Bhagavad Gītā Chapter 14, Verse 12: Krishna to Arjuna — Guṇatraya-Vibhāga-Yoga
Bhagavad Gītā 14.12
लोभः प्रवृत्तिरारम्भः कर्मणामशमः स्पृहा ।
रजस्येतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ ॥
lobhaḥ← lobha(5 verses)nominative masculine singular noungreed, covetousnessattested in commentariesadvaitaपरद्रव्यादित्सा, प्रवृत्तिः प्रवर्तनं सामान्यचेष्टा, आरम्भः कस्य कर्मणाम्viśiṣṭādvaitaस्वकीयद्रव्यस्य अत्यागशीलताadvaita-bhakti। स्वविषयप्राप्त्यनिवर्त्य इच्छाविशेष इति यावत्। प्रवृत्तिर्निरन्तरं प्रयतमानता। आरम्भः कर्मणां बहुवित्तव्ययायासकराणां क pravṛtti← pravṛtti(7 verses)nominative feminine singular nounengagement, activity (pra- + √vṛt: 'turning-toward')r ārambhaḥ← ārambha(4 verses)nominative masculine singular nounbeginning, undertakingattested in commentariesadvaitaकस्य कर्मणाम्viśiṣṭādvaita, कर्मणां फलसाधनभूतानां कर्मणाम् आरम्भे उद्योगःadvaita-bhaktiकर्मणां बहुवित्तव्ययायासकराणां काम्यनिषिद्धलौकिकमहागृहादिविषयाणां व्यापाराणामुद्यमः karmaṇām← karman(144 verses)genitive neuter plural nounaction, deed, the law of actionattested in commentariesadvaita। अशमः अनुपशमः, हर्षरागादिप्रवृत्तिः स्पृहा सर्वसामान्यवस्तुविषया तृष्णा -- रजसि गुणे विवृद्धे एतानि लिङ्गानि जायन्ते हेviśiṣṭādvaitaआरम्भे उद्योगः aśamaḥ← aśamanominative masculine singular nounrestlessness (a- + śama 'peace', from √śam)attested in commentariesadvaitaअनुपशमः, हर्षरागादिप्रवृत्तिः स्पृहा सर्वसामान्यवस्तुविषया तृष्णा -- रजसि गुणे विवृद्धे एतानि लिङ्गानि जायन्तेviśiṣṭādvaitaइन्द्रियानुपरतिःbhaktiइदं कृत्वा इदं करिष्यामीत्यादिसंकल्पविकल्पानुपरमः, स्पृहा उच्चावचेषु दृष्टमात्रेषु वस्तुष्वितस्ततो जिघृक्षा, रजसि प्रवृ spṛhā← spṛhā(4 verses)nominative feminine singular nounlonging, desireattested in commentariesadvaitaसर्वसामान्यवस्तुविषया तृष्णा -- रजसि गुणे विवृद्धे एतानि लिङ्गानि जायन्तेviśiṣṭādvaitaविषयेच्छाbhaktiउच्चावचेषु दृष्टमात्रेषु वस्तुष्वितस्ततो जिघृक्षा, रजसि प्रवृद्धे सति एतानि लिङ्गानि जायन्तेadvaita-bhaktiउच्चावचेषु परधनेषु दृष्टमात्रेषु येनकेनाप्युपायेनोपादित्सा
raja← rajas(13 verses)locative neuter singular nounpassion, activity (the second guṇa); dustsy etāni← etad(66 verses)nominative neuter plural nounthis (proximal demonstrative)attested in commentariesadvaitaलिङ्गानि जायन्तेviśiṣṭādvaitaरजसि प्रवृद्धे जायन्तेbhaktiलिङ्गानि जायन्तेadvaita-bhaktiरागात्मकानि लिङ्गानि जायन्ते jāyante← √jan(10 verses)present indicative 3rd person plural verbto be born; to produce (verbal root)attested in commentariesadvaitaहे भरतर्षभviśiṣṭādvaita। यदा लोभादयो वर्तन्ते, तदा रजः प्रवृद्धम् इति विद्याद् इत्यर्थः।bhakti। एतैर्लिङ्गै रजोगुणस्य वृद्धिं विद्यादित्यर्थः।advaita-bhakti। हे भरतर्षभ, एतैर्लिङ्गैर्विवृद्धं रजो जानीयादित्यर्थः। vivṛddhe← vi-√vṛdh(3 verses)locative neuter singular participle nounto grow, increase (vi- + √vṛdh 'grow')attested in commentariesadvaitaएतानि लिङ्गानि जायन्तेadvaita-bhaktiएतानि रागात्मकानि लिङ्गानि जायन्ते bharata← bharata(9 verses)compound (compound member)Bharata (ancestor of the Kurus); a descendant of Bharatarṣabha
spoken
When rajas grows strong, five signs appear: greed, restless activity, compulsive new undertakings, loss of inner quiet, and craving.