Chapter 3 (Karma-Yoga (The Yoga of Action)), verse 21
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
यद् यद् आचरति श्रेष्ठस् तत् तद् एवेतरो जनः | स यत् प्रमाणं कुरुते लोकस् तद् अनुवर्तते
yad yad ācarati śreṣṭhas tat tad evetaro janaḥ | sa yat pramāṇaṃ kurute lokas tad anuvartate
Word-by-word
- yat← yatnominative singular masculine noun[advaita]कर्म आचरति करोति श्रेष्ठः प्रधानः तत्तदेव कर्म आचरति इतरः अन्यः जनः तदनुगतः[viśiṣṭādvaita]प्रमाणं यदङ्गयुक्तम् अनुतिष्ठति तदङ्गयुक्तम्[dvaita]प्रमाणं कुरुते इत्यत्र यच्छब्देन प्रमाणमप्रमाणं वा विवक्षितम् आद्ये प्रमाणं कुरुत इत्ययुक्तम् स्थितस्य करणाभावात्[bhakti]प्रमाणं मन्यते तदेव लोकोऽप्यनुसरति[advaita-bhakti]कर्माचरति शुभमशुभं वा तत्तदेवाचरतीतरः प्राकृतस्तदनुगतो जनः नत्वन्यत्स्वातन्त्र्येणेत्यर्थः
- yat← yatnominative singular masculine noun[advaita]कर्म आचरति करोति श्रेष्ठः प्रधानः तत्तदेव कर्म आचरति इतरः अन्यः जनः तदनुगतः[viśiṣṭādvaita]प्रमाणं यदङ्गयुक्तम् अनुतिष्ठति तदङ्गयुक्तम्[dvaita]प्रमाणं कुरुते इत्यत्र यच्छब्देन प्रमाणमप्रमाणं वा विवक्षितम् आद्ये प्रमाणं कुरुत इत्ययुक्तम् स्थितस्य करणाभावात्[bhakti]प्रमाणं मन्यते तदेव लोकोऽप्यनुसरति[advaita-bhakti]कर्माचरति शुभमशुभं वा तत्तदेवाचरतीतरः प्राकृतस्तदनुगतो जनः नत्वन्यत्स्वातन्त्र्येणेत्यर्थः
- ācarati← ācar3rd person singular present indicative active verb[advaita]करोति श्रेष्ठः प्रधानः तत्तदेव कर्म आचरति इतरः अन्यः जनः तदनुगतः[viśiṣṭādvaita]तत् तद् एव अकृत्स्नविद् जनः अपि आचरति। अनुष्ठीयमानम् अपि कर्म श्रेष्ठो यत्प्रमाणं यदङ्गयुक्तम् अनुतिष्ठति तदङ्गयुक्तम्
- śreṣṭhas← śreṣṭhanominative singular masculine noun
- tat← tadvocative singular neuter noun[advaita]तदेव कर्म आचरति इतरः अन्यः जनः तदनुगतः[viśiṣṭādvaita]तद् एव अकृत्स्नविद् जनः अपि आचरति। अनुष्ठीयमानम् अपि कर्म श्रेष्ठो यत्प्रमाणं यदङ्गयुक्तम् अनुतिष्ठति तदङ्गयुक्तम् एव अ[dvaita]प्रमाणतया ज्ञापयतीत्यर्थः[bhakti]तदेवाचरति[advaita-bhakti]संगृह्णीयादित्याशङ्क्य श्रेष्ठाचारानुविधायित्वादित्याह यद्यदिति
- tat← tadvocative singular neuter noun[advaita]तदेव कर्म आचरति इतरः अन्यः जनः तदनुगतः[viśiṣṭādvaita]तद् एव अकृत्स्नविद् जनः अपि आचरति। अनुष्ठीयमानम् अपि कर्म श्रेष्ठो यत्प्रमाणं यदङ्गयुक्तम् अनुतिष्ठति तदङ्गयुक्तम् एव अ[dvaita]प्रमाणतया ज्ञापयतीत्यर्थः[bhakti]तदेवाचरति[advaita-bhakti]संगृह्णीयादित्याशङ्क्य श्रेष्ठाचारानुविधायित्वादित्याह यद्यदिति
- eva← evavocative singular neuter noun[viśiṣṭādvaita]अकृत्स्नविद् जनः
- itaras← itaranominative singular masculine noun
- janas← jananominative singular masculine noun
- sa← savocative singular masculine noun[advaita]ः श्रेष्ठः[viśiṣṭādvaita]्नशास्त्रज्ञातृतया अनुष्ठातृतया[dvaita]यद्वाक्यादिकं प्रमाणीकुरुते यदुक्तप्रकारेण तिष्ठतीत्यर्थः[bhakti]ंग्रहो यथा स्यात्तथाह यदिति[advaita-bhakti]ंगृह्णीयादित्याशङ्क्य श्रेष्ठाचारानुविधायित्वादित्याह यद्यदिति
- yat← yatnominative singular masculine noun[advaita]कर्म आचरति करोति श्रेष्ठः प्रधानः तत्तदेव कर्म आचरति इतरः अन्यः जनः तदनुगतः[viśiṣṭādvaita]प्रमाणं यदङ्गयुक्तम् अनुतिष्ठति तदङ्गयुक्तम्[dvaita]प्रमाणं कुरुते इत्यत्र यच्छब्देन प्रमाणमप्रमाणं वा विवक्षितम् आद्ये प्रमाणं कुरुत इत्ययुक्तम् स्थितस्य करणाभावात्[bhakti]प्रमाणं मन्यते तदेव लोकोऽप्यनुसरति[advaita-bhakti]कर्माचरति शुभमशुभं वा तत्तदेवाचरतीतरः प्राकृतस्तदनुगतो जनः नत्वन्यत्स्वातन्त्र्येणेत्यर्थः
