Chapter 14 (Guṇatraya-Vibhāga-Yoga (The Yoga of Distinction of the Three Qualities)), verse 12
Krishna → Arjuna · vocative: Bharatarṣabha · meter: anuṣṭubh
लोभः प्रवृत्तिर् आरम्भः कर्मणाम् अशमः स्पृहा | रजस्य् एतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ
lobhaḥ pravṛttir ārambhaḥ karmaṇām aśamaḥ spṛhā | rajasy etāni jāyante vivṛddhe bharatarṣabha
Word-by-word
- lobhas← lubhnominative singular masculine noun[śuddhādvaita]तु कार्पण्यम्
- pravṛttis← pravṛtnominative singular masculine noun
- ārambhas← ārambhanominative singular masculine noun
- karmaṇām← karmanVibhakti.Sasthi plural neuter noun[advaita]। अशमः अनुपशमः? हर्षरागादिप्रवृत्तिः स्पृहा सर्वसामान्यवस्तुविषया तृष्णा -- रजसि गुणे विवृद्धे एतानि लिङ्गानि जायन्ते हे[viśiṣṭādvaita]आरम्भे उद्योगः
- aśamas← śam2nd person singular aorist active verb
- spṛhā← spṛhānominative singular feminine noun[advaita]सर्वसामान्यवस्तुविषया तृष्णा -- रजसि गुणे विवृद्धे एतानि लिङ्गानि जायन्ते[viśiṣṭādvaita]विषयेच्छा[bhakti]उच्चावचेषु दृष्टमात्रेषु वस्तुष्वितस्ततो जिघृक्षा? रजसि प्रवृद्धे सति एतानि लिङ्गानि जायन्ते[advaita-bhakti]उच्चावचेषु परधनेषु दृष्टमात्रेषु येनकेनाप्युपायेनोपादित्सा
- rajasi← rajaslocative singular neuter noun[advaita]गुणे विवृद्धे एतानि लिङ्गानि जायन्ते[viśiṣṭādvaita]प्रवृद्धे जायन्ते[bhakti]प्रवृद्धे सति एतानि लिङ्गानि जायन्ते[advaita-bhakti]रागात्मके विवृद्धे एतानि रागात्मकानि लिङ्गानि जायन्ते
- etāni← etadvocative plural neuter noun[advaita]लिङ्गानि जायन्ते[viśiṣṭādvaita]रजसि प्रवृद्धे जायन्ते[bhakti]लिङ्गानि जायन्ते[advaita-bhakti]रागात्मकानि लिङ्गानि जायन्ते
- jāyante← jan3rd person plural present indicative active verb[advaita]हे भरतर्षभ ।।[viśiṣṭādvaita]। यदा लोभादयो वर्तन्ते? तदा रजः प्रवृद्धम् इति विद्याद् इत्यर्थः।[bhakti]। एतैर्लिङ्गै रजोगुणस्य वृद्धिं विद्यादित्यर्थः।[advaita-bhakti]। हे भरतर्षभ? एतैर्लिङ्गैर्विवृद्धं रजो जानीयादित्यर्थः।
- vivṛddhe← vivṛdhlocative singular masculine noun[advaita]एतानि लिङ्गानि जायन्ते[advaita-bhakti]एतानि रागात्मकानि लिङ्गानि जायन्ते
- bharatarṣabha← bharataṛṣabhavocative singular masculine noun[advaita-bhakti]? एतैर्लिङ्गैर्विवृद्धं रजो जानीयादित्यर्थः
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 14.12, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_14.12 · anandgiri_14.12
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_14.12 · vedantadeshika_14.12
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_14.12 · jayatirtha_14.12
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_14.12
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_14.12
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_14.12
Theme-list memberships (5)
Show all theme-lists this verse participates in
- आरम्भwith 12.16
- प्रवृत्तिwith 1.1, 11.31, 14.13, 14.22, 15.4, 16.7, …
- प्रवृत्तिःwith 15.4
- सर्वारम्भपरित्यागीwith 12.16
- स्पृहाwith 3.39, 4.14