Chapter 8 (Akṣara-Brahma-Yoga (The Yoga of the Imperishable Brahman)), verse 17
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
सहस्र-युग-पर्यन्तम् अहर् यद् ब्रह्मणो विदुः | रात्रिं युग-सहस्रान्तां ते ऽहो-रात्र-विदो जनाः
sahasra-yuga-paryantam ahar yad brahmaṇo viduḥ | rātriṃ yuga-sahasrāntāṃ te 'ho-rātra-vido janāḥ
Word-by-word
- sahasra← sahasravocative singular neuter noun[advaita]युगपर्यन्तं सहस्राणि युगानि पर्यन्तः पर्यवसानं यस्य अह्नः[viśiṣṭādvaita]ावसानं विदुः रात्रिं[dvaita]युगेत्यादिना[śuddhādvaita]मिति।,अत्र चतुःपदं योजनीयंचतुर्युगसहस्रं तु ब्रह्मणो दिनमुच्यते इति वाक्यात्। तथा चैवं मानेन ब्रह्मणो द्विपरार्द्धपर्यंत[bhakti]ेति। सहस्रं युगानि पर्यन्तोऽवसानं यस्य तद्ब्रह्मणो यदहस्तद्ये विदुः युगसहस्रमन्तो यस्यास्तां रात्रिं च योगबलेन ये विदुस्[advaita-bhakti]युगपर्यन्त सहस्रं युगानि चतुर्युगानि पर्यन्तोऽवसानं यस्य तत्
- yuga← yugavocative singular neuter noun[advaita]पर्यन्तं सहस्राणि युगानि पर्यन्तः पर्यवसानं यस्य अह्नः[viśiṣṭādvaita]सहस्रावसानं विदुः रात्रिं[dvaita]ेत्यादिना[śuddhādvaita]सहस्रं तु ब्रह्मणो दिनमुच्यते इति वाक्यात्[bhakti]ानि पर्यन्तोऽवसानं यस्य तद्ब्रह्मणो यदहस्तद्ये विदुः युगसहस्रमन्तो यस्यास्तां रात्रिं[advaita-bhakti]पर्यन्त सहस्रं युगानि चतुर्युगानि पर्यन्तोऽवसानं यस्य तत्
- pari← parinominative singular masculine noun[advaita]माणामेव[viśiṣṭādvaita]हारमुक्तस्यार्थस्य सर्वेष्वपि कल्पेषु अभिव्याप्तिं यथापूर्वकल्पनं चभूतग्रामः इति श्लोकः प्रतिपादयतीत्यभिप्रायेणाह -- स ए[dvaita]पूर्णरूपस्यापि हरेः रजनीत्यर्थः[bhakti]स्थानं लभन्ते शोकवर्जितम् इत्यादिपुराणवाक्यैस्त्रिलोक्याः सकाशान्महर्लोकादीनामुत्कृष्टत्वं गम्यते[advaita-bhakti]च्छिन्नत्वादित्याह -- मनुष्यपरिमाणेन सहस्रयुगपर्यन्त सहस्रं युगानि चतुर्युगानि पर्यन्तोऽवसानं यस्य तत्
- antam← antamnominative singular masculine noun
- aha← ahanominative singular masculine noun[advaita]्नः तत् अहः सहस्रयुगपर्यन्तम् ब्रह्मणः प्रजापतेः विराजः विदुः रात्रिम् अपि युगसहस्रान्तां अहःपरिमाणामेव। के विदुरित्याह[viśiṣṭādvaita]ः चतुर्युगसहस्रावसानं विदुः रात्रिं[bhakti]ोरात्रविदः
- ṛ← ṛvocative singular neuter noun[viśiṣṭādvaita]ते तमेकं पुरुषं वासुदेवं सनातनम् [म.भा.12
- yat← yatnominative singular masculine noun[advaita]भवति रात्रौ[viśiṣṭādvaita]अहः चतुर्युगसहस्रावसानं विदुः रात्रिं[dvaita]वादहोरात्रे न स्तः
- brahmaṇas← brahmanablative singular neuter noun
- vidus← vid3rd person plural present indicative active verb[viśiṣṭādvaita]तेऽहोरात्रविदो जनाः इत्यन्वये प्रसङ्गरहिताहोरात्रवेदिव्युत्पादनरूपं स्तुतिपरं वाक्यं प्रस्तुतासङ्गतं स्यात् ततश्चयेऽहोरा[bhakti]त एव सर्वज्ञजना अहोरात्रविदः। येषां तु केवलं चन्द्रार्कगत्यैव ज्ञानं ते तथाहोरात्रविदो न भवन्ति अल्पदर्शित्वात्। युगशब्द[advaita-bhakti]ते नाहोरात्रविदः स्वल्पदर्शित्वादित्यभिप्रायः
- rātṛ← rānominative singular neuter noun
- im← iaccusative singular masculine noun