- pramāṇam← pramāṇanominative singular neuter noun
- kurute← kṛ3rd person singular present indicative active verb[advaita]लौकिकं वैदिकं वा लोकः[viśiṣṭādvaita]इत्यत्रस यच्छास्त्रं प्रमाणीकरोति तदनुवर्तते लोकः इत्यस्मिन्नर्थे तदनुवर्तनस्य तदर्थानुष्ठानरूपत्वादर्थतः पुनरुक्तिः स्[dvaita]यदुक्तप्रकारेण तिष्ठतीत्यर्थः[advaita-bhakti]प्रमाणत्वेन मन्यते तदेव लोकोऽप्यनुवर्तते प्रमाणं कुरुते नतु स्वातन्त्र्येण किंचिदित्यर्थः
- la← lavocative singular masculine noun[advaita]ौकिकं वैदिकं वा लोकः[viśiṣṭādvaita]ोकः अपि अनुतिष्ठति अतो लोकरक्षार्थं शिष्टतया प्रथितेन श्रेष्ठेन स्ववर्णाश्रमोचितं कर्म सकलं सर्वदा अनुष्ठेयम्। अन्यथा लो[dvaita]ोकेन प्रमाणतयाऽनवगतम् तत्प्रमाणतया ज्ञापयतीत्यर्थः[bhakti]ोकसंग्रहो यथा स्यात्तथाह यदिति[advaita-bhakti]ोकः किमिति तत्संगृह्णीयादित्याशङ्क्य श्रेष्ठाचारानुविधायित्वादित्याह यद्यदिति
- uk← vacnominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]तः। एवकारो ज्ञानयोगव्यवच्छेदाय कर्तुमेवार्हसीत्यन्वेतव्य इत्यभिप्रायेणोक्तं कर्मैव कर्तुमर्हसीति। यद्वालोकसङ्ग्रहमेव इत्
- as← anominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]मिन्नर्थेकुरुते इतिशब्दस्वारस्यप्रदर्शनायअनुतिष्ठतीत्युक्तम्
- tat← tadvocative singular neuter noun[advaita]तदेव कर्म आचरति इतरः अन्यः जनः तदनुगतः[viśiṣṭādvaita]तद् एव अकृत्स्नविद् जनः अपि आचरति। अनुष्ठीयमानम् अपि कर्म श्रेष्ठो यत्प्रमाणं यदङ्गयुक्तम् अनुतिष्ठति तदङ्गयुक्तम् एव अ[dvaita]प्रमाणतया ज्ञापयतीत्यर्थः[bhakti]तदेवाचरति[advaita-bhakti]संगृह्णीयादित्याशङ्क्य श्रेष्ठाचारानुविधायित्वादित्याह यद्यदिति
- anuva← nu1st person dual imperfect active verb[advaita]र्तते तदेव प्रमाणीकरोति इत्यर्थः
- ṛt← ṛnominative singular masculine noun
- at← adnominative singular masculine noun[advaita]र ते लोकसंग्रहकर्तव्यतायां विप्रतिपत्तिः तर्हि मां किं न पश्यसि
- e← alocative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]व अकृत्स्नविद् जनः
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 3.21, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_3.21 · anandgiri_3.21
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_3.21 · vedantadeshika_3.21
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_3.21 · jayatirtha_3.21
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_3.21
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_3.21
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_3.21
Theme-list memberships (8)
Show all theme-lists this verse participates in
- तस्य कार्यं न विद्यतेwith 3.17
- निर्ममो निरहंकारःwith 2.71, 7.4, 7.5, 12.13
- मेरे लियेwith 3.7, 3.9, 3.40, 6.5
- मैं सेवक हूँwith 4.23, 4.38, 5.2
- यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनःwith 3.14, 3.15, 6.9
- यो भुङ्क्ते स्तेन एव सःwith 3.12
- विशेष बातwith 2.22, 2.24, 3.18, 3.23, 3.24
- स्वयंwith 3.13, 3.17, 3.19, 3.26, 3.27, 3.28, …