Chapter 18 (Mokṣa-Sannyāsa-Yoga (The Yoga of Liberation by Renunciation)), verse 36
Krishna → Arjuna · vocative: Bharatarṣabha · meter: anuṣṭubh
सुखं त्विदानीं त्रिविधं शृणु मे भरतर्षभ | अभ्यासाद्रमते यत्र दुःखान्तं च निगच्छति
sukhaṃ tvidānīṃ trividhaṃ śṛṇu me bharatarṣabha | abhyāsādramate yatra duḥkhāntaṃ ca nigacchati
Word-by-word
- sukham← sukhamnominative singular masculine noun
- tu← tunominative singular masculine noun[advaita]इदानीं त्रिविधं शृणु? समाधानं कुरु इत्येतत्? मे मम भरतर्षभ[viśiṣṭādvaita]शब्दद्योतितं व्यनक्ति -- पूर्वोक्ता इति[bhakti]विषयसुख इव सहसा रतिं प्राप्नोति[advaita-bhakti]विषयसुख इव सद्यएव यस्मिन् रममाणश्च दुःखस्य सर्वस्याप्यन्तमवसानं नितरां गच्छति नतु विषयसुख इवान्ते महद्दुःखम्
- it← inominative singular masculine noun[advaita]येतत्? मे मम भरतर्षभ[viśiṣṭādvaita]यर्थः। आपातमधुरत्वाभावात्सात्त्विकस्याभ्याससापेक्षत्वं लोकेऽप्याभ्यासिकी क्षुद्रा प्रीतिरस्ति तद्व्युदासायक्रमेण निरतिशय
- āni← annominative singular neuter noun
- im← iaccusative singular masculine noun
- trividham← trividhaaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]इदानीं श्रृणु
- śṛṇu← śru2nd person singular imperative active verb[advaita]? समाधानं कुरु इत्येतत्? मे मम भरतर्षभ[advaita-bhakti]हेयोपादेयविवेकार्थं व्यासङ्गान्तरनिवारणेन मनः स्थिरीकुरु। हे भरतर्षभेति योग्यता दर्शिता। सात्त्विकं सुखमाह सार्धेन -- अ
- me← mālocative singular neuter noun[advaita]मम भरतर्षभ[viśiṣṭādvaita]ण निरतिशयां रतिं प्राप्नोति दुःखान्तं[śuddhādvaita]ण निरतिशयां रतिं मन्यते सांसर्गिकदुःखस्य चान्तं[advaita-bhakti]मम वचनात् शृणु
- bharatarṣabha← bharataṛṣabhavocative singular masculine noun[advaita]। अभ्यासात् परिचयात् आवृत्तेः रमते रतिं प्रतिपद्यते यत्र यस्मिन् सुखानुभवे दुःखान्तं च दुःखावसानं दुःखोपशमं च निगच्छति न[viśiṣṭādvaita]शब्दोऽत्र प्रकृष्टसात्त्विकसुखसङ्गयोग्यताज्ञापनार्थः[advaita-bhakti]ेति योग्यता दर्शिता
- abhyāsāt← abhyasablative singular masculine noun[advaita]परिचयात् आवृत्तेः रमते रतिं प्रतिपद्यते
- ramate← ram3rd person singular present indicative active verb[advaita]रतिं प्रतिपद्यते[bhakti]नतु विषयसुख इव सहसा रतिं प्राप्नोति[advaita-bhakti]परितृप्तो भवति नतु विषयसुख इव सद्यएव यस्मिन् रममाणश्च दुःखस्य सर्वस्याप्यन्तमवसानं नितरां गच्छति नतु विषयसुख इवान्ते मह
- yatra← yatranominative singular masculine noun[advaita]यस्मिन् सुखानुभवे दुःखान्तं[śuddhādvaita]सुखे चिरकालाभ्यासात्क्रमेण निरतिशयां रतिं मन्यते सांसर्गिकदुःखस्य चान्तं[bhakti]यस्मिन्सुखे अभ्यासादतिपरिचयाद्रमते नतु विषयसुख इव सहसा रतिं प्राप्नोति[advaita-bhakti]समाधिसुखेऽभ्यासादतिपरिचयाद्रमते परितृप्तो भवति नतु विषयसुख इव सद्यएव यस्मिन् रममाणश्च दुःखस्य सर्वस्याप्यन्तमवसानं नितर
- dus← dusnominative singular masculine noun
- kha← khanvocative singular neuter noun[advaita]ं तु इदानीं त्रिविधं शृणु? समाधानं कुरु इत्येतत्? मे मम भरतर्षभ[viśiṣṭādvaita]ं गुणतः त्रिविधम् इदानीं श्रृणु[śuddhādvaita]स्य त्रैविध्यं प्रतिजानन्नाह -- सुखमिति[bhakti]स्य त्रैविध्यं प्रतिजानीते अर्धेन -- सुखमिति[advaita-bhakti]स्य त्रैविध्यं प्रतिजानीते श्लोकार्धेन -- सुखं त्विति
- antam← antiaccusative singular masculine noun
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]यात् आवृत्तेः रमते रतिं प्रतिपद्यते[viśiṣṭādvaita]्छेषभूताः?[śuddhādvaita]िरकालाभ्यासात्क्रमेण निरतिशयां रतिं मन्यते सांसर्गिकदुःखस्य चान्तं[bhakti]याद्रमते नतु विषयसुख इव सहसा रतिं प्राप्नोति[advaita-bhakti]गुणतस्त्रैविध्यमुक्त्वा तत्फलस्य सुखस्य त्रैविध्यं प्रतिजानीते श्लोकार्धेन -- सुखं त्विति
- nigacchati← nigam3rd person singular present indicative active verb[advaita]निश्चयेन प्राप्नोति[viśiṣṭādvaita]? निखिलस्य सांसारिकस्य दुःखस्य अन्तं निगच्छति
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 18.36, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_18.36 · anandgiri_18.36
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_18.36 · vedantadeshika_18.36
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_18.36 · jayatirtha_18.36
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_18.36
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_18.36
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_18.36
Theme-list memberships (2)
Show all theme-lists this verse participates in
- अभ्यासwith 6.35, 6.36, 8.8, 12.9, 12.10, 12.12
- गच्छतिwith 2.64, 2.71, 3.18, 4.39, 5.6, 5.24, …