Chapter 6 (Dhyāna-Yoga (The Yoga of Meditation)), verse 16
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
नात्यश्नतस् तु योगो ऽस्ति न चैकान्तम् अनश्नतः | नश् चातिस्वप्न-शीलस्य जाग्रतो नैव चार्जुन
nātyaśnatas tu yogo 'sti na caikāntam anaśnataḥ | naś cātisvapna-śīlasya jāgrato naiva cārjuna
Word-by-word
- nāt← naablative singular masculine noun[advaita]अधिकं न्यूनं वा अश्नीयात्[viśiṣṭādvaita]यश्नतः इति श्लोकस्यार्थः[śuddhādvaita]यश्नत इति स्पष्टम्[advaita-bhakti]मसंमितादन्नादधिकं न्यूनं वाश्नीयादित्यर्थः
- i← inominative singular masculine noun[advaita]ति श्रुतेः[viśiṣṭādvaita]ति श्लोकस्यार्थः[dvaita]ति नारदीये[śuddhādvaita]ति स्पष्टम्[advaita-bhakti]ति शतपथश्रुतेः
- aśnatas← aśaccusative plural masculine noun
- tu← tunominative singular masculine noun[advaita]चतुर्थमवशेषयेत् इत्यादिपरिमाणम्[viśiṣṭādvaita]योगोपयुक्तत्वंयुक्ताहार इति श्लोकेनोच्यत इति व्यतिरेकतोऽन्वयतश्च एक एवार्थः स्थिरीक्रियत इति विभागमभिप्रेत्याह अत्यशनेत[dvaita]शक्तो ध्यायन्प्रसीदति (प्रसिध्यति)[śuddhādvaita]युक्ताहारविहारस्य योगो दुःखहा भवति[advaita-bhakti]। वायोः संचारणार्थं तु चतुर्थमवशेषयेत्।। इत्यादियोगशास्त्रोक्तपरिमाणादधिकं न्यूनं वाश्नतो योगो न संपद्यत इत्यर्थः। तथाति
- yogas← yujnominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]य पूर्वसिद्धताभ्रमः स्यात् तद्वयदासायसम्पन्नो भवतीत्युक्तम्
- asti← as3rd person singular present indicative active verb[advaita]। न च एकान्तम् अनश्नतः योगः अस्ति। यदु ह वा आत्मसंमितमन्नं तदवति तन्न हिनस्ति यद्भूयो हिनस्ति तद्यत् कनीयोऽन्नं न तदवति
- na← navocative singular neuter noun[advaita]अत्यश्नतः आत्मसंमितमन्नपरिमाणमतीत्याश्नतः अत्यश्नतः न योगः अस्ति[viśiṣṭādvaita]ानशने योगविरोधिनी अतिविहारविहारौ[dvaita]शनादिनिषेधोऽशक्तस्य[śuddhādvaita]ात्यश्नत इति स्पष्टम्[bhakti]िष्ठस्याहारादिनियममाह नेति द्वाभ्याम्[advaita-bhakti]िष्ठस्याहारादिनियममाह द्वाभ्याम् यद्भुक्तं सज्जीर्यति शरीरस्य
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]एकान्तम् अनश्नतः योगः अस्ति[viśiṣṭādvaita]तथातिमात्रस्वप्नजागर्ये तथा[dvaita]ेष्टातन्त्रादिवर्जनम्[bhakti]योगो नैवास्ति[advaita-bhakti]कार्यक्षमतां संपादयति तदात्मसंमितमन्नं तदतिक्रम्य लोभेनाधिकमश्नतो न योगोऽस्ति
- ekāntam← ekāntamnominative singular masculine noun[advaita]अनश्नतः योगः अस्ति
- an← añjinominative singular masculine noun[advaita]नात् अधिकं न्यूनं वा अश्नीयात्[viśiṣṭādvaita]यदपीत्युक्तम्
- aśnatas← aśaccusative plural masculine noun
- nas← nanominative singular masculine noun[advaita]ति यद्भूयो हिनस्ति तद्यत् कनीयोऽन्नं न तदवति (शतपथ) इति श्रुतेः[viśiṣṭādvaita]ति तद्यत्कनीयो न तदवति इति[dvaita]यानशनजागरणनिषेधः क्रियते ससर्वविषय इति प्रतीतिनिरासायार्थमाह अनशनादि ति[bhakti]य। एकान्तमत्यन्तमभुञ्जानस्यापि योगः समाधिर्न भवति। तथातिनिद्राशीलस्यातिजाग्रतश्च योगो नैवास्ति।[advaita-bhakti]ति यद्भूयो हिनस्ति तद्यत्कनीयो न तदवति इति शतपथश्रुतेः
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]एकान्तम् अनश्नतः योगः अस्ति[viśiṣṭādvaita]तथातिमात्रस्वप्नजागर्ये तथा[dvaita]ेष्टातन्त्रादिवर्जनम्[bhakti]योगो नैवास्ति[advaita-bhakti]कार्यक्षमतां संपादयति तदात्मसंमितमन्नं तदतिक्रम्य लोभेनाधिकमश्नतो न योगोऽस्ति
- atisvapna← atisvapnavocative singular masculine noun[advaita]शीलस्य योगो भवति नैव
- śīlasya← śīlaVibhakti.Sasthi singular neuter noun[advaita]योगो भवति नैव[bhakti]ातिजाग्रतश्च योगो नैवास्ति[advaita-bhakti]ातिजाग्रतश्च योगो नैवास्ति
- jāgratas← jāgṛnominative plural masculine noun
- na← navocative singular neuter noun[advaita]अत्यश्नतः आत्मसंमितमन्नपरिमाणमतीत्याश्नतः अत्यश्नतः न योगः अस्ति[viśiṣṭādvaita]ानशने योगविरोधिनी अतिविहारविहारौ[dvaita]शनादिनिषेधोऽशक्तस्य[śuddhādvaita]ात्यश्नत इति स्पष्टम्[bhakti]िष्ठस्याहारादिनियममाह नेति द्वाभ्याम्[advaita-bhakti]िष्ठस्याहारादिनियममाह द्वाभ्याम् यद्भुक्तं सज्जीर्यति शरीरस्य
- eva← evavocative singular neuter noun[viśiṣṭādvaita]ार्थः स्थिरीक्रियत इति विभागमभिप्रेत्याह अत्यशनेति[advaita-bhakti]ं योगाभ्यासनिष्ठस्याहारादिनियममाह द्वाभ्याम् यद्भुक्तं सज्जीर्यति शरीरस्य
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]एकान्तम् अनश्नतः योगः अस्ति[viśiṣṭādvaita]तथातिमात्रस्वप्नजागर्ये तथा[dvaita]ेष्टातन्त्रादिवर्जनम्[bhakti]योगो नैवास्ति[advaita-bhakti]कार्यक्षमतां संपादयति तदात्मसंमितमन्नं तदतिक्रम्य लोभेनाधिकमश्नतो न योगोऽस्ति
- ārjuna← ārjunavocative singular masculine noun
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 6.16, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_6.16 · anandgiri_6.16
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_6.16 · vedantadeshika_6.16
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_6.16 · jayatirtha_6.16
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_6.16
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_6.16
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_6.16
Theme-list memberships (1)
Show all theme-lists this verse participates in
- स्वप्नwith 2.13, 6.17, 18.35