Chapter 18 (Mokṣa-Sannyāsa-Yoga (The Yoga of Liberation by Renunciation)), verse 28
Krishna → Arjuna · meter: other
अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैष्कृतिकोऽलसः | विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते
ayuktaḥ prākṛtaḥ stabdhaḥ śaṭho naiṣkṛtiko'lasaḥ | viṣādī dīrghasūtrī ca kartā tāmasa ucyate
Word-by-word
- ayuktas← ayuktanominative singular masculine noun
- prākṛtas← prākṛtanominative singular masculine noun
- stabdhas← stambhnominative singular masculine noun
- śaṭhas← śaṭhanominative singular masculine noun
- viṣādī← viṣādvocative dual neuter noun[advaita]विषादवान् सर्वदा अवसन्नस्वभावः? दीर्घसूत्री[viśiṣṭādvaita]अतिमात्रावसादशीलः? दीर्घसूत्री अभिचारादिकर्म कुर्वन् परेषु दीर्घकालवर्त्यनर्थपर्यालोचनशीलः? एवंभूतो[bhakti]शोकशीलः? यदद्य वा श्वो या कार्यं तन्मासेनापि न संपादयति[advaita-bhakti]सततमसंतुष्टस्वभावत्वेनानुशोचनशीलः? दीर्घसूत्री निरन्तरशङ्कासहस्रकवलितान्तःकरणत्वेनातिमन्थरप्रवृत्तिर्यदद्यकर्तव्यं तन्म
- dīrghas← dīrghanominative singular masculine noun
- ū← unominative dual masculine noun
- ut← unominative singular masculine noun
- rī← rīlocative singular neuter noun[advaita]? नैष्कृतिकः परविभेदनपरः? अलसः अप्रवृत्तिशीलः कर्तव्येष्वपि? विषादी विषादवान् सर्वदा अवसन्नस्वभावः? दीर्घसूत्री[viśiṣṭādvaita]यकर्मायोग्यः विकर्मस्थः? प्राकृतः अनधिगतविद्यः? स्तब्धः अनारम्भशीलः? शठः अभिचारादिकर्मरुचिः? नैष्कृतिकः वञ्चनपरः? अलसः आ[dvaita]।परेण यः कृतो दोषो दीर्घकालकृतोऽपि वा। यस्तस्य सूचको दोषाद्दीर्घसूत्री स उच्यते इत्यभिधानात्।[śuddhādvaita]यकर्माधिकारी सन् योऽयुक्तः विकर्मस्थः अनधिगतविद्यः स्तब्धः आरम्भशिथिलः शठः अभिचारादिकर्मरुचिः वञ्चकः कर्मस्वलसो दुःखी दी[bhakti]? नैष्कृतिकः परावमानी? अलसोऽनुद्यमशीलः? विषादी शोकशीलः? यदद्य वा श्वो या कार्यं तन्मासेनापि न संपादयति[advaita-bhakti]निरन्तरशङ्कासहस्रकवलितान्तःकरणत्वेनातिमन्थरप्रवृत्तिर्यदद्यकर्तव्यं तन्मासेनापि करोति नवेत्येवंशीलश्च? कर्ता तामस उच्यत
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]ित्? शठः मायावी शक्तिगूहनकारी? नैष्कृतिकः परविभेदनपरः? अलसः अप्रवृत्तिशीलः कर्तव्येष्वपि? विषादी विषादवान् सर्वदा अवसन्न[viśiṣṭādvaita]ारादिकर्मरुचिः? नैष्कृतिकः वञ्चनपरः? अलसः आरब्धेषु[dvaita]ितं यः सूचयति स दीर्घसूत्री।परेण यः कृतो दोषो दीर्घकालकृतोऽपि वा। यस्तस्य सूचको दोषाद्दीर्घसूत्री स उच्यते इत्यभिधानात्।[śuddhādvaita]ारादिकर्मरुचिः वञ्चकः कर्मस्वलसो दुःखी दीर्घं सूत्रं कर्त्तव्यता यस्य तथा तामस उच्यते[bhakti]्यते। कर्तृत्रैविध्येनैव ज्ञातुरपि त्रैविध्यमुक्तं भवति। कर्मत्रैविध्येन च ज्ञेयस्यापि त्रैविध्यमुक्तं वेदितव्यम्। बुद्ध[advaita-bhakti]ित्तत्वेन कर्तव्येष्वनवहितः? प्राकृतः शास्त्रासंस्कृतबुद्धिर्बालसमः? स्तब्धो गुरुदेवतादिष्वप्यनम्रः? शठः परवञ्चनार्थमन्य
- kartā← kṛ3rd person singular periphrastic future active verb[advaita]तामसः उच्यते[viśiṣṭādvaita]स तामसः[bhakti]रमाह -- अयुक्त इति[advaita-bhakti]तामस उच्यते
- tāmasa← tāmasavocative singular neuter noun[advaita]ः उच्यते[viśiṣṭādvaita]ः।एवं कर्तव्यकर्मविषयज्ञाने कर्तव्ये च कर्मणि अनुष्ठातरि च गुणतः त्रैविध्यम् उक्तम्? इदानीं सर्वतत्त्वसर्वपुरुषार्थनिश्च[dvaita]त्वे हेतुः इत्यतः सप्रमाणकं व्याचष्टे -- परे ति। दीर्घकालकृतं चिरातीतकालकृतम्। अनुचितं वचनायोग्यं? परोपद्रवहेतुत्वात्। द[śuddhādvaita]उच्यते[bhakti]ं कर्तारमाह -- अयुक्त इति[advaita-bhakti]उच्यते
- ucyate← vac3rd person singular present indicative passive verb[dvaita]इत्यभिधानात्[bhakti]। कर्तृत्रैविध्येनैव ज्ञातुरपि त्रैविध्यमुक्तं भवति। कर्मत्रैविध्येन च ज्ञेयस्यापि त्रैविध्यमुक्तं वेदितव्यम्। बुद्धेस्त
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 18.28, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_18.28 · anandgiri_18.28
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_18.28 · vedantadeshika_18.28
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_18.28 · jayatirtha_18.28
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_18.28
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_18.28
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_18.28
Theme-list memberships (3)
Show all theme-lists this verse participates in
- अयुक्तःwith 5.12
- युक्तwith 1.14, 2.28, 2.39, 2.50, 2.51, 2.61, …
- युक्तःwith 2.28, 3.26, 4.18, 5.12, 5.23, 6.14, …