- yuga← yugavocative singular neuter noun[advaita]पर्यन्तं सहस्राणि युगानि पर्यन्तः पर्यवसानं यस्य अह्नः[viśiṣṭādvaita]सहस्रावसानं विदुः रात्रिं[dvaita]ेत्यादिना[śuddhādvaita]सहस्रं तु ब्रह्मणो दिनमुच्यते इति वाक्यात्[bhakti]ानि पर्यन्तोऽवसानं यस्य तद्ब्रह्मणो यदहस्तद्ये विदुः युगसहस्रमन्तो यस्यास्तां रात्रिं[advaita-bhakti]पर्यन्त सहस्रं युगानि चतुर्युगानि पर्यन्तोऽवसानं यस्य तत्
- sahasra← sahasravocative singular neuter noun[advaita]युगपर्यन्तं सहस्राणि युगानि पर्यन्तः पर्यवसानं यस्य अह्नः[viśiṣṭādvaita]ावसानं विदुः रात्रिं[dvaita]युगेत्यादिना[śuddhādvaita]मिति।,अत्र चतुःपदं योजनीयंचतुर्युगसहस्रं तु ब्रह्मणो दिनमुच्यते इति वाक्यात्। तथा चैवं मानेन ब्रह्मणो द्विपरार्द्धपर्यंत[bhakti]ेति। सहस्रं युगानि पर्यन्तोऽवसानं यस्य तद्ब्रह्मणो यदहस्तद्ये विदुः युगसहस्रमन्तो यस्यास्तां रात्रिं च योगबलेन ये विदुस्[advaita-bhakti]युगपर्यन्त सहस्रं युगानि चतुर्युगानि पर्यन्तोऽवसानं यस्य तत्
- antām← antiaccusative singular feminine noun
- te← tānominative dual feminine noun[advaita]ः विराजः विदुः रात्रिम्[viśiṣṭādvaita]ब्रह्मणः चतुर्मुखस्य[dvaita]ः। उक्तं च महाकौर्मेअनेकयुगपर्यन्तं महाविष्णोस्तथा निशा। रात्र्यादौ लीयते सर्वमहरादौ तु जायते इति च।यः स सर्वेषु भूतेषु[śuddhādvaita]आब्रह्मभुवनात् इति सत्यं ब्रह्मणोऽपि कालप्रमितत्वादित्याह -- सहस्रमिति[bhakti]शोकवर्जितम् इत्यादिपुराणवाक्यैस्त्रिलोक्याः सकाशान्महर्लोकादीनामुत्कृष्टत्वं गम्यते[advaita-bhakti]इति हि पौराणिकं वचनम्
- aha← ahanominative singular masculine noun[advaita]्नः तत् अहः सहस्रयुगपर्यन्तम् ब्रह्मणः प्रजापतेः विराजः विदुः रात्रिम् अपि युगसहस्रान्तां अहःपरिमाणामेव। के विदुरित्याह[viśiṣṭādvaita]ः चतुर्युगसहस्रावसानं विदुः रात्रिं[bhakti]ोरात्रविदः
- ū← unominative dual masculine noun
- rātra← rātravocative singular neuter noun[advaita]िम् अपि युगसहस्रान्तां अहःपरिमाणामेव। के विदुरित्याह -- ते अहोरात्रविदः कालसंख्याविदो जनाः इत्यर्थः। यतः एवं कालपरिच्छिन[viśiṣṭādvaita]व्यवस्था विदो जनाः ते ब्रह्मणः चतुर्मुखस्य[dvaita]्यादौ लीयते सर्वमहरादौ तु जायते इति च[bhakti]योः प्रमाणमाह -- सहस्रेति[advaita-bhakti]िं युगसहस्रान्तां चतुर्युगसहस्रपर्यन्तां ये विदुरिति वर्तते
- vidas← vidnominative plural masculine noun[advaita-bhakti]त एवाहोरात्रविदो योगिनो जनाः
- janās← jananominative plural masculine noun[viśiṣṭādvaita]त एवं विदुः इत्यन्वयः
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 8.17, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_8.17 · anandgiri_8.17
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_8.17 · vedantadeshika_8.17
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_8.17 · jayatirtha_8.17
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_8.17
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_8.17
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_8.17
Theme-list memberships (1)
Show all theme-lists this verse participates in
- ब्रह्मwith 1.1, 2.72, 3.14, 3.15, 4.21, 4.24, …