Theme-list walk · anuvṛtti
क्षेत्र
kṣetra
9 verses carry this thread. In Pāṇinian grammar, anuvṛtti is the silent carry-forward of a topic across sūtras; here, it is made visible across the Gītā corpus. Walk top-to-bottom to follow how the idea unfolds.
- 01 ·BG 1.1Arjunaधृतराष्ट्र उवाच धर्म-क्षेत्रे कुरु-क्षेत्रे समवेता युयुत्सवः | मामकाः पाण्डवाश् चैव किम् अकुर्वत संजयdhṛtarāṣṭra uvāca dharma-kṣetre kuru-kṣetre samavetā yuyutsavaḥ | māmakāḥ pāṇḍavāś caiva kim akurvata saṃjaya
- 02 ·BG 13.1Krishnaइदं शरीरं कौन्तेय क्षेत्रम् इत्य् अभिधीयते | एतद् यो वेत्ति तं प्राहुः क्षेत्रज्ञ इति तद्-विदःidaṃ śarīraṃ kaunteya kṣetram ity abhidhīyate | etad yo vetti taṃ prāhuḥ kṣetrajña iti tad-vidaḥ
- 03 ·BG 13.2Krishnaक्षेत्रज्ञं चापि मां विद्धि सर्व-क्षेत्रेषु भारत | क्षेत्र-क्षेत्रज्ञयोर् ज्ञानं यत् तज् ज्ञानं मतं ममkṣetrajñaṃ cāpi māṃ viddhi sarva-kṣetreṣu bhārata | kṣetra-kṣetrajñayor jñānaṃ yat taj jñānaṃ mataṃ mama
- 04 ·BG 13.3Krishnaतत् क्षेत्रं यच् च यादृक् च यद्-विकारि यतश् च यत् | स च यो यत्-प्रभावश् च तत् समासेन मे शृणुtat kṣetraṃ yac ca yādṛk ca yad-vikāri yataś ca yat | sa ca yo yat-prabhāvaś ca tat samāsena me śṛṇu
- 05 ·BG 13.6Krishnaइच्छा द्वेषः सुखं दुःखं संघातश् चेतना धृतिः | एतत् क्षेत्रं समासेन स-विकारम् उदाहृतम्icchā dveṣaḥ sukhaṃ duḥkhaṃ saṃghātaś cetanā dhṛtiḥ | etat kṣetraṃ samāsena sa-vikāram udāhṛtam
- 06 ·BG 13.18Krishnaइति क्षेत्रं तथा ज्ञानं ज्ञेयं चोक्तं समासतः | मद्-भक्त एतद् विज्ञाय मद्-भावायोपपद्यतेiti kṣetraṃ tathā jñānaṃ jñeyaṃ coktaṃ samāsataḥ | mad-bhakta etad vijñāya mad-bhāvāyopapadyate
- 07 ·BG 13.26Krishnaयावत् संजायते किंचित् सत्त्वं स्थावर-जङ्गमम् | क्षेत्र-क्षेत्रज्ञ-संयोगात् तद् विद्धि भरतर्षभyāvat saṃjāyate kiṃcit sattvaṃ sthāvara-jaṅgamam | kṣetra-kṣetrajña-saṃyogāt tad viddhi bharatarṣabha
- 08 ·BG 13.34Krishnaयथा प्रकाशयत्य् एकः कृत्स्नं लोकम् इमं रविः | क्षेत्रं क्षेत्री तथा कृत्स्नं प्रकाशयति भारतyathā prakāśayaty ekaḥ kṛtsnaṃ lokam imaṃ raviḥ | kṣetraṃ kṣetrī tathā kṛtsnaṃ prakāśayati bhārata
- 09 ·BG 13.35Krishnaक्षेत्र-क्षेत्रज्ञयोर् एवम् अन्तरं ज्ञान-चक्षुषा | भूत-प्रकृति-मोक्षं च ये विदुर् यान्ति ते परम्kṣetra-kṣetrajñayor evam antaraṃ jñāna-cakṣuṣā | bhūta-prakṛti-mokṣaṃ ca ye vidur yānti te param