculine noun[advaita]म्यमपि[viśiṣṭādvaita]म्यं च श्रुतम् हि शब्दो वक्ष्यमाणदिदृक्षाद्योतनार्थः।[śuddhādvaita]म्यमपि[bhakti]म्यमपि चाव्ययमक्षयं श्रुतम्[advaita-bhakti]म्यमनतिशयैश्वर्यं विश्वसृष्ट्यादिकर्तृत्वेऽप्यविकारित्वं शुभाशुभकर्मकारयितृत्वेऽप्यवैषम्यं बन्धमोक्षादिविचित्रफलदातृत्वे
- myam← māaccusative singular masculine noun
- api← apinominative singular masculine noun
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]अव्ययम् अक्षयम् श्रुतम् इति अनुवर्तते[viśiṣṭādvaita]ेतनाचेतनवस्तुशेषित्वं ज्ञानबलादिकल्याणगुणगणैः तव[śuddhādvaita]सर्वं तदिदं विभूतिरूपं तव मयेति[bhakti]-- भवाप्ययाविति[advaita-bhakti]नं मया श्रुतमित्याह -- भूतानां भवाप्ययावुत्पत्तिप्रलयौ त्वत्त
- āvyayam← āvye1st person singular imperfect active verb
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 11.2, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_11.2 · anandgiri_11.2
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_11.2 · vedantadeshika_11.2
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_11.2 · jayatirtha_11.2
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_11.2
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_11.2
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_11.2
Theme-list memberships (3)
Show all theme-lists this verse participates in
- अपि चwith 2.8, 2.31, 4.36, 6.9, 6.25, 9.30, …
- अव्ययwith 2.17, 2.21, 4.1, 4.6, 4.13, 7.13, …
- श्रुतwith 2.29, 2.52, 2.53, 13.13, 13.